Buitenland

België

Meubels en naaktenDe oom van Emiel Veranneman was de beroemde schilder Constant Permeke. Als kind zat Emiel vaak in diens atelier toe te kijken terwijl zijn oom aan het werk was. De artistieke band tussen beiden is altijd gebleven. Veranneman, nu 74 jaar, werd binnenhuisarchitect en heeft spraakmakende meubels ontworpen. In de loop der jaren verzamelde Veranneman een mooie collectie schilderijen, beelden en tekeningen van zijn oom. Op de tentoonstelling hangen ze boven zijn stoelen, kasten en tafels en beide kunstenaars tonen vaak dezelfde liefde voor kleuren en lijnen. Veranneman/Permeke, Cultureel Centrum Antoon Spinoy, Minderbroedersgang 5, Mechelen. T/m 15 nov, di-zo 10-12u en 13u30-14u. Inl 00-3215294000.

VerjaardagStriphelden zijn oude mensen. De getekende Tarzan is 86. Suske en Wiske zijn de vijftig reeds gepasseerd en de kat Garfield doet meer dan twintig jaar zijn best om leuk te zijn. In het stripmuseum van Brussel worden dergelijke verjaardagen groots gevierd. Alex, de eeuwig jonge Romeinse held uit de boeken van Jacques Martin, is vijftig geworden. In het begin van zijn loopbaan keek steeds een pater over de schouder van de tekenaar mee om de christelijke waarden te beschermen. Belgisch Centrum van het Beeldverhaal, Zandstraat 20, Brussel. T/m 18 jan 1999, di-zo, 10-18u. Inl 00-3222191980.

GaasbeekHet kasteel van Gaasbeek, ten westen van Brussel, heeft veel tuinen. Hagen en fruitbomen zijn geknipt en gesnoeid tot kunstwerken. De moestuin is geen drassig veldje bij de keukendeur, maar een perceeltje waar heel Gaasbeek vroeger van kon eten. Hier groeide ook geen doodgewone kool, maar Japanse andoorn, warmoes en zurkul. De tuinen van kasteel Gaasbeek zijn nog te bewonderen tot 31 okt. Kasteelstraat 40 Lennik-Gaasbeek (afrit 15 Lennik op de grote ring Brussel) di-do en za-zo 10-18u. Inl 00-3225310130.

En verderSchilderijen van Edgard Tytgat in het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst, Romestraat 11, Oostende t/m 8 nov, di-zo, 10-18u 00-3259564699; spraakmakende expositie over pikante tekeningen van Félicien Rops in Museé Félicien Rops, Rue Femal 12, Namen t/m 11 okt, di-zo, 10-18u, 00-3281408010 00-3281408010; werken van Chagall in de Salle Saint-Georges, Féronstrée 86, Luik t/m 20 dec, di-zo 9-18u, wo 9-22u, reserveren wordt aangeraden 00-3243490042; expositie over Dirk Bouts t/m 6 dec in Leuven 00-3216224564 en van Memling tot Pourbus t/m 6 dec in Brugge res 00-3250446644 of bij de VVV- en GWK-kantoren; Albrecht en Isabella (1598-1621) t/m 17 jan 1999 in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel 00-3227417331;

Duitsland BuchmesseMeer dan 9.500 exposanten vieren t/m 14 okt de vijftigste verjaardag van de grootste internationale boekenbeurs. In Frankfurt/Main heeft ook het gastland Zwitserland een feestje: het kijkt terug op zijn 150-jarige bestaan als moderne staat. Onder het motto 'Hoge hemel- smal dal' stelt het Alpenvolkje zijn veelzijdige boekencultuur aan liefhebbers en kopers voor. Hal 7, het paviljoen van het gastland, kan men dit jaar voor het eerst zonder dagkaart bezoeken. Een van de hoogtepunten is de 'Zwitserse nacht' op 10 oktober in het Bockenheimer Depot, met brutale volksmuziek en 'Schweiz-Rock'. Messe Frankfurt, Ludwig-Erhard-Anlage 1; wo-za 9-18u30, zo 19-14u. Dagkaart voor professionals: 25 mark, voor particulieren (allleen za en zo 10 en 11 okt) 12 mark. Inl 00-4969331159.

Berlin BiennaleVan Franz Ackermann tot en met Andrea Zittel reikt de lijst met namen: 66 kunstenaars, sommigen bekend, anderen onbekend en wellicht verrassend, zullen op de Berlin Biennale met hun werk vertegenwoordigd zijn. Deze nieuwe manifestatie voor eigentijdse kunst begint op 11 oktober in het Haus der Kulturen der Welt. Ook zijn er lezingen en exposities in de Akademie der Künste en in het Postfuhramt. T/m 3 jan, John-Foster-Dulles-Allee 10. Inl 00-4930397870.

