Premier Australië wint nipt nationale verkiezingen

CANBERRA, 5 OKT. Premier John Howard van Australie heeft de nationale verkiezingen van afgelopen zaterdag met de hakken over de sloot gewonnen en kan voor een tweede termijn gaan regeren. Zijn conservatieve coalitie van liberalen en de Nation Party raakte haar parlementaire meerderheid weliswaar grotendeels kwijt, maar de winst van de oppositionele Labor was net niet groot genoeg om de socialisten terug aan de macht te brengen.

Grote verliezer van de verkiezingen voor het Lagerhuis en de Senaat in Canberra was de extreem-rechtse One Nation partij van Pauline Hanson. One Nation, die afgelopen juni bij verkiezingen in de staat Queensland nog 23 procent van de stemmen achter zich kreeg, krijgt waarschijnlijk slechts één zetel in de Senaat. Pauline Hanson, die de One Nation partij vorig jaar oprichtte, verloor in haar district en keert niet terug in het Lagerhuis. Ook een andere belangrijke coryfee van One Nation, de partijstrateeg David Oldfield, is er waarschijnlijk niet in geslaagd om namens New South Wales een zetel in de Senaat te veroveren.

Gezien de ingewikkelde manier van stemmen, waarbij de kiezer een volgorde van voorkeur (preferences) moet uitspreken voor elke kandidaat in een district, kan de definitieve verkiezingsuitslag mogelijk pas over enkele dagen bekend worden gemaakt. Maar premier John Howard zei zaterdagavond dat de meerderheid van naar schatting tussen de 6 en 8 zetels die zijn coalitie in het 148 zetels tellende Huis van afgevaardigden heeft behouden, groot genoeg is om de komende drie jaar verder te regeren. Bij de laatste verkiezingen, in 1996, behaalden de liberalen en de National Party (die zijn aanhang vooral op het platteland heeft) een monsteroverwinning op de toen al 13 jaar achtereen regerende Labor, met een meerderheid van 44 zetels.

Premier John Howard had zijn economische hervormingsbeleid tot inzet van de verkiezingsstrijd gemaakt, met als belangrijkste onderwerp zijn plan om het belastingstelsel ingrijpend te wijzigen via de invoering van een btw-heffing (GST) van 10 procent over goederen en diensten. Bestaande heffingen op groothandelsprijzen zouden moeten verdwijnen of worden verminderd. Volgens Howard hebben de Australische kiezers hem nu een duidelijk mandaat gegeven om zijn moderniseringsplannen uit te voeren.

Oppositieleider Kim Beazly toonde zich opgetogen over het feit dat Labor zijn verlies ten opzichte van 1996 vrijwel ongedaan heeft gemaakt. “We zijn weer terug”, zei hij. In feite heeft 51,4 procent van de Australische kiezers afgelopen zaterdag zijn voorkeur uitgesproken voor Labor van Beazly boven de liberale partij van Howard. Maar dat vertaalt zich niet in een meerderheid in zetels, omdat Labor vooral winst boekte in districten waar het al de absolute meerderheid in handen had, en enkele 'marginale' districten in handen kwamen of bleven van de liberalen. Beazly voerde de afgelopen vijf weken vooral een 'negatieve' verkiezingscampagne, gericht tegen invoering van een btw-stelsel zoals Howard wil, en tegen verdere privatisering, onder meer van het telecommunicatiebedrijf Telstar.

De wijze van tellen geeft ook een enigszins vertekend beeld van de overgebleven aanhang van de One Nation Party. Dat de partij waarschijnlijk slechts een zetel in de Senaat heeft veroverd (in Queensland), neemt niet weg dat in verschillende delen van het land relatief veel mensen op One Nation hebben gestemd: in de staat Queensland naar schatting 15 procent en in New South Wales, South Australia en Western Australia bijna 10 procent. Volgens de voorlopige cijfers zou landelijk ruim 8 procent van de kiezers op One Nation hebben gestemd. In haar kiesdistrict Blair, even buiten Brisbane, vergaarde Pauline Hanson 38 procent van de eerste voorkeurstemmen; meer dan haar concurrenten, maar minder dan de vereiste absolute meerderheid om een zetel te behalen. Toen vervolgens de zogeheten preferences werden verdeeld, bleek dat ze het uiteindelijk moest afleggen tegen haar liberale opponent in Blair.

Premier Howard, die de afgelopen twee jaar fel is bekritiseerd omdat hij niet duidelijk genoeg stelling zou hebben genomen tegen negatieve uitlatingen van Pauline Hanson over Aboriginals en immigranten, zei gisteren dat zijn taktiek van doodzwijgen kennelijk goed heeft gewerkt. Hij zei er op te rekenen dat One Nation op den duur vanzelf zal oplossen, nu de de belangrijkste kopstukken van de partij door de verkiezingsuitslag naar de achtergrond zijn verbannen. Ook vice-premier Tim Fischer, de leider van de National Party die in Queensland het meest te lijden heeft gehad van het overlopen van kiezers naar One Nation, zei dat “het ergste” nu voorbij is. Hij zei uitermate opgelucht te zijn dat zijn partij stand heeft gehouden tegenover One Nation.

Pauline Hanson, die zich duidelijk teleurgesteld toonde, verklaarde evenwel dat ze zich zal blijven inzetten voor One Nation. Ze zei dat ze verder zal werken aan versterking van de partij.