Kamer op zoek naar waarheid en loutering

Wat is er aan de hand in Den Haag? Ligt het aan het seizoen, is het de nieuwe lichting Tweede-Kamerleden of regeert alleen maar het toeval?

Feit is dat de Tweede Kamer het onderzoekswapen momenteel stevig oppoetst. Deze week wordt beslist tot een enquête naar de Bijlmerramp, binnen een maand valt een beslissing over een enquête inzake Screbrenica en rond de besluitvorming over de groei van Schiphol lijkt een vorm van nader onderzoek niet uitgesloten.

Is het nieuwe stoerheid van de Kamer? Wil ze van lam weer tot leeuw worden? Of heeft wat zo netjes de waarheidsvinding wordt genoemd - het boven tafel krijgen van de feiten - de overhand? De motieven zijn per kwestie verschillend. Inzake de Bijlmerramp wil de Kamer helderheid hoe het nu werkelijk zit met de lading van de zes jaar geleden verongelukte Boeing van El Al. Teveel vraagtekens, teveel ontkenningen en teveel elkaar tegensprekende verklaringen hebben bij het parlement tot wantrouwen en ongeloof geleid. Een enquête - met de mogelijkheid getuigen onder ede te horen - moet de waarheid boven tafel brengen. Hoewel, niet alle partijen in de Tweede Kamer zijn gelukkig met deze gang van zaken. Naast onduidelijkheid bij de overheid was er ook veel fantasie bij omwonenden wat zich werkelijk na het ongeluk heeft afgespeeld. Sommige fracties, de VVD voorop, twijfelen of hier geen knieval naar de publieke opinie wordt gemaakt. “Straks moeten we ook nog gaan onderzoeken of er Marsmannetjes in witte pakken hebben rondgelopen”, schampert een liberale parlementariër.

Niet de zaak, maar het klimaat overheerst. Neem Srebrenica. Over de feiten bestaat na het zoveelste onderzoeksrapport, dat vorige week van de hand van de Noord-Hollandse commissaris der koningin Jos van Kemenade verscheen, weinig twijfel meer. Maar wat is gebleven, is het ongemak, de schaamte en aangetaste blazoen. Sommige politici zien in een enquête over Srebrenica een middel om de krijgsmacht te hervormen. Zo niet de PvdA'er Martin Zijlstra, defensiespecialist van zijn partij. Hij wil een enquête om de ziel van de natie te reinigen. Of zoals hij vorige week publiekelijk zei “met onszelf in het reine te komen”. Een enquête dus als een therapeutische oefening, verhoren als een nationale katharsis. Zijlstra sprak voor zijn beurt, de PvdA is nog niet aan een enquête toe, maar gelukkig waren ze er allerminst mee.