Telefoon mee op uitje naar Florence

In Villafranca staan acht Nederlandse F16's klaar om, als de NAVO in actie komt, te worden ingezet tegen Joegoslavië.

VILLAFRANCA, 9 OKT. Het Nederlandse luchtmachtpersoneel dat vanaf de luchtmachtbasis Villafranca in Italië in actie komt als de NAVO besluit tot luchtaanvallen op Joegoslavië kan zich in het hotel in Bussolengo inschrijven voor een busreisje naar Florence, zondag. Ze nemen volgens adjudant Gerben Huisman wel voldoende draagbare telefoons mee, om direct terug te keren als de paraatheid wordt vergroot of als ze in actie moeten komen.

Het geeft een inkijkje in het dilemma van de NAVO: klaar met een vuist, maar nog maar zien of het ook gebeurt. De Nederlandse gevechtsvliegtuigen zijn vanochtend opgestegen van de basis Villafranca buiten Verona voor een massale NAVO-oefening voor een eventuele actie boven Kosovo. Samen met piloten uit een aantal andere NAVO-landen testten de Nederlanders de radiofrequenties en de procedures bij taakverdeling en inzet. Detachementscommandant Paul Mulder zegt in zijn stalen container aan de rand van het vliegveld dat de Nederlanders en Belgen hier klaar zijn voor een NAVO-actie. Als Italië dwars blijft liggen ten aanzien van ingrijpen mag de basis overigens niet worden gebruikt. Morgen en zondag wordt hier niet gevlogen. De gevechtsvliegtuigen komen al maanden niet meer boven de stad Verona. In de zomer mogen de operavoorstellingen niet verstoord worden en in de rest van het jaar heeft de bevolking schoon genoeg van al het lawaai van het opstijgen dat nu al vijf jaar duurt. Binnen enkele weken zullen de Nederlanders en de Belgen van hier moeten vertrekken naar Zuid-Italië, omdat de baan in Villafranca moet worden gerepareerd en straks alleen nog burgertoestellen worden toegelaten.

Overste Mulder rekent erop dat, als er een besluit valt over NAVO-luchtactie boven Kosovo, de verbeterde versie van de F-16 uit Leeuwarden wordt overgevlogen. Naast de acht Nederlandse en vier Belgische F-16's krijgt hij dan de beschikking over nog eens acht toestellen. Ze zijn onlangs opgeknapt om onder slechte weersomstandigheden beter hun taak te kunnen uitvoeren en met verminderd risico te vliegen door de mogelijkheid vijandelijke radar en raketten beter te ontlopen. Dat is bij een actie in Kosovo noodzakelijk, omdat de luchtverdediging van de Serviërs sterk is verbeterd en zij over de modernere Russische SAM-10-raketten beschikken. Naast acht vliegtuigen moet er nog eens een kleine honderd man personeel worden overgevlogen uit Leeuwarden als versterking voor de nieuwe NAVO-taak.

Pagina 5: 'Het achtervolgt je langer dan je wilt'

Woensdag waarschuwde de Amerikaanse Nationale Veiligheidsadviseur Sandy Berger de Joegoslaven dat “de vliegtuigen van de NAVO op de startbaan staan”. Dat is hier in Villafranca ook het geval, zij het op een zijspoor. Iedere dag wordt er gevlogen voor de NAVO-actie Deliberate Forge, wat Mulder vertaalt 'Samen smeden, zorgen dat het in Bosnië voor elkaar komt': luchtacties om steun te geven aan de 35.000 SFOR-militairen in Bosnië, fotoverkenningsvluchten uitvoeren om toe te zien of niets uit de wapen- en voertuigendepots in Bosnië verdwijnt en het luchtruim van Bosnië inspecteren op militair vliegverkeer.

De Nederlandse en Belgische toestellen die dagelijks deze NAVO-taak uitvoeren kunnen ook ingezet worden voor acties boven Kosovo.

In Villafranca wordt aangenomen dat de eerste klap van kruisraketten zou komen om luchtafweer uit te schakelen. Daarnaast zouden met name Amerikaanse, Britse en Franse toestellen ingezet worden om militaire doelen (munitiedepots, opslagplaatsen) in Kosovo te bombarderen. Nederlandse F-16's zullen verdediging moeten bieden aan de geallieerde luchtvloot, maar kunnen ook de opdracht krijgen om actief te bombarderen.

Woensdagavond hield overste Mulder een praatje voor zijn 170 Belgische en Nederlandse medewerkers. Het was stiller in de zaal dan gewoonlijk, al kon hij nog weinig mededelingen doen over een mogelijke actie. Met name de mannen die voor de bewapening (acht ton bommen en raketten onder ieder vliegtuig) van de F-16's zorgen, hadden veel vragen.

Sergeant 1ste klasse Ruud Dirksen is crewmaster. Hij is verantwoordelijk voor alle techniek van één F-16 en vlak voor een vlucht wisselt hij nog even een blusapparaat bij de brandstoftanks, omdat het niveau in de oude pot wat is teruggelopen. Derksen kijkt niet uit naar een gevechtstaak, maar zegt dat hij en z'n collega's er klaar voor zijn. “We hebben alles goed voorbereid en als het moet dan moet het, we kunnen het.”

Bij het technisch personeel in Villafranca hebben een paar militairen de bombardementen van hieruit boven Bosnië in 1995 nog meegemaakt. Een van hen vond het een gekke gewaarwording die hem aangreep: “Je hangt al die bommen keurig aan de rekjes en een paar uur later zie je met eigen ogen dat ze er niet meer zijn. Hier klopt iets niet, denk je dan. En het achtervolgt je langer dan je wilt”.