'Besluit aanval binnen dagen'; Albright: tijd van Miloševic vrijwel om

LONDEN, BRUSSEL, 9 OKT. De Joegoslavische president Miloševic moet rekening houden met de “ernstigste consequenties” als hij niet voldoet aan de eisen van de internationale gemeenschap. Zijn tijd is zo goed als om en de NAVO is klaar een besluit te nemen over een luchtaanval “in de komende dagen”.

Dat dreigement uitte gistermiddag de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, vlak nadat ze de Amerikaanse gezant Richard Holbrooke - met instemming van de zes landen van de Contactgroep voor ex-Joegoslavië - had opgedragen naar Belgrado te gaan voor een vierde en waarschijnlijk laatste bemiddelingspoging. Holbrooke, die gisteren de NAVO-ambassadeurs informeerde over drie voorgaande gesprekken met Miloševic, kwam vanochtend in Belgrado aan en spreekt vanmiddag met Miloševic. Hij moet de Joegoslavische leider “een duidelijke en simpele boodschap overbrengen: hij moet voldoen aan de eisen van de internationale gemeenschap op een duurzame en controleerbare manier”, aldus minister Albright. Holbrooke zelf zei vanochtend Miloševic te zullen waarschuwen dat de NAVO “de voorbereidingen intensiveert”. Hij schetste de toestand als “buitengewoon ernstig”.

De ministers van Buitenlandse Zaken van de landen van de Contactgroep - de VS, Rusland, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Italië - stelden gisteren in Londen unaniem een lijst van zes eisen aan Belgrado op. De belangrijkste zijn een beëindiging van de vijandelijkheden in Kosovo, de terugkeer van de vluchtelingen, de terugtrekking van de Servische en Joegoslavische troepen in hun kazernes, toegang van humanitaire organisaties en de opening van 'daadwerkelijke' onderhandelingen met de Albanezen. Aan het eisenpakket is geen tijdslimiet verbonden. Wel is vastgesteld dat de naleving van elk akkoord dat Holbrooke in Belgrado zou bereiken, moet kunnen worden gecontroleerd. In Brussel praten vandaag en het komend weekeinde de NAVO-ambassadeurs over de legitimering van een optreden .

De Russische minister Igor Ivanov stemde gisteren in Londen in met het eisenpakket van de Contactgroep. Maar Rusland blijft tegen ingrijpen. President Jeltsin zei vandaag dat Rusland “een optreden van de NAVO met geweld niet zal toelaten”. Albright tekende gisteren in Londen aan dat Rusland “geen vetorecht” heeft op optreden van de NAVO tegen Joegoslavië. Haar collega Ivanov zei daarop dat “alleen de Veiligheidsraad” - waarin Rusland een vetorecht heeft - over het gebruik van geweld kan beslissen. Eerder gisteren sprak Ivanov in Belgrado met Miloševic. In een verklaring na afloop lieten ze weten dat de crisis in Kosovo “alleen met politieke middelen” kan worden geregeld en dat dreigementen met geweld “onaanvaardbaar” en in strijd met het handvest van de VN zijn.

Albright zei gisteren dat Miloševic in Kosovo tot nu toe alleen cosmetische aanpassingen heeft doorgevoerd. “De situatie is niet fundamenteel veranderd”, aldus de Amerikaanse minister. “Hij weet wat hij moet doen. Hij had maanden, nu heeft hij nog een paar dagen.” De terugtrekking van soldaten uit Kosovo was volgens haar niet meer dan “een televisieshow”. Albright zei overtuigd te zijn dat er voldoende wettelijke grond is voor een militair ingrijpen. “De laatste VN-resolutie is aangenomen met één onthouding, van China”, aldus Albright. “Ik zie niet de noodzaak van nog een resolutie.” Volgens de minister zijn haar Europese collega's het daar “in het algemeen mee eens”. De Franse minister Védrine onderstreepte dat “het ultieme moment” voor een besluit met geweld op te treden nog niet was aangebroken. Zijn Duitse en Italiaanse collega's tekenden aan dat alle mogelijkheden om een politieke oplossing te vinden moeten zijn uitgeput alvorens tot een aanval wordt besloten. President Clinton stelde gisteren de betrokken Amerikaanse troepen die bij een eventuele aanval worden ingezet ter beschikking van de NAVO.

Diverse ministers zeiden dat luchtaanvallen in de beginfase niet massaal zullen zijn om het onderhandelingsproces ook in dat stadium nog een kans te geven. ,Eventuele militaire actie zal progressief zijn en worden onderbroken door perioden waarin de politieke activiteit wordt hervat'', aldus de Franse minister Védrine.

Het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK, dat het Servische gezag met geweld bestrijdt, liet gisteren weten vanaf vandaag eenzijdig “terughoudendheid te betrachten”. In een verklaring, gepubliceerd door het Albaneestalige blad Koha Dritore, kwam het woord bestand niet voor. Het UÇK meldde een eind te maken aan die 'terughoudendheid' als de Serviërs daar met 'provocaties' aanleiding toe geven. Albanese bronnen maakten gisteren melding van Servische militaire acties in Kosovo. Buitenlandse journalisten in de hoofdstad Priština lieten weten die melding niet te kunnen bevestigen.

De Servische vice-premier Vojislav Šešelj zei gisteren dat Servië nooit zal toestaan dat “een soldaat van de NAVO zijn grondgebied betreedt”. Als NAVO-soldaten naar Joegoslavië komen, aldus Šešelj, “zullen ze in doodkisten vertrekken”. Hij zei ook dat een algemene mobilisatie in Joegoslavië niet nodig wordt geacht, omdat “de reservisten van bepaalde korpsen en alle troepen van de luchtverdediging” al paraat zijn.

De UEFA heeft in verband met eventuele luchtacties alle Joegoslavische clubs die nog voor een Europese cup uitkomen, bevolen hun thuiswedstrijden buiten Joegoslavië te spelen. (Reuters, AP, AFP)