Speculant Soros: leg flitskapitaal aan banden

Spijt van zijn eigen speculaties tegen zwakke valuta's heeft hij niet. Niettemin pleit belegger en filantroop George Soros voor beperkingen op het vrije kapitaalverkeer.

WASHINGTON, 6 OKT. Het internationale financiële systeem is gebaseerd op het uitgangspunt dat het altijd in evenwicht komt. Dat uitgangspunt klopt niet. Tenzij snel ingegrepen wordt, kan het hele systeem in elkaar storten.

Aldus George Soros, bekend als oprichter van een van de succesvolste beleggingsfondsen ter wereld en filantroop met het geld dat hij met zijn speculaties heeft verdiend.

“We bevinden ons in een dramatische situatie”, zei Soros. “Geen enkel systeem is perfect en we moeten dringend de tekortkomingen erin repareren.”

Soros (68), Hongaar van geboorte en wereldburger, sprak gisteren voor belangstellenden in Washington in de marge van de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds. Hij trok ten minste zoveel publicitaire aandacht als de financiële autoriteiten die elders vergaderden. Zijn woorden hebben dan ook immens gewicht: met zijn fondsen kan de belegger-Soros economieën maken en breken. Met zijn maatschappelijke activiteiten ondersteunt de filantroop-Soros initiatieven ter ondersteuning van open, democratische samenlevingen.

Soros gelooft niet in evenwicht als de normale situatie in financiële markten. Uitbuiting van onevenwichtigheden vormt de kern van zijn beleggingsbeleid en daaromheen heeft hij een eigen filosofie van 'reflectiviteit' ontwikkeld. Het uitgangspunt hiervan is dat financiële markten altijd te maken hebben met een onzekere toekomst. “De toekomst hangt af van de manier waarop je daarmee omgaat”, zegt hij. Met andere woorden: marktverwachtingen zijn op zichzelf een factor die meebepaalt wat er zal gebeuren.

Aangezien markten imperfect zijn, moeten ze gecorrigeerd worden. Daarom is Soros voorstander van beperkingen op het vrije kapitaalverkeer, regelgeving voor speculatieve beleggingsfondsen en overheidsmechanismes om grotere stabiliteit te bereiken.

Spijt van zijn eigen speculaties - onder meer tegen het Britse pond, de Aziatische munten, de Russische roebel - heeft hij niet. Integendeel, hij heeft onevenwichtigheden blootgelegd als die zich volgens hem voordeden. Maar als er strengere regels komen, zullen zijn fondsen zich daaraan houden, tenminste als ze voor alle marktpartijen gelden. “Als burger zet ik me in voor regels, als belegger speel ik volgens de regels”, zegt hij.

Soros, die als joods kind het nazisme en communisme in zijn geboorteland Hongarije heeft meegemaakt, studeerde in Londen bij Karl Popper, de filosoof die het concept van open en gesloten samenlevingen ontwikkelde. Popper, zegt hij, was bezorgd over de dreiging van totalitaire regimes voor democratische samenlevingen. “Na de ineenstorting van het Sovjet-systeem ontdekte ik dat open samenlevingen ook van de andere kant bedreigd kunnen worden door 'marktfundamentalisme'. Tegen die dreiging zet ik me tegenwoordig ook in.” Volgende maand komt een boek van hem uit met de veelzeggende titel The crisis of global capitalism, open societies endangered.

Vrije-markteconomieën en open, democratische samenlevingen zijn volgens Soros onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hij vreest een ineenstorting van het wereldwijde kapitalistische systeem nu het flitskapitaal massaal wegstroomt uit de landen van de periferie. Dat heeft niet alleen economische, maar ook politieke gevolgen als deze landen zich afkeren van de buitenwereld en afglijden naar staatscontroles of autoritaire politieke regimes.

Ter voorkoming hiervan verklaarde hij zich een warm voorstander van het plan dat de Amerikanen vorige week lanceerden om een fonds te vormen dat besmetting met het financiële virus moet tegengaan in landen die een behoorlijk economisch beleid voeren. De instelling van een dergelijk fonds kan helpen om de huidige kapitaalstroom uit landen een halt toe te roepen en het vertrouwen te herstellen.

De financiering van dit 'vertrouwensfonds', dat in het kader van het Internationaal Monetair Fonds moet opereren, kan volgens Soros plaatshebben door uitgifte van nieuwe 'Speciale Trekkingsrechten', de liquiditeit die het IMF zelf kan scheppen. Daarnaast moeten de Verenigde Staten hun bijdrage aan het IMF eindelijk goedkeuren. “Dit besluit had dit weekeinde genomen moeten worden, maar dat is helaas niet gebeurd”, zei hij. “We zouden de financiële leiders van de G7 net zolang in een kamer moeten opsluiten totdat ze een akkoord hebben uitgewerkt.”

Ondertussen blijft hij zijn filantropische werk onverminderd voortzetten. Nadat hij had opgeroepen tot de hervorming van het internationale stelsel, pleitte hij voor de oprichting van een fonds om de onafhankelijke media in Rusland financieel te ondersteunen.