Welkom, welkom Hans van Dam

Hoe heet dat, Vierde Macht? Sinds de uitzending van NOVA van afgelopen donderdag weten we dat het gaat om de Eerste, de hoogste, de grootste, de meest sublieme en alles overheersende almacht van de media. Diplomaten hebben ze voor schut gezet, Tweede-Kamerleden wakkergemaakt, de minister van Buitenlandse Zaken tot actie gedwongen - daarom ere wie ere toekomt: de televisie heeft eigenhandig onze Hans van Dam uit de Indiase gevangenis bevrijd.

Hans van Dam, hij mist een been en is besmet met het HIV-virus, maar we moeten hem zien als een topsporter die na een geweldige prestatie huiswaarts keert. Zeven jaar duurde het toernooi waaraan hij deelnam en hij heeft in z'n eentje dat gigantische land verslagen. Nou ja, niet helemaal in z'n eentje.

In maart jl. kreeg hij hulp van een televisieploeg die hem met een verborgen camera opzocht in zijn cel in Madras. We konden hem zien liggen als een armzalig hoopje ellende, maar zijn Hollandse aard was ongebroken. Hij begon namelijk direct te klagen over het slechte eten, het gebrek aan water en het feit dat ze doodzieke Indiërs zomaar vlak in zijn buurt op een bed lieten creperen en de lijken pas weghaalden als die al bijna in ontbinding waren. Bovendien kreeg hij nooit eens bezoek van de Nederlandse ambassade.

We waren geschokt. Want aanvullende informatie in de bewuste reportage leerde dat de Britten het heel anders deden: hun onderdanen werden vrijwel onmiddellijk bevrijd en naar huis gebracht, waar ze hoorden. Want eerlijk is eerlijk: die gevangenissen daar zijn misschien goed genoeg voor die lui die er geboren zijn, maar niet voor onze jongens.

Durft iemand hier aan het lelijke r-woord (racisme) te denken? Moet nou geroepen worden dat het niet alleen erg is voor de enkele blanken, maar ook voor al die kleurlingen, en dat we dus niet moeten protesteren tegen de behandeling van 'onze jongens', maar tegen het hele gevangenis-regime in die achterlijke landen?

Laten we rustig blijven en de dingen voor zichzelf laten spreken. NOVA, afgelopen donderdag: muziekje, lichte beat, funky guitaar. Beeld: lange lege slurf naar vliegtuigen op Schiphol. Vlakbij camera staat vrouw in roze jurk met bloemen in hand. Knip (zo noemt men dat wanneer men de opname afbreekt en er een nieuw stukje aanplakt) naar twee KLM-stewardessen in hemelsblauw, vervolgens pen (als camera gewoon doorzwiept) naar andere camera-ploeg. Media filmen zichzelf. (Boodschap: dit is echt belangrijk).

Vervolgens vrouw in witte trui en blauw windjack aan wie mannelijke interviewer vraagt: 'Had u gedacht dat dit ooit zou gebeuren?'

Vrouw schudt van nee en zegt: 'Nee'. Linksonder verschijnt de tekst: A. van Dam, zus van Hans.

Interviewer: 'Nou komt ie toch vandaag.'

Zus: 'Ja. We kennen hem zo meinemeh.'

Interviewer: 'En wat denkt u?'

Zus: 'Ja, hij mot een goeie opvang hebbeh niewaor, hij ken wel tijdig bij mij mee, maar hij mot goeie medische opvang hebbeh.'

Knip. Menigte met camera's en fototoestellen rond man in rolstoel. Vrouwelijke commentaarstem: 'Onder grote belangstelling van de media komt Hans van Dam vanochtend om zes uur in Nederland aan. Grote afwezige op Schiphol is een vertegenwoordiger van de overheid.' (Kijker moet nu denken: Oei, dat had gemoeten, want hier komt een important heerschap aan. Waar is minister van Aartsen, waar is Kok, zeg, waar is de koningin gebleven?)