KoloniesLandschap, mens en natuur spelen de hoofdrol in een tentoonstelling van de Städtische Galerie Karlsruhe, gewijd aan Duitse kunstenaarskolonies uit het fin de siècle. Naast centra van artistieke vernieuwing zoals Worpswede, Willinghausen en Götzingen zijn ook de kunstenaarsgroep 'Brücke' uit Dresden en de Murnauer periode van Wassily Kandinsky, Gabriele Munter, Alexej von Jawlensky en Marianne Werefkin te zien met tachtig schilderijen en circa zestig tekeningen, aquarellen en sculpturen. T/m 17 jan, Lorenzstrasse 27. Wo 11-20u, do-zo 11-18u. Inl 00-497211334411.

En verderLes Misérables zolang het publiek komt kijken in het Musical Theater van Duisburg 00-4918054444; Die Pharaonen des Goldlandes, antieke koninkrijken in Soedan, t/m 18 okt in het Reiss-Museum in Mannheim 00-496212939729; Paul Gauguin - das verlorene Paradies t/m 18 okt in Museum Folkwang in Essen 00-492018845000; grafisch werk van Max Beckmann, oa uit zijn Amsterdamse periode t/m 8 nov in Kunstmuseum Heidenheim 00-497321327392; interieurschilderingen van Vermeer tot en met Kabakov tot 11 jan in de Städtische Galerie im Städelschen Kunstinstitut, Frankfurt/Main 00-4969610163; beelden van de Zwitser Alberto Giacometti t/m 3 jan in de Schirn Kunsthalle in Frankfurt/Main 00-4969299882-0.

Frankrijk Gustave MoreauDe Franse schilder en aquarellist Gustave Moreau (1826-1898) maakte overladen bijbelse en mythologische voorstellingen. Ter ere van zijn sterfdag, honderd jaar geleden, wijdt het Grand Palais een retrospectief met tweehonderd doeken, tekeningen en aquarellen aan de kunstenaar, die werd aanbeden door de symbolisten en de surrealisten en die de leermeester was van Rouault en Matisse. Zijn atelier en privé-appartement komen uit het Musée Gustave Moreau en zijn een absolute must op de eerste etage van het Grand Palais. Parijs, Grand Palais, t/m 4 jan, dag beh di van 10-20u, wo tot 22u. Inl 00-33144131717. Musée Gustave Moreau, Rue de La Rochefoucauld 14, ma en wo van 11-17u15, do t/m zo van 10-12u45 en van 14-17u15, di gesloten. Inl 00-33148743850.

Prehistorisch Japan/JomonDe westerlingen zijn langzamerhand goed vertrouwd met de hedendaagse en de traditionele Japanse cultuur. Het is dus verbazingwekkend dat het prehistorische Japan, de Jomon-gemeenschap, die zich van 10.000 tot 300 v. Chr. over de archipel verspreidde, vrijwel onbekend bij ons is. De schitterende tentoonstelling in het Maison de la Culture du Japon voorziet in deze leemte en toont de grote originaliteit en raffinement van deze beschaving van jagers, vissers, plukkers en rijstverbouwers, die vooral uitblonken in het aardewerk. Parijs, Maison de la Culture du Japon, Quai Branly 101b, t/m 25 nov, di t/m za van 12-19u. Inl 00-33144379501.

Meubels/Dupré-LafonMet Pierre Chareau, Jean-Michel Frank en Robert Mallet-Stevens maakt Paul Dupré-Lafon (1900-1971) deel uit van de grote meubelontwerpers uit de eerste helft van deze eeuw. Het gaat hier niet om design in grote oplagen (zoals bijvoorbeeld Philippe Starck nu), maar om heel luxueuze meubels zonder enige opzichtigheid die uitblonken door hun eenvoud en hun sublieme uitvoering. Dupré-Lafon had dan ook als bijnaam Le décorateur des millionnaires de bon goût. L'élégance exacerbée heet het kleine retrospectief met 25 meubels en voorwerpen in de galerie Jacques De Vos in Parijs, Rue Bonaparte 7, t/m 24 okt. Inl 00-33143298894.

