Gezin vlucht weg in de ark van Pink

Tentoonstelling: Brieven uit Arcadia; nieuw werk van Pink. Vleeshal, Grote Markt 16, Haarlem, t/m 25/10. Geopend: Ma t/m za: 11-17.00 u, zo: 13-17.00 u.

Lange, ellenlange brieven schrijft de kunstenares Pink (1943) uit het paradijselijke land Arcadia. De zinnen, neergepend in een herkenbaar maar onleesbaar schrift, zijn verzamelingen woorden, de woorden combinaties van letters, maar op zo'n vreemde manier geordend dat het een geheimtaal lijkt. Alleen de lay-out van de geschreven werken maakt duidelijk dat het om brieven gaat. Ook op de plaatsen waar zich normaliter aanhef, datering en ondertekening bevinden, heeft Pink iets neer gekrabbeld. De boodschappen zelf zijn dicht op elkaar geschreven, in een regelmatig handschrift, met hier en daar een uitsparing.

Brieven uit Arcadia zijn gemaakt met zwarte inkt op indrukwekkend grote, linnen doeken. In de Vleeshal in Haarlem waar de ruim twintig werken (1995-98) worden tentoongesteld, staat ook een arcadische loofboom. Niet arcadisch in de zin van landelijk en idyllisch - de gestileerde, knalgroene plastic boom lijkt eerder afkomstig uit Legoland. Maar de boom maakt deel uit van Pinks fantasie over Arcadia of Arcadië, het Beloofde Land uit de Griekse mythologie. Deze fantasie waarin wat haar betreft ook plaats is voor dood en verderf, presenteerde Pink voor het eerst in 1990 met een performance in het Rheinisches Landesmuseum, Bonn. Met haar man en dochter betreedt ze een wonderlijke, artificiële wereld. In de schaduw van vier identieke loofbomen groeien houterige kunstbloemen in vrolijke kleuren. Onder één van de bomen staat een mand met rijpe, échte appels. Het kind laat zich verleiden en eet er eentje.

Sinds Et in Arcadia Ego Sum, zoals de performance heette, is Pink in beslag genomen door Arcadia. In heel haar werk probeert ze het land naar haar idealen vorm te geven. En nu lijkt het moment aangebroken dat zij met haar gezin naar Arcadia is afgereisd. Per boot. In de expositieruimte hangt de Bateau pour l'Arcadie (1993) met staaldraad aan het plafond. In de boot liggen aan weerszijden van een brandkast twee stenen schalen met geblakerde boeken en krantenproppen. Drie gasvlammetjes binnenin de brandkast symboliseren de gezinsleden, als een heilige drieëenheid.

Pinks brieven zijn het bewijs dat het gezin ook werkelijk in Arcadia is gearriveerd. Al bedienen haar brieven zich van een onbegrijpelijk schrift, ze zullen geheel in de lijn van haar werk een moralistische boodschap willen overbrengen. Het is haast pathetisch hoe Pink ook een eigentijdse, betweterige draai geeft aan de verhalen uit het Boek der boeken. Alsof zij de Apocalyps, de poel van vuur, vóór probeert te zijn, vlucht ze met haar meest dierbaren. In deze Ark van Pink verkiest ze haar eigen gezin, háár gezin als de hoeksteen van de samenleving. En in het paradijs dat Pink creëert, mag het kind wél zondigen met de verboden vrucht. Zoals het een moderne opvoeder betaamt leert ze haar dochter de ogen te openen, het verschil tussen goed en kwaad te kennen.

Het Arcadia van Pink is niet zoet en naïef. Het kwaad wordt niet weggemoffelt onder een dik tapijt van fatsoen, maar vormt een wezenlijk onderdeel van de menselijke psyche. Met haar schepping houdt ze de toeschouwer en zichzelf een spiegel voor. De brieven die ze nu verzendt zullen daarom eerder vragen oproepen dan antwoorden geven. Zoals een verblijf in het buitenland het dagelijkse bestaan immers altijd relativeert; de afstand maakt dat je de dingen in proporties ziet.