Cossutta zal 'vechten' voor steun Prodi

De Italiaanse communist Armando Cossutta, die gisteren opstapte als voorzitter uit protest tegen het besluit van een meerderheid van de partij de steun aan premier Prodi op te zeggen, zal “tot het laatst vechten” het kabinet overeind te houden. Komende vrijdag stemt naar verwachting het parlement.

ROME, 6 OKT. Het voortbestaan van het Italiaanse kabinet hangt af van de vraag of een man de idealen wil opgeven waarop hij zijn politieke leven heeft gebouwd: partijdiscipline, gehoorzaamheid en de macht van het apparaat.

De 72-jarige Armando Cossutta wordt ook wel “die obscure bureaucraat” of “de grijze man van het apparaat” genoemd. Hij is de meest stalinistische onder de communisten en heeft steeds de rijen gesloten willen houden. Nu breekt hij zelf uit het gelid, uit protest tegen de breuk van zijn voormalige discipel, partijleider Fausto Bertinotti, met de centrum-linkse regering.

Cossutta heeft gisteren zijn voorzitterschap van Communistische Heroprichting neergelegd. Hij zei dat Bertinotti de kameraden wil meeslepen op “een gevaarlijk avontuur”. Hij voegde daaraan toe dat na zijn aftreden niet thuis zal gaan zitten, maar “tot het laatst (zal) vechten om de val van het kabinet te voorkomen.”

De vraag is hoever Cossutta daarmee wil gaan. Fractievoorzitter Oliviero Diliberto zei 's avonds dat de stemdiscipline gehandhaafd blijft en dat de fractie de beslissing van het politiek comité om met Prodi te breken, zal hononeren. Maar Cossutta schermt nu al met de faxen die zouden binnenkomen van “de basis”. Daarin zou massaal worden opgeroepen om het eerste kabinet sinds de oorlog waarin links meeregeert, niet onderuit te halen.

Er zal de komende dagen druk gelobbyd worden. Morgen zal Prodi een toespraak houden in het parlement. Cossutta overweegt donderdag zijn spierballen te laten zien aan Bertinotti en een demonstratie tegen een breuk te organiseren. Verwacht wordt dat er vrijdag een vertrouwensstemming komt.

De Olijfcoalitie die Prodi aan de macht heeft gebracht, heeft 293 van de 629 bezette zetels. De communisten hebben 34 zetels, maar in de fractie zitten 21 mensen die tot het kamp van Cossutta worden gerekend, en één weifelaar. Als die allemaal voor Prodi stemmen, zou de premier het net kunnen redden.

Achter gesloten deuren wordt al onderhandeld over de prijs. De potentiële overlopers praten veel over de toekomst van het land, maar willen ook die van henzelf veilig stellen. Zij zullen het kabinet makkelijker steunen als ze de garantie hebben dat zij bij volgende verkiezingen, als kandidaten van de nieuwe partij die Cossutta waarschijnlijk zal oprichten, binnen de coalitie een veilig kiesdistrict krijgen toegewezen.

Cossutta heeft nog niets willen zeggen over zijn stemgedrag, ook al omdat nog niet duidelijk is of Prodi de vertrouwenskwestie wil koppelen aan de begroting of deze twee zaken uit elkaar wil halen.

Een andere mogelijke bondgenoot van de premier, oud-president Francesco Cossiga, heeft al gezegd dat hij wel de begroting, maar niet Prodi wil redden. “We zullen niet voor de regering stemmen”, zei Cossiga.

Met zijn kleine Democratische Unie voor de Republiek (UDR), opgericht na de verkiezingen met 29 Kamerleden die zijn weggelopen uit het rechtse blok, zou hij Prodi kunnen redden. Cossiga heeft dat eerder dit jaar gedaan toen de communisten tegen de uitbreiding van de Navo stemden. Maar hij heeft nu gezegd dat hij alleen voor de begroting zal stemmen als Prodi belooft dat hij daarna aftreedt. Cossiga zegt dat hij een Kamerbrede coalitie wil.

Van de rechtse oppositie kan Prodi helemaal niets verwachten. Oppositieleider Silvio Berlusconi roept om vervroegde verkiezingen, gesterkt door opiniepeilingen waaruit blijkt dat rechts goede kans maakt om te winnen als de Olijfcoalitie en de communisten geen electorale alliantie sluiten.

Op een persconferentie vanmorgen zei Prodi dat hij aftreedt als hij het vertrouwen van het parlement niet krijgt. Hij voelt niets voor lijmpogingen of herschikkingen van het kabinet. “Er bestaat een concrete mogelijkheid dat een lang en vruchtbare periode van stabiliteit wordt onderbroken,” zei Prodi.

Daarom ligt zijn lot grotendeels in handen van Cossutta. Die heeft een paar keer eerder hardop 'neen' gezegd tegen de partijlijn. Bijvoorbeeld begin jaren tachtig, toen hij de conclusie van de toenmalige Italiaanse Communistische Partij (PCI) verwierp dat de Oktoberrevolutie geen ideaal meer was voor de partij. En in 1991, toen hij niet meeging met de naamsverandering van de PCI en zijn eigen partij oprichtte, Communistische Heroprichting. Het was Cossutta die Bertinotti koos als partijleider. Afgelopen zondag constateerde hij verbitterd dat Bertinotti samen met de trotskisten binnen de partij “de toekomst en aard” van Communistische Heroprichting op het spel zetten met hun taktiek. Prodi vraagt zich nu gespannen af of Cossutta aan het eind van zijn politieke leven opnieuw 'neen' zal willen zeggen, en dan nog wel tegen zijn eigen geesteskind.