ToneelEric-Emmanuel Schmitt is zonder enige twijfel Frankrijks meest succesvolle toneelschrijver van het ogenblik. Deze herfst krijgen drie van zijn stukken veel aandacht; de hoofdrollen in twee ervan worden bovendien door twee 'monstres sacrés' van de Franse film vertolkt. Variations Énigmatiques is een meeslepend twistgesprek tussen een schrijver en een journalist vertolkt door Alain Delon en Stephane Freiss in een regie van Bernard Murat. In de komedie Frédérick ou le boulevard du crime wordt de legendarische acteur Frédérick Le Maître vertolkt door Jean-Paul Belmondo en de regie is ook van Bernard Murat. Le Visiteur werd bij zijn schepping met vele Molières bekroond en werd al in twintig landen vertolkt. De nieuwe versie met Rufus en Tom Novembre werd geregisseerd door Daniel Roussel. Over een onverwachte ontmoeting tussen Freud en een bezoeker die God kan zijn. Parijs, Variations Énigmatiques voor onbepaalde tijd in het Théâtre de Paris 00-33148742537; Frédérick ou le boulevard du crime en Le Visiteur voor onbepaalde tijd in resp de Grote Zaal en de Zaal Popesco van het Théâtre Marigny. Inl 00-33142560441 en 00-33142252074.

En verderIssey Miyake making things van 13 okt t/m 17 jan in de Fondation Cartier te Parijs 00-33142185650; Cinquante ans après, Cobra t/m 25 okt in het Institut Néerlandais, Parijs 00-33153591240; Constant Permeke t/m 1 nov in de Salle St.-Jean van het Hôtel de Ville, Parijs 00-33142765153; FIAC (Moderne en hedendaagse kunstbeurs) t/m 12 okt in de Espace Eiffel Branly 00-33141904780; Millet-Van Gogh t/m 3 jan in het Musée d'Orsay te Parijs 00-33140494814; een dansspektakel ven Philippe Decouflé t/m 25 okt in het Maison de la Culture van Bobigny 00-33141607272.

Groot-Brittannië ElizabethHet jongste historische drama over het Engelse koningshuis is Elizabeth, een film over de tweede dochter van Hendrik de Achtste, die in 1554 op 25-jarige leeftijd de troon besteeg. Regisseur Shekbar Kapur laat zien hoe een fris-ogende, onbedorven prinses zich in vier jaar temidden van moord en intrige ontwikkelt tot een onaantastbaar monarch. Met de man aan wie ze haar hart verloor, kon ze niet trouwen. Politiek-gunstige huwelijken wees ze af. Ze regeerde veertig jaar, maar bleef altijd eenzaam: de Virgin Queen die met Engeland getrouwd leek te zijn. In diverse bioscopen in heel Groot-Brittannië.

West Side StoryDe musical West Side Story verlegde in 1957 de grenzen van het genre waar The King and I en Kiss me Kate de toon aangaven. Sinds een week draait in het Prince Edward Theatre de West Side Story in een nieuwe versie. Veertig jaar na de Broadway-première is de muziek van Leonard Bernstein en het thema van het verhaal van Arthur Laurents - twee straatbendes van verschillende afkomst die elkaar bevechten om de macht over een stukje asfalt - nog altijd actueel. Zo actueel dat het gemakkelijk in een hypermoderne enscenering en choreografie zou hebben gepast. Maar de decors en kostuums, de acteurs en hun bewegingen lijken geleend uit de voorstellingen van het eerste uur. En dat is precies de grote charme van deze West Side Story. Musical moet gewoon een beetje oubollig zijn. T/m dec. West Side Story in het Prince Edward Theatre, ma t/m za 17u45, do en za ook 15u. Metro Leicester Square of Tottenham Court Road. Inl & res. 00-441714475400.

Chris OfiliIn de Serpentine Gallery is tot 1 nov aanstaande werk te zien van Chris Ofili. Het is de eerste grote solotentoonstelling van de kunstenaar, die onlangs nog 'the hottest creative talent in Britain' werd genoemd en de favoriete kandidaat is voor de Turner Prize 1998. Ofili's gebruik van mest en porno maakt het tegelijkertijd zwaar omstreden. Zijn werk, waarin stippelpatronen domineren, zijn geïnspireerd door oude muurschilderingen uit grotten in Zimbabwe. T/m 1 nov. Chris Ofili in de Serpentine Gallery, Londen, Dag. 10-18u. Metro Lancaster Gate of South Kensington. Inl 00-441714026075.

En verderT/m 15 nov een overzichtstentoonstelling van de 17de eeuwse schilder Pieter de Hooch in de Dulwich Picture Gallery, London 00-441816935254; t/m 16 dec Painter & Sculptorin Clay, keramiek van Pablo Picasso in de Royal Academy, London 00-441713008000; t/m 4 jan The work of Charles and Ray Eames in het Design Museum, London 00-441713786055; 23 jan t/m 18 apr Monet in the 20th Century in de Royal Academy, Londen, nu reseveren: 00-441713008000.

