Contactgroep praat over Kosovo

BELGRADO, BRUSSEL, 8 OKT. Het overleg van de Amerikaanse gezant Richard Holbrooke in Belgrado over Kosovo lijkt geen doorbraak te hebben opgeleverd. In Londen komt vanmiddag de Contactgroep voor ex-Joegoslavië bijeen.

Of de impasse in het overleg in Belgrado tot een spoedig optreden van de NAVO leidt, is niet duidelijk. Premier Prodi van Italië zei vandaag dat er 'geen reden' is voor militaire actie en dat de politieke mogelijkheden nog niet zijn uitgeput.

Holbrooke, die gisteravond een derde gesprek voerde met de Joegoslavische president Miloševic, bracht vandaag in Brussel over zijn missie verslag uit aan de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, en keert later naar Belgrado terug. Albright reisde door naar Londen om haar collega's in de Contactgroep voor ex-Joegoslavië - de ministers van Buitenlandse Zaken van Rusland, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Italië - te informeren. Gisteren werd even gesuggereerd dat de Contactgroep pas later bijeen moet komen, maar vanochtend werd gemeld dat de ministers vanmiddag in aanwezigheid van Albright op het vliegveld Heathrow vergaderen; er zouden echter geen vergaande besluiten worden genomen en de bijeenkomst zou zijn bedoeld om de laatste stand van zaken te bespreken.

Volgens een NAVO-functionaris is duidelijk dat Miloševic nog onvoldoende heeft gedaan om tegemoet te komen aan de VN-resolutie van twee weken geleden en dat hij ook niet van plan is dit te doen. “Hij heeft wel wat troepen teruggetrokken, maar we willen een situatie waarin hij niet onmiddellijk opnieuw kan beginnen. Er zijn nog 14.000 soldaten in Kosovo en 11.000 man van de politie.” Twee weken geleden waren er nog 36.000 man, aldus de NAVO-functionaris. Sommige troepen maken zich op voor de winter.

President Clinton zei gisteren dat moet worden ingegrepen omdat “de VS en de NAVO niet in de positie zijn tienduizenden mensen [in Kosovo] deze winter te laten doodvriezen”. Ook Solana sprak zich voor snel ingrijpen uit en de NAVO meldde 430 vliegtuigen ter beschikking te hebben voor luchtacties.

Onze diplomatiek redacteur tekent hierbij aan: De Tweede Kamer zou vanmiddag een brief krijgen waarin de regering haar standpunt over een eventuele NAVO-operatie tegen strategische Servische doelen in Kosovo en/of rest-Joegoslavië geeft. Eerder al had de regering in principe 16 F-16's en een tankvliegtuig voor een luchtmachtactie van de NAVO beschikbaar gesteld.

Het kabinet kwam vanmorgen in spoedberaad bijeen om een formeel antwoord op een NAVO-verzoek om Nederlandse deelneming te formuleren, waarover de Tweede Kamer dan later vandaag zou oordelen.

Pagina 5: Serviërs bereiden zich voor op geweld

Buitenlandse ambassades - inclusief de Nederlandse - raden hun staatsburgers aan Joegoslavië te verlaten en evacueren hun staf. Maar er klonken gisteren ook twijfels op over een spoedig besluit in te grijpen. “De NAVO is er nog niet”, zo zei gisteren de woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. “Niemand heeft haast bij het gebruik van geweld.” Een groep van 43 leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden waarschuwde gisteren Clinton in een brief dat hij toestemming van het Congres nodig heeft voordat militair wordt ingegrepen.

Holbrooke wilde gisteren na zijn derde en laatste gesprek met Miloševic niets zeggen. Maar de Joegoslaven gaven een verklaring uit waarin werd gesuggereerd dat het gesprek geen doorbraak had opgeleverd. De dreigementen van het Westen met geweld verkleinen de kansen op vrede in Kosovo en belemmeren het politieke proces, aldus de verklaring. Buitenlandse regeringen werden beschuldigd van het voeren van een 'mediacampagne tegen ons land, met eenzijdige en verzonnen berichten'. Een Amerikaanse diplomaat in Belgrado omschreef het derde gesprek van Holbrooke met Miloševic als “lang en moeilijk” en als “extreem serieus en sober”.

Joegoslavië maakt zich intussen op voor luchtaanvallen. Ondergrondse schuilkelders worden gereedgemaakt en de burgerij hamstert suiker, spijsolie, meel en benzine. In Belgrado zijn lijsten uitgedeeld met de lokatie van 46 schuilkelders, met instructies 'wat te doen in het geval van een aanval'. Voor winkels en pompstations staan lange rijen en het gebrek aan benzine brengt velen tot de conclusie dat het leger op grote schaal met brandstof wordt bevoorraad. In sommige ziekenhuizen worden de minst zieke patiënten weggestuurd en belastingverhogingen die maandag voor een aantal produkten van kracht werden zijn algemeen als 'oorlogsbelasting' bestempeld.

De Joegoslavische regering maakte gisteren een reeks maatregelen bekend, bedoeld om “de defensie-activiteit te intensiveren en “de betrokkenheid, de discipline en de collectieve en persoonlijke verantwoordelijkheid te vergroten”. Belangrijke instanties als het openbaar vervoer, het transportwezen, en de telecommunicatie- en informatiesector moeten “een nieuw niveau van verantwoordelijkheid en waakzaamheid” bereiken en de media moeten hun bijdrage leveren voor de bescherming van de “territoriale integriteit” van het land.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) heeft gisteren bij monde van haar voorzitter Bronisaw Geremek “teleurgesteld” gereageerd op de uitnodiging van Belgrado, de crisis in Kosovo te komen onderzoeken. Zonder de invitatie met zoveel woorden af te wijzen zei Geremek dat de OVSE “een ander soort uitnodiging” had verwacht. De OVSE eist een permanente missie in Belgrado, terwijl Belgrado slechte “een korte, geïmproviseerde missie” heeft aangeboden. “Het is voor mij moeilijk hier enige goede wil in te ontdekken”, aldus Geremek over de uitnodiging.

Het Britse blad The Times meldde gisteren dat Rusland Joegoslavië recentelijk zeer moderne luchtdoelraketten heeft geleverd, die een bedreiging zouden kunnen zijn voor NAVO-toestellen en die volgens door het blad geciteerde deskundigen “zeer serieus” moeten worden genomen. (Reuters, AFP, AP)