Israelische munt in glijvlucht door Aziatisch virus

TEL AVIV, 9 OKT. De “Aziatische virus” klopt heftig aan de deur van de Israelische economie. De shekel, de nationale munt, dreigt in een oncontroleerbaare waardedaling te raken indien de Israelische burgers in paniek raken en zich op de dollar storten. Gisteren tuimelde de shekel tegenover de dollar met 5.25 procent. Voor de Israeli's is dat en zware tegenvaller omdat ze jarenlang gewend waren aan een vaste koers van de shekel tegenover de dollar.

Sinds begin dit jaar is de shekel ten opzichte van de Amerikaanse munt met 21 procent in waarde gedaald en met 36.8 procent ten opzichte van de gulden. De koersen op de Tel Avivse beurs kelderen nu eveneens met enkele procenten per dag. De val van de shekel is het rechtstreekse gevolg van het begin van een kapitaalvlucht van buitenlandse investeerders. Miljarden dollars kwamen de afgelopen jaren op de hoge rente af. De bank van Israel hanteerde een hoge rente ter bestrijding van de inflatie en om de de economie wat af te koelen.

Als gevolg van dit beleid van Yaacov Frenkel, de directeur van de bank van Israel, steeg de werkloosheid tot 10 procent en daalde de inflatie naar omstreeks vier procent per jaar. Dit beleid en de daaraan gekoppelde inwisselbaarheid van de shekel staat nu onder zware druk. Ministers en politici doen sedert gisteren via de media dringende beroepen op de bevolking rustig te blijven, de storm uit te zitten en vooral niet in de dollar te vluchten om zich tegen de koersdaling van de shekel en de weer snel stijgende inflatie te beschermen. Israeli's storten zich sedert enkele dagen in winkels op elektronische apparatuur voordat de prijzen drastisch omhoog gaan.

Volgens economen beschikt de bevolking over in totaal ruim 400 miljard gulden aan liquiditeiten. Ook als slechts een kwart daarvan wordt omgezet in dollars is het hek van de dam. Israels dollarreserves bedragen 22 miljard dollar. Te weinig om een dam te vormen tegen zo'n massale aanval op de shekel. Volgens politici en economen zullen de komende dagen kritiek zijn. De vraag is of de Israelische economie zoals in enkele Aziatische landen gebeurde als een kaartenhuis in elkaar zal storten. De uitspraak van premier Netanyahu van enkele weken geleden dat Israel “een eiland van stabiliteit” is, is door de feiten achterhaald.

Economen wijzen er echter op dat de Israelische economie een gezond bankenstelsel heeft, slechts een klein begrotingstekort kent en niet is behept met een te grote buitenlandse schuld. Op grond daarvan werd verwacht dat het Aziatische virus buiten de deur kon worden gehouden. De dramatische ontwikkelingen rond de dollar en yen zetten deze these op losse schroeven. Economen en industriëlen begroetten bij het begin van de crisis de waardedaling van de shekel als een noodzakelijke aanmoediging van de export. Nu de daling door te slaan wordt de roep om interventie van de centrale bank met de dag luider.