Indianen, putti en 'zwart Delfts'; Kunsthandel op PAN Amsterdam wacht in spanning gevolgen koersval af

In Amsterdam begint morgen voor de twaalfde keer de PAN Amsterdam, de 'kunst- en antiekbeurs voor de Lage Landen'. Dit jaar staat Rembrandt in het middelpunt. Maar het aanbod varieert net als altijd van porseleinen koeien tot art deco vazen en 17de-eeuwse landschappen.

AMSTERDAM, 10 OKT. Handelaren op de kunst- en antiekbeurs PAN Amsterdam wachten met spanning af of de wereldwijde recessie ook voelbaar zal zijn in hun branche. De eerste dagen van de beurs, die morgen begint, zullen daar meer duidelijkheid in brengen. Aan de presentatie zelf is de onzekerheid niet te merken. De beurs is even gevarieerd als de voorgaande jaren. Er zijn meer deelnemers dan vorig jaar, 110 in totaal, onder wie 9 Vlamingen.

Beurs en catalogus staan in het teken van Rembrandt. In het midden van de Parkhal kunnen bezoekers in een streng bewaakte tent de Oude man met tulband bekijken, een klein maar opvallend mooi portret, door het Rembrandt Research Project onlangs geïdentificeerd als een echte Rembrandt. Hij schilderde het toen hij ongeveer 21 jaar was. Sinds 1995 is het doek in bezit van een anonieme verzamelaar die het voor de beurs heeft uitgeleend. Tijdens de PAN worden lezingen over Rembrandt en zijn leerlingen gehouden door onder anderen Rembrandt-kenner Ernst van de Wetering.

Sommige deelnemers haken met 17de-eeuwse kunst en kunstnijverheid in op het Rembrandt-thema. Glasspecialist Laméris heeft 17de-eeuws glas, tegels en majolica en tinexpert Jan Beekhuizen tinnen 'Rembrandtkannen'. Van Rossum & Co. brengt een barokke 17de-eeuwse schilderijlijst met putti en een schilderij van Jacob Levecq, een leerling van Rembrandt. Het stelt een jongeman voor bij een lessenaar, die wel wat lijkt op Rembrandts zoon Titus en is te koop voor 75.000 gulden.

Hoewel de beurs graag de nadruk legt op de minder kostbare objecten, springen ook dit jaar weer tonnen kostende kunstvoorwerpen in het oog. Links bij de entree biedt de Maastrichtse kunsthandelaar Noortman in zijn stand vol 17de-eeuwse en impressionistische schilderijen, een doek aan van Simon de Vlieger (ca. 1600-'53) voor 2,5 miljoen gulden. Het stelt een grauwe, woelige zee voor met voortvliedende zeilschepen onder een dreigende wolkenlucht. Aan de overkant, tussen het aardewerk en porselein van Aronson Antiquairs, staan twee kleine, bolle met Chinese motieven beschilderde theepotjes van Delfts aardewerk met parmantige tuitjes in een vitrine, de een wit, de ander zwart. Aronson heeft nog maar net de hand weten te leggen op het zwarte potje, dat dateert uit omstreeks 1705. 'Zwart Delfts' is volgens Aronson zeer zeldzaam en gemaakt in navolging van oriëntaals lakwerk. Er zijn maar ongeveer vijftig voorbeelden van bekend, de meeste (25 stuks) bevinden zich in de Musées Royaux d'Art et d'Histoire in Brussel. Vraagprijs voor het zwarte potje is 190.000 gulden.

Het aanbod op de PAN is zeer divers, met dit jaar een uitbreiding van de zeegezichten, Delfts aardewerk en voorwerpen uit de klassieke en precolumbiaanse culturen. Opmerkelijk is ook een relatief groot aanbod, onder andere bij kunsthandel A. Vecht, van de expressionist Willem Paerels, een van de 'Brabantse Fauves'.

Oude sieraden zijn onder meer te vinden bij Marjan Sterk. Mooi en grappig zijn drie 18-karaats, met edelstenen bezette gouden broches van vrouwen die elk een jaargetijde uitbeelden. Sterk heeft al een claim van het Rijksmuseum op een bijna 200 jaar oude zilveren koffiefiltermachine van zo'n 18.500 gulden. Buurman Dullaert, die vooral Russische ikonen verkoopt, heeft als publiekstrekker boven een marmeren Lodewijk XV-schouw een trompe-l'oeuil van Jacob de Wit in grisaille van twee putti die een portret van Bacchus vasthouden.

De handelaren pronken op de beurs met hun mooiste, liefst nieuwe aanwinsten. Jaap Polak trekt de aandacht met 20ste-eeuwse verentooien van Braziliaanse indianen in oogverblindende kleuren. Bij antiquair Pieter Hoogendijk valt een 'multifunctioneel' Russisch damestafeltje uit St. Petersburg op, met verborgen laden en vakjes, een verstelbare lees- of muziekstandaard en zelfs een speldenkussen. Hoogendijk zelf is het meest verrukt van het 16de-eeuws wandtapijt De onthulling van Callisto's zwangerschap van de wever François Spiering. Het hangt er nog wat vaal en beschadigd bij in afwachting van een restauratiebeurt, maar heeft desondanks al een prijs van 3,5 ton.

Douwes Fine Art werpt zich - naast de 17de- en 19de eeuwse schilders - al tien jaar op als vertegenwoordiger van Russische schilders van 1950 tot 1980. “Prijzen voor 17de-eeuwse kunst zijn de laatste jaren flink omhoog gegaan en er is steeds moeilijker aan topstukken te komen. Op zoek naar betaalbare objecten zijn we bij de Russen terecht gekomen. Die sluiten ook aan op de Hollandse smaak. Het zijn krachtige doeken met zonniger kleuren dan vergelijkbare Nederlandse schilders als bijvoorbeeld Israëls. Er is een groeiend aantal verzamelaars voor”, zegt Douwes, die bij potentiële kopers de laatste tijd wel een 'lichte aarzeling in de besluitvorming' constateert. “In afwachting van de ontwikkelingen schuiven mensen de beslissing over een aankoop vooruit.”

PAN Amsterdam, RAI Parkhal, 11 t/m 18/10. Dag. 11-20u, za en zo 11-18u, op zo 18/10 tot 16u.