Allochtone jongeren moeilijk bereikbaar

In Amsterdam-West raakten in april Marokkaanse jongeren slaags met de politie. Nu is er een rapport over deze straatwijze jeugd.

AMSTERDAM, 6 OKT. De meesten zijn heel intelligent, de Marokkaanse jongeren in Amsterdam-West. Heel straatwijs. “Als ze eenmaal in het snelle geld zitten, lachen ze je uit als je ze voorstelt voor het minimumloon te gaan werken”, zegt P. Lankhorst, oud-Kamerlid voor GroenLinks. Volgens de Amsterdamse wethouder J. van der Aa (Onderwijs en Jeugdbeleid) maakt dit de situatie zo complex. “Je zult die jongeren echt een uitdaging moeten bieden. Als je onder hun niveau iets aanbiedt, lopen ze na een paar weken weer weg.”

In het voorjaar broeide het bij de vele Marokkaanse jongeren in Amsterdam-West. Ze waren ontevreden, hadden geregeld botsingen met de politie. Op 23 april kwam het in de buurt Overtoomse Veld tot een uitbarsting. Een paar arrestaties na een brandje in een prullenbak vormden de aanleiding tot een grote rel, waarbij meer dan honderd Marokkaanse jongeren slaags raakten met de politie. Daarna bleef het lang onrustig en kwamen groepen jongeren regelmatig tegenover de politie te staan. De jongeren mobiliseerden elkaar snel met hun 'gsm-tjes' als één van hen was aangehouden.

De rellen vormden aanleiding om de problematiek met de Marokkaanse jongeren snel in kaart te brengen en aan te pakken. De Stuurgroep Jeugdproblematiek Amsterdam West/Slotervaart/Overtoomse Veld doet in het rapport Door jongeren uitgedaagd, dat vandaag is verschenen, 56 aanbevelingen om de situatie voor de jongeren te verbeteren en hen uit te criminaliteit te houden. Lankhorst had als beleidsadviseur de leiding bij het opstellen van het rapport, Van der Aa was voorzitter van de stuurgroep. “Zoveel aanbevelingen lijkt misschien wat veel. Maar de situatie is zo ingewikkeld dat je een paar maatregelen niet genoeg zijn”, zegt Lankhorst.

Het plan behelst aanbevelingen voor een betere toeleiding naar werk, een interventieprogramma voor jongeren van tien tot veertien jaar, een kantoor van het project Justitie in de Buurt, het aanwijzen van mentoren voor jongeren die het moeilijk hebben en voor de allermoeilijkste groep meer justitiële dwang. “Het is allemaal niet spectaculair. Het levert geen nieuwe vergezichten op”, zegt Van der Aa. Juist door veel maatregelen en instellingen aan te sporen beter samen te werken, hoopt de stuurgroep er voor te zorgen dat zo veel mogelijk jongeren worden bereikt. Het rapport uit verder met name kritiek op het Bureau Jeugdzorg, een landelijke instelling. “Onzichtbaar en meer met zichzelf bezig dan met anderen.” Vooral de samenwerking tussen allerlei instellingen en overheden is moeizaam.

De moeilijkste groep bestaat uit 100 tot 150 jongeren. Zij plegen zware misdrijven, zoals berovingen, overvallen en inbraken. Rondom deze harde kern bevindt zich een groep van zes- tot achthonderd meelopers. In 1996 registreerde de politie circa achthonderd jongeren tussen twaalf en 23 als jeugdige verdachte. Opvallend noemt het rapport de stijging van jongeren onder de twaalf jaar die met de politie in aanraking kwam. In 1996 ging het in West om 74 kinderen. De stuurgroep stelt justitie voor veroordeelde jongeren aan het eind van een gevangenisstraf of als alternatieve straf te laten werken aan de Stelling van Amsterdam, de tot monument uitgeroepen forten die in een wijde omtrek rond de hoofdstad staan. Korpschef J. Kuiper pleitte eerder voor een soort werkkamp. Ook premier Kok liet zich hier positief over uit. “Die ideeën waren nogal vaag”, zegt Lankhorst. Bij dit plan zouden de jongeren via de stichting Maatwerk meteen een goede opleiding kunnen krijgen met zelfs een garantie op een baan.

Een van de belangrijkste voorstellen is dat het jongerenwerk weer op niveau gebracht moet worden in West. Sinds 1980 is hierop fors bezuinigd. In een gebied met ruim 110.000 jongeren tussen 0 en 25 jaar, werken nog maar vijftien jongerenwerkers.In 1980 waren er dat nog 35. Het aantal jeugdhonken en buurthuizen waar jongeren terecht kunnen, is gedaald van dertien naar zes. Bovendien is het aantal vrijwilligers sterk gedaald en worden betaalde functies ingenomen door mensen met een Melkertbaan, die volgens het rapport niet deskundig genoeg zijn. “Die vernieuwing is echt verkeerd geweest, zeker met het oog op de nieuwe generaties allochtone jongeren”, zegt Van der Aa.

De Amsterdamse politie is volgens adviseur Lankhorst de afgelopen jaren noodgedwongen in het gat van het jongerenwerk gesprongen. “Een politieagent is wel een hulpverlener maar geen jongerenwerker. Ze moeten wel samenwerken maar het eigenlijke jongerenwerk aan anderen overlaten.” De jongeren wezen zelf de volgens hen veel te streng optredende wijkagent in Overtoomse Veld aan als oorzaak van de problemen.