Topman UBS maakte eerder fout; 'Kapitein van de ondergang' laat bankgigant beteuterd achter

Mathis Cabiallavetta, topman van de Zwitserse bank UBS, heeft zijn functie neergelegd na de verliezen die zijn bank heeft geleden in transacties met het Amerikaanse hedgefonds LTCM. Grafstemming bij Europa's bank nummer één.

ZÜRICH, 3 OKT. Uiterst beteuterd trad Marcel Ospel gisterochtend om 8 uur voor het voetlicht. Zachtjes pratend, met gepaste deemoed, moest de UBS-directeur toegeven hoe het de deelname in Long Term Capital Management(LTCM) volledig uit de hand was gelopen. Maar liefst 950 miljoen Zwitserse francs verlies moest de bank bekendmaken, opgelopen door een onverantwoord omvangrijke deelname aan het speculatiefonds.

Dit debâcle bij een van de grootste banken ter wereld kon niet zonder personele gevolgen blijven. Mathis Cabiallavetta, die op 8 december vorig jaar nog als trotse bestuursvoorzitter achter dezelfde lessenaar stond bij de geboorte van UBS, zit sinds een paar dagen thuis in Graubünden. “Hij is toch niet dood?”, fluistert iemand als reactie op de graftoon waarmee de UBS-leiding het terugtreden van de al langer omstreden Cabiallavetta bekendmaakt.

Persoonlijk verwijtbaar handelen wordt niemand aangewreven. Maar naast de eindverantwoordelijke voorzitter zijn ook de direct-verantwoordelijken voor het management van risicokapitaal, teruggetreden: Felix Fischer, hoogstverantwoordelijke voor het Risico management bij de UBS, en twee topmanagers van UBS dochter Warburg Dillon Read: Werner Bonadurer en Andrew Siciliano.

Het veelkoppige bestuursgremium, dat tien maanden geleden de fusie van SBG (Schweizerische Bank Gesellschaft) en SBV (Schweizerische Bankverein) op deze plaats bekendmaakte, is aanzienlijk uitgedund. Naast Ospel zit als enige de rustige bestuurder Alex Krauer, die Cabiallavetta tijdelijk vervangt. Krauer is met zijn tact de aangewezen persoon voor dit soort jobstijdingen.

Niet bekend

Na een interne controle is de nationale bankencommissie op 1 oktober uitvoerig geïnformeerd over het miljoenenverlies van de laatste weken. Ospel zelf wist pas vanaf midden augustus dat er 50 miljoen frank afgeboekt was in verband met de LTCM-transacties, begin september werd de raad van bestuur gealarmeerd over de omvang van de verliezen, vorige week de aandeelhouders.

Voor het eerst komt UBS er ruiterlijk voor uit dat de fusie tussen de nummers twee en drie in het Zwitserse bankenlandschap een aantal hinderlijke neveneffecten heeft. Al maandenlang is bekend dat bij de nieuwe bank een exodus gaande is van managers die hun heil elders zoeken. Niet alleen op topniveau, ook in het middenkader verdwijnen vaak de besten. Het rommelt behoorlijk op de werkvloer tussen de Zürchers van de SBG en de Baslers van de SBV.

Met een opvallende eerlijkheid gaf Krauer vrijdag toe dat de kloof tussen oud-SBG'ers en SBV'ers er niet kleiner op is geworden. Hij sprak zelfs van een gif dat voortwoekerde in de onderneming. Maar niet alleen het verschil in bedrijfscultuur, dat destijds door Cabiallavetta nog werd gebagatelliseerd, vooral de ex-bestuursvoorzitter zelf, heeft een rol gespeeld in het mismanagement bij de UBS.

“Kapitein van de ondergang”, zo is oud-SBG'er Cabiallavetta al aangeduid. Vlak na de fusie werd bekend dat 'Cab' in de de SBG-tijd al 650 miljoen verlies op derivaten had moeten incasseren. De Zwitserse bankencommissie concludeerde “een individuele fout en een verkeerde inschatting van de markt”.

De media stonden er bol van, maar de bestuursvoorzitter bleef aan. Het recente verlies van 950 miljoen frank van de UBS is terug te voeren op dezelfde man. Zomer '97 gaf hij zijn zegen aan een deelname in LTCM. In het begin bracht het fonds rendementen op tot 48 procent. Maar de condities waaronder de bank instapte waren onverantwoord slecht: meerjarige looptijden, geen inspraak, het geld zat muurvast. De huidige raad van bestuur kon slechts toezien hoe het fonds een duikvlucht maakte die in een crash zou eindigen.