Gesprek over crisis Kosovo zit in impasse

BELGRADO/NEW YORK, 7 OKT. Het overleg van de Amerikaanse gezant Richard Holbrooke en de Joegoslavische president Slobodan Miloševic over de crisis in Kosovo bevindt zich in een impasse. Het wordt vandaag voortgezet.

De Veiligheidsraad van de VN eiste gisteren van Belgrado volledige nakoming van eerdere resoluties over Kosovo, maar dreigde niet met geweld.

Holbrooke en Miloševic spraken gisteren vier uur met elkaar over de crisis en het dreigement van de NAVO in te grijpen. Holbrooke wilde na afloop niets meedelen, maar een Amerikaanse diplomaat noemde het “geen goede ontmoeting” en vond de discussie “hard en moeilijk”. “Kosovo is voor Miloševic belangrijker dan Bosnië”, aldus de diplomaat. Hij zei dat de Joegoslavische leider vasthield aan zijn bewering dat Joegoslavië en Servië conform de eisen van de Veiligheidsraad hun troepen uit Kosovo hebben teruggetrokken en dat ingrijpen van de NAVO “misdadig” zou zijn.

De woordvoerder van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright zei vanochtend, dat er nog geen consensus binnen de NAVO is over militaire actie tegen Joegoslavië. Albright reist vanavond vanuit Israel naar Brussel, waar zij morgen overleg voert met Holbrooke en NAVO-chef Solana. Rusland liet vanmiddag weten dat de internationale Contactgroep morgen op ministersniveau bijeenkomt.

De Amerikanen verhardden gisteren hun standpunt. Clinton zei dat “de tijd is gekomen om een eind te maken aan het geweld in Kosovo”. Miloševic, aldus de Amerikaanse president, is de “hoofdverantwoordelijke” voor de crisis. Minister van Defensie William Cohen waarschuwde dat luchtaanvallen de Joegoslavische strijdkrachten “aanzienlijke schade” zullen toebrengen. Hij noemde het gebruik van grondtroepen “een mogelijkheid”.

Aan de andere kant is de kans op een snel ingrijpen iets afgenomen door het besluit van Albright, niet als verwacht morgen een bijeenkomst van NAVO-ministers bij te wonen. De aanleiding was het Duitse argument dat Bonn nog niet klaar is voor vergaande besluiten over militair ingrijpen. Voor Duitse deelname aan luchtaanvallen is krachtens de grondwet toestemming van de Bondsdag nodig. Die kan niet binnen 48 uur worden gegeven.

De Veiligheidsraad eiste na een zeven uur durende bijeenkomst over Kosovo vannacht volledige respectering van de resoluties over Kosovo, zonder met zoveel woorden aan te geven dat militair geweld een mogelijkheid is als die respectering uitblijft. De V-raad verwees daarbij naar resolutie 1199 van 23 september.

Pagina 5: 'Geen besluit over ingrijpen voor het weekeinde'

In die resolutie wordt van Belgrado de terugtrekking van de speciale troepen uit Kosovo, een bestand en het begin van een dialoog met de Albanezen onder internationaal toezicht geëist.

Rusland blijft zich verzetten tegen militair ingrijpen in Kosovo, al eist het wel van Belgrado de naleving van de resoluties van de Veiligheidsraad. Wit-Rusland liet gisteren bij monde van president Aleksandr Loekasjenko weten “nog resoluter dan Rusland” achter de Serviërs te staan. Loekasjenko bood Joegoslavië “onvoorwaardelijk” militaire hulp aan als het wordt aangevallen. De enige beperking is dat Wit-Rusland geen troepen naar Joegoslavië zal sturen.

In Belgrado heeft de Servische regering de onafhankelijke radio- en televisiestations gewaarschuwd dat het uitzenden van buitenlandse nieuwsprogramma's zal worden beschouwd als 'spionage'. De vroegere militiechef Arkan, alias Zeljko Raznjatovic, waarschuwde dat hij zijn militie, die bij de 'etnische zuiveringen' in Bosnië actief is geweest, zal reactiveren als de NAVO aanvalt. (Reuters, AFP, AP)

Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe: Na de afzegging van minister Albright bij de speciale ministersbijeenkomst van morgen wijzen diplomaten er in Brussel op dat ook de zestien NAVO-ambassadeurs een besluit kunnen nemen over militair optreden in Kosovo. Maar ze verwachten dat zo'n besluit in ieder geval niet voor het weekeinde zal worden genomen. Als reden voor het wegblijven van Albright wordt ook aangevoerd dat morgen mogelijk de Contactgroep voor voormalig Joegoslavië op ministersniveau bijeen komt. Overigens is een ingrijpen niet alleen voor Duitsland een probleem. Ook in Nederland moeten kabinet en kamer zich uitspreken over eventuele gewapende actie in Kosovo, maar dat zal volgens minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) geen problemen opleveren. “De Nederlandse samenleving weet dat dit zo niet verder kan in Kosovo”, aldus Van Aartsen gisteren na een bezoek aan secretaris-generaal Solana.

De NAVO-ambassadeurs houden vandaag in Brussel hun wekelijkse vergadering. NAVO-functionarissen verzekeren dat de druk op Belgrado onverminderd voortduurt. De bemiddeling in de Kosovo-crisis door de Amerikaanse gezant Holbrooke wordt volgens hen ondersteund door de ongeveer tweehonderd NAVO-vliegtuigen die klaar staan om luchtaanvallen uit te voeren en die inmiddels al oefeningen houden. De harde verklaringen uit Rusland, zoals het dreigement met een nieuwe koude oorlog als de NAVO luchtaanvallen uitvoert, worden gerelativeerd door diplomaten op het NAVO-hoofdkwartier. Wel wordt getracht Rusland zo veel mogelijk op de hoogte te houden van wat de NAVO doet, zo wordt in Brussel gezegd.

Minister van Aartsen zei gisteravond na zijn onderhoud met secretaris-generaal Solana te verwachten dat de NAVO een dezer dagen een besluit neemt over eventuele luchtaanvallen. “Als er niets verandert, valt de komende dagen het besluit om het luchtwapen in te zetten”, aldus Van Aartsen. “Dat is mijn indruk en die is nu bevestigd.” De geloofwaardigheid van de NAVO staat op het spel, aldus Van Aartsen. “De klok tikt door.”

Gevraagd naar de risico's die een luchtaanval met zich meebrengt, zoals ongewilde slachtoffers, antwoordde de minister dat de inzet van militaire middelen nu eenmaal met risico's gepaard gaat en dat daarover goed is nagedacht. Volgens Van Aartsen vindt behalve secretaris-generaal Solana, Nederland, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, ook Frankrijk dat de twee weken geleden aangenomen VN-resolutie 1199 en het deze week uitgebrachte rapport van secretaris-generaal Kofi Annan voldoende legitimatie vormen voor een eventuele luchtaanval op doelen in Joegoslavië.