Harde aanpak van fraude in Europese Unie, zegt Santer

STRAATSBURG, 7 OKT. De Europese Commissie wil de fraudebestrijding binnen de Europese Unie verbeteren. Dit heeft de voorzitter van de Commissie, Santer, gisteren aangekondigd in het Europees Parlement. Vanuit het parlement was felle kritiek op de Commissie, die onderzoek naar fraude van eigen ambtenaren zou hebben afgeremd. Santer ontkende de beschuldigingen, maar sprak wel van een “acrobatische” toepassing van administratieve regels door Europese ambtenaren. Santer gaf toe aan druk uit het parlement om het huidige bureau voor fraudebestrijding, UCLAF, onafhankelijker te maken van de Commissie.

Hoewel het debat in het parlement zich officieel beperkte tot het functioneren van UCLAF, drongen verschillende Europarlementariërs aan op volledige duidelijkheid over een stroom van berichten over fraude bij de Commissie zelf. De Duitse Groene afgevaardigde Müller dreigde dat de commissie voor begrotingscontrole in december geen kwijting zal geven voor het budget van 1996 als de Commissie geen duidelijke consequenties trekt uit de aangetoonde fraude.

Santer probeerde de zaak te sussen door een onderscheid te maken tussen fraude en “administratieve onregelmatigheden”. Hij zei dat het niet juist is om ambtenaren te straffen die tot onregelmatigheden zijn overgegaan om hun afdelingen draaiende te houden. De kwestie betreft fraude met geld van het ECHO-project waarmee de Commissie humanitaire steun verleent. Verscheidene bij deze zaak betrokken leden van de Europese Commissie doen hun best om elkaar de verantwoordelijkheid hiervoor in de schoenen te schuiven.

In 1992 is besloten dat de Commissie voor humanitaire hulp bestemde gelden niet meer mag gebruiken om via adviesbureaus tijdelijk personeel aan te trekken. Desondanks blijkt na dat jaar deze praktijk te zijn voortgezet. Uit onderzoek van UCLAF is bovendien gebleken dat ambtenaren van de Commissie gefingeerde contracten met het adviesbureau Perry-Lux in Luxemburg hebben gesloten en voor humanitaire hulp in Afrika en Bosnië bestemd geld in eigen zak hebben gestoken. Tot nu toe is een fraude van ongeveer een miljoen gulden aangetoond. Onderzocht worden contracten voor totaal zo'n vijf miljoen gulden. Een moeilijkheid bij financiële controle is dat volgens een uitgelekt intern rapport van de Commissie bewijsstukken voor tussen 1993 en 1995 gedane uitgaven van ruim twee miljard gulden voor humanitaire hulp niet meer te vinden zijn.

Santer zei gisteren dat in juni 1995 een einde is gemaakt aan de praktijk om gelden voor andere doelen te gebruiken dan in de begroting is aangegeven. De Eurocommissaris die indertijd verantwoordelijk was voor humanitaire hulp, de Spanjaard Marin, beweert nooit iets over de zaak te hebben geweten.

Pagina 4: Eurocommissaris gaf opdracht aan goede vriend

Marin, die tegenwoordig als vice-voorzitter van de Europese Commissie verantwoordelijk is voor een deel van het buitenlands beleid, toont zich geërgerd over zijn Zweedse collega Gradin, onder wie de fraudebestrijding van UCLAF ressorteert. UCLAF zou dertien maanden hebben gewacht met het melden van de fraude aan Marin en aan de huidige Eurocommissaris voor humanitaire hulp, de Italiaanse Bonino. UCLAF zelf werkte overigens bij het opzetten van een databank voor fraudebestrijding met door Perry-Lux geleverd personeel.

De Commissie heeft bij de justitie een klacht ingediend tegen de eigenaar van het in Luxemburg gevestigde Perry-Lux, dat al twintig jaar heeft bemiddeld voor tijdelijke arbeidskrachten in Brussel. De woordvoerder van de Commissie weigert tot nu toe te zeggen waaruit die klacht precies bestaat. Commissie-voorzitter Santer zei gisteren dat het Europees Parlement een rapport over de zaak krijgt waarin niets verzwegen zal worden.

De Franse Eurocommissaris Cresson doet inmiddels alles om verhalen over haar betrokkenheid bij de fraude met Perry-Lux de kop in te drukken. Zij heeft vorige week een klacht wegens smaad ingediend tegen het Franse dagblad Libération wegens berichtgeving over haar rol. Deze voormalige Franse socialistische premier, die van 1983 tot 1997 burgemeester was van Châtellerault, heeft een persoonlijke vriend aan een tijdelijk contract als wetenschappelijk onderzoeker bij de Commissie geholpen. Deze vriend, de gepensioneerde tandarts Berthelot, moest onderzoek doen naar wetenschappers die zich met aids bezighielden. Berthelot heeft daarover rapporten geschreven waarvan niet duidelijk is hoe serieus ze zijn.

De oud-tandarts had voor hij het contract bij de Commissie kreeg, een contract met Perry-Lux. Hij moest ten behoeve van Perry-Lux contracten voor tijdelijk personeel binnenhalen bij de Commissie-afdelingen die onder Cresson ressorteren. Dit contract werd door Perry-Lux verbroken omdat de bemiddeling van de tandarts onbevredigend was.

Volgens de woordvoerder van Cresson is het niets bijzonders dat een Eurocommissaris een vriend aan een tijdelijk contract in Brussel helpt. Een zoon van Berthelot heeft bij Cresson, die binnen de Commissie verantwoordelijk is voor onderzoek, een arbeidscontract voor een jaar gekregen. Volgens Cressons woordvoerder is dat gebeurd omdat de jonge Berthelot, een jurist, een synthese moest maken van 28 verschillende juridische teksten over onderzoek. Cresson zelf heeft in een interview in Le Monde gezegd dat de jonge Berthelot is aangetrokken omdat hij verzekeringsspecialist zou zijn.

Volgens Cressons woordvoerder voelt deze Eurocommissaris zich persoonlijk bedreigd door de eigenaar van Perry-Lux, die haar verantwoordelijk zou stellen voor de ondergang van zijn onderneming. De Commissie heeft alle contacten met Perry-Lux verbroken. De bewakingsdienst van de Commissie zou een speciale beveiliging voor Cresson hebben georganiseerd. De Franse Eurocommissaris wil niets meer over de zaak zeggen. Een afspraak voor een gesprek met NRC Handelsblad heeft ze op het laatste ogenblik afgezegd.

Ze heeft ook een nieuwe maatregel genomen tegen mogelijke lekken door de onder haar ressorterende diensten. De Europese Commissie heeft gisteren ingestemd met haar voorstel voor een speciale procedure voor wie toegang wil tot de gebouwen en archieven van het onder haar ressorterende Gemeenschappelijk Onderzoekscentrum. Gebruikelijk is dat over toegang tot de Commissie gebouwen wordt beslist tot de directeur-generaal personeel en administratie en de secretaris-generaal van de Commissie. Bij het onderzoekscentrum is vanaf gisteren ook de toestemming vereist van de directeur-generaal van dit centrum.