Commentaarstem vervolgt: 'Niemand van Buitenlandse Zaken en ook niemand van de reclassering staat Van Dam op te wachten.'

(Precies op dat moment zien we dat Hans Van Dam een traantje pinkt. Het is ook erg, als niemand van de reclassering je opwacht.)

Knip. Camera staat nu in ontvangsthal, schuifdeuren gaan plechtig open, Van Dam in rolstoel komt tevoorschijn. 'Jaaaaaaah', horen we menigte roepen. Applaus, Van Dam krijgt kusje van een vrouw.

Commentaar: 'De zus van Hans heeft afgelopen dagen met het ministerie van Buitenlandse Zaken gesproken over opvang voor haar broer. Zonder succes.'

Hans krijgt nog meer kussen van dames en nog meer bloemen. (Heldendom heeft z'n aangename kanten).

Zus van Hans weer in beeld: 'Boitenlandse zaken die zei voor ons is 't afgelopen en ehhh, ik zeg wat is de opvang en waar gaat ie heen of wat dan ook, dat wisten ze mij niet te vertelleh, ze zeien dat is het pakie an van de familie.'

Interviewer, licht verontwaardigd: 'Er was niets geregeld?'

Zus: 'Ik denk het haast niet.'

Interviewer: 'Wat vindt u daarvan?'

Zus: 'Nou, zeer slecht. Hij wor voor de wolven gegooid.'

Knip naar Van Dam in auto, die vertelt hoe hij hoorde dat hij gratie kreeg. Belangrijke vragen van interviewer: 'Wanneer besefte u dat u vrij was?' En: 'Wat dacht u toen?' Antwoord Van Dam: 'Nou ehh, m'n dromen zijn werkelijkheid geworden.'

Knip naar beelden met verborgen camera uit maart van Van Dam in gevangenis. Commentaar: 'Van Dam was op wereldreis, toen hij in 1991 in India werd gepakt met anderhalve kilo hasj op zak, voor eigen gebruik, zei die. De rechter veroordeelde Van Dam tot tien jaar cel. Een nachtmerrie. De behandeling in de gevangenis van Madras was beestachtig. In al die jaren kreeg de zieke Van Dam geen enkele steun van de Nederlandse ambassade.'

Knip naar Van Dam, tegen schrootjesmuur in Nederland: 'Ze zeiden dat ze geen Nederlands belastinggeld aan mij wilden besteden'.

Interviewer: 'Dat hebben ze letterlijk tegen je gezegd?'

Van Dam knikt.

Interviewer: 'Hoe zat het met andere buitenlandse gevangenen, van andere nationaliteiten.' (Want laat er geen misverstand over bestaan: het gaat ons uitsluitend om de blanken.)

Van Dam vertelt over een Ier en een Brit, die allebei 'eruit werden gehaald' door hun overheden.

Interviewer: 'Dan sta je raar te kijken.'

Van Dam knikt. Hierna volgt een uitgebreide zelf-felicitatie van de televisiemakers als de commentaarstem er nogmaals op wijst dat de Tweede-Kamerleden pas verontwaardigd reageerden nadat ze de reportage van maart hadden gezien. Een vermoeide Van Mierlo komt in beeld, met het strenge oordeel van de commentaarstem: 'De minister beloofde steun van de ambassade. Maar volgens Van Dam veranderde er helemaal niks.'

Knip naar Van Dam, tegen schrootjesmuur: 'Ze beloofden dus een airconditioning. Maar ja, die kwam dus veel en veel later dan ik hem nodig had. In de hete tijd zat ik dus helemaal weg te zweten. Toen die hete tijd voorbij was kwamen ze met de airconditioning aan.'

Interviewer: 'Toen had u hem niet meer nodig.'

Van Dam schudt van nee.

Is het niet fijn om te wonen in een land met zulke alerte, dappere en meelevende televisiemakers? Het wachten is alleen nog op een grootse televisie-show om geld in te zamelen voor een huis voor Van Dam. Mèt airconditioning uiteraard.