Vestdijks pantser

Het glinsterend Pantser (Maarten Treurniet, 1997, NL), Ned.3, 20.20-22.01u.

Het kan ook voordelen hebben om niets van Vestdijk gelezen te hebben, of alleen wat delen uit de Anton Wachter-cyclus. Terug tot Ina Damman zou trouwens prachtig materiaal voor een soap kunnen opleveren, maar dat terzijde. Niets te weten van de plot De Ziener, Het glinsterend Pantser, Ivoren Wachters, door de officiële Vestdijk-biograaf Wim Hazeu ook nog eens zijn beste boeken genoemd, die nu tot drie single-plays voor televsie zijn bewerkt. Niets te weten van die lange zinnen en dat stoffige imago. Of dat zeurderige toontje. En je alleen maar te laten verrassen door de ontknoping van Het glinsterend pantser, dat in de verfilming van Maarten Treurniet (Zwarte sneeuw, Pleidooi) vanavond de spits afbijt. Want zo effectief als de clou van dat verhaal in beeld wordt gebracht, zo kan je het bijna niet opschrijven.

Vestdijk zou dus wel eens de leverancier van een hele reeks, toegegeven omstandig geformuleerde, synopsi voor Nederlandse filmmakers kunnen blijken te zijn. Treurniet en scenarist Jan Blokker verplaatsten de roman uit 1956 naar een tijdloos heden waarin de drie jeugdvrienden Sander Vastenhout (Gijs Scholten van Aschat als naar Vestdijk gemodelleerde schrijver), Victor Slingeland (Thom Hoffman als inmiddels internationaal gevierd dirigent) en Bert Duprez (huisarts, gespeeld door Victor Löw) om elkaar heen draaien in een carrousel van leugens, manipulaties, seksuele obsessies en jaloezie. Het is een soort thriller geworden, met plotstuwende vragen als: waarom wil schrijver Vastenhout een boek schrijven over dirigent Slingeland, wat heeft de huisarts te maken met het geheim van deze Slingeland, waarom gaat hij zo tiranniek met vrouwen om, en waarom heeft zijn veel oudere, eerste minnares zelfmoord gepleegd?

Voor de onderliggende psychologie van deze vragen hoeven we niet bij de televisiefilm te rade te gaan en het is nog maar de vraag in hoeverre lezing van de oorspronkelijke roman wel soelaas biedt, de thrillerstructuur schijnt maar een zijlijntje van het originele verhaal te zijn. Maar die ene scène, waarin al die vragen met één simpel gebaar worden verklaard, die ene scène doet precies wat film moet doen.