Italië DelvauxHij was een van de favoriete schilders van de regisseur Federico Fellini: de Belg Paul Delvaux. In Italië is deze surrealistische kunstenaar ook bekend als de 'De Chirico van over de Alpen'. Na de overzichtstentoonstelling vorig jaar in Brussel is in Florence nu een bescheidener keuze uit zijn werk te zien: 34 schilderijen en 52 werken op papier. Palazzo Corsini. Lungarno Corsini 10. T/m 8 dec. Dagelijks 10-19u. Inl 00-390552340742

Man RayDe alchemist van de droom, zo werd Emmanuel Radnitzschy wel genoemd, beter bekend onder zijn artiestennaam Man Ray. De Fondazione Marzotto in Milaan heeft met meer dan achthonderd werken een bijzonder complete overzichtstentoonstelling ingericht over deze eigenzinnige kunstenaar. Foro Buonaparte 50. T/m 24 jan. Di t/m zo 10-19u30, do t/m 22u30. Inl 00-3902878197.

FietsIn Rome is fietsen op veel plaatsen niet aan te bevelen door het drukke verkeer en het ontbreken van fietspaden. Voor de liefhebbers zijn twee tochtjes uitgezet langs een autoluw parcours. Een ervan heet 'De stegen van Rome' en voert door smalle straten in het historische centrum. Op zaterdag en zondag. De andere beperkt zich tot het uitgestrekte park bij Villa Borghese. Iedere dag. Voor beide tochtjes een dag van tevoren reserveren bij City Bikers. Tel 00-390647823444 of 00-393473629073.

En verder20ste-eeuwse Italiaanse meesters t/m 15 nov in Palazzo delle Albere in Trento 00-390461986588; Parmiggiani t/m 15 nov in de Promotrice delle Belle Arti in Turijn 00-390116692545; Alvar Aalto t/m 22 nov in Palazzo Te in Mantua 00-390376369198; de Maya's t/m 16 mei in Palazzo Grassi in Venetië 00-390415229875.

New York Jackson PollockVanaf 1 nov is het langverwachte overzicht (het eerste sinds 1967) van Jackson Pollock in het Museum of Modern Art te zien. Onder de 104 schilderijen en 50 werken op papier bevinden zich enkele van de beroemdste 'spontane' 'drip-paintings'. Maar daarnaast demonstreert deze tentoonstelling dat deze legendarische kunstenaar werkte met meer vooropzet en controle dan meestal wordt aangenomen. 11 West 53rd Street. T/m 2 febr 1999. Inl 00-12127089480. Ook daar te zien 'The New York School' (t/m 12 jan) en 'Focus: Pollock and Printmaking' (29 okt t/m 2 febr.)

Grand Central StationNa een restauratie van ruim 200 miljoen dollar is het Grand Central Station eindelijk officieel heropend (voor de half miljoen passagiers die er dagelijks doorstromen is het nooit dicht geweest). Daterend uit 1913, en sinds de jaren '50, toen treinverkeer het minst geliefde Amerikaanse vervoermiddel werd, in verval geraakt, lijkt het met zijn marmer op wat een Europeaan van een 19de-eeuws treinstation verwacht, alleen natuurlijk 'Grander' dan dat, want dit is nu eenmaal New York. East 42nd Street, bij Lexington Avenue.

Halloween ParadeHet hoogtepunt van het jaarlijkse Halloween feest op 31 oktober als heksen, spoken en andere wonderlijke schepsels langs de deuren gaan om snoep op te halen, is de Greenwich Village Halloween Parade. Duizenden mensen in de meest uitzinnige kostuums, niet altijd netjes, altijd opwindend, paraderen voor een publiek van ruim een miljoen mensen. Dit jaar voor de 25ste keer en zo wordt gesuggereerd, misschien voor het laatst, omdat er in toenemende mate sprake is van werkelijke gruwel, zoals vechtpartijen door dronken mensen en relschoppers. Start op Sixth Avenue bij Spring Street, ca. 18u, eindpunt Sixth Avenue bij 23rd Street.

En verderMark Rothko in het Whitney Museum t/m 29 nov 00-12125703676; Rendezvous: Masterpieces from the Centre Georges Pompidou and the Guggenheim Museum in het Guggenheim Museum Uptown 16 okt t/m 24 jan 1999 00-12124233840; Laurie Anderson in Artist Space t/m 7 nov 00-12122263970; New York Begins, in het Museum of the City of New York t/m 29 nov 00-12125341672; New Wave Festival van de Brooklyn Academy of Music met avant-garde theater en dans t/m 20 dec 00-17186364100.