Te paard!

Echt iets voor Iljoemzjinov om vier Kalmukse paarden te beloven aan het team dat de olympiade in Elista wint. Je ziet het voor je. De zegevierende Nederlandse ploeg komt terug op Schiphol. Loek van Wely, het brutaaltje van het stel, galoppeert als eerste de vliegtuigslurf uit, zijn hoed gooit hij in de lucht en met zijn lasso vangt hij een grondstewardess, en verderop staan de kinderen van Jan Timman met hun neus tegen de glazen wand van de aankomsthal: “Pappa heeft een paard voor ons gewonnen!“

Onwaarschijnlijk dat het echt zo zal gaan, en niet alleen omdat het lang niet zeker is dat Nederland de olympiade zal winnen. De Kalmukse volbloed heeft in ruiterkringen geen goede naam. “Op het eerste gezicht een aardig beestje, een beetje tussen een pony en een paard in, maar onberijdbaar, er is niets mee te beginnen. De waarde in Nederland zal aanzienlijk minder zijn dan de transportkosten.“ Dat vertelde een Nederlandse ruiter me.

Waarschijnlijker dus dat ze ter plekke aan de paardenslager verkocht worden, maar een mooi beeld is het, het winnende team op zijn zegetocht te paard.

Iljoemzjinov houdt van mooie beelden, dat moet de reden zijn dat op iedere straathoek van Elista een portret van hem te zien is. Erg mooi is ook een foto die waarschijnlijk tijdens zijn eerste verkiezingscampagne voor het presidentschap van Kalmukki‰ genomen is en die je steeds terugziet in allerlei kranten. Midden in de eindeloze Kalmukse steppe staat een prachtige grote witte limousine. De jonge, knappe, energieke Iljoemzjinov staat er voor, geen smetje of kreukje op zijn fraai gesneden Westerse kostuum, hoewel hij een vermoeiende campagne voert. Achter de auto een ruiter te paard, het bovenlijf bloot. Oud en nieuw Kalmukki‰ bijeen.

Genna Sosonko vertelde me eens over een conversatie tussen Russische grootmeesters die hij afluisterde. De een jammerde dat hij aan het Russische kampioenschap in Elista had meegedaan en dat hij daaraan een hardnekkige en akelige vorm van buikloop had overgehouden. De ander zei: “Ach, buikloop, daar valt mee te leven en het zal wel over gaan, maar ik, ik heb drie keer aan dat toernooi in Elista meegedaan en ik ben zo onvoorzichtig geweest daar onder de douche te gaan en sindsdien is mijn gezicht geschonden door een afzichtelijke huiduitslag.“ Een derde grootmeester was ook in Elista geweest en vertelde een nog erger verhaal.

Ze hebben wel iets grappigs, die verhalen over de ontberingen van de schakers. Volgens de eerste berichten schijnt het trouwens bij de olympiade wel mee te vallen en bovendien, over twee weken komen de spelers weer thuis met sappige anekdotes. Maar niet alle verhalen zijn grappig. Een Engelse wedstrijdleider, Harry Lamb, kwam vorige week zaterdagochtend aan in Elista. Omdat er op een olympiade iedere dag honderden partijen gespeeld worden, moeten er wedstrijdleiders uit alle hoeken van de wereld worden aangevoerd. De volgende dag, twee dagen voordat de eerste partijen gespeeld werden, vertrok Lamb weer met het eerste vliegtuig, via Moskou terug naar zijn woonplaats Manchester.

Lamb was in Elista ondergebracht in een sanatorium aan de rand van de stad dat kennelijk door de pati‰nten ontruimd was. Zijn onderkomen was uiterst schamel. Overal liepen mensen in witte jassen en bij de ingang stonden gewapende wachters. Lamb voelde zich als in een gevangenis en hoewel hij veel geld in de reis had gestoken, wist hij niet hoe snel hij weg moest zijn.

Hij is misschien een beetje kleinzerig, maar daar gaat het nu niet om. Wat niet grappig aan dit verhaal is, is het achteloze bijzinnetje over de pati‰nten die hun sanatorium ontruimd hadden.

Er waren al berichten dat de inwoners van Kalmukki‰, een van de armste streken ter wereld, het schaakfeest moesten betalen met vrijwillig verplichte bijdragen en inhoudingen op hun loon. Er waren berichten over demonstraties van boze inwoners van Elista die geen water meer in hun huizen hadden, omdat de waterleiding was omgelegd naar het olympisch dorp. Uit het verhaal van Lamb, dat in The Daily Telegraph stond, zou je kunnen opmaken dat de zieken van hun bed gelicht zijn om plaats te maken voor de schaakwedstrijdleiders.

Een paar partijen uit de eerste ronde. De zwartspeler in de eerste partij is het jonge talent dat dit jaar het record brak van de Fransman Étienne Bacrot, die eerder de jongst benoemde grootmeester aller tijden was.

Wit Chamdanov (Tadzjikistan)-zwart Ponomariov (Oekra‹ne)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. Pg1-f3 d7-d5 3. c2-c4 d5xc4 4. Pb1-c3 a7-a6 5. a2-a4 Pb8-c6 6. e2-e3 Pc6-a5 7. Pf3-e5 Lc8-e6 8. g2-g4 g7-g6 9. Lf1-g2 Lf8-g7 10. 0-0 c7-c5 11. f2-f4 c5xd4 12. e3xd4 Pf6-d5 13. f4-f5 Pd5xc3 14. b2xc3 g6xf5 15. g4xf5 Le6-d5 16. f5-f6 Lg7xf6 17. Tf1xf6 e7xf6 18. Dd1-e2 Th8-g8

Wit heeft enthousiast aangevallen en merkt nu dat het voorgenomen 19. Pc6+ hem na 19...Kd7 slechts een eindspel met twee pionnen minder zou opleveren. Misschien had hij het toch moeten doen, want de achterstand zou slechts een ge‹soleerde dubbelpion zijn. 19. Pe5-g4+ Ld5-e6 20. Pg4-h6 Tg8-g6 21. Ph6-f5 Pa5-b3 22. Lc1-a3 Wit had niet veel compensatie voor de geofferde kwaliteit en besluit daarom in schoonheid te sterven door er nog een toren tegenaan te gooien. 22...Pb3xa1 23. Pf5-d6+ Ke8-d7 24. Pd6xb7 Dd8-g8 25. Pb7-c5+ Kd7-c8 Wit gaf op.

Wit Ahn (Belgi‰)-zwart San Segundo (Spanje)

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 Lc8-f5 4. Pg1-f3 e7-e6 5. a2-a3 Pb8-d7 6. Pb1-d2 c6-c5 7. c2-c3 c5xd4 8. Pf3xd4 Lf5-g6 9. Pd2-f3 Pg8-e7 10. Lc1-g5 a7-a6 11. c3-c4 h7-h6 12. Lg5-e3 d5xc4 13. Lf1xc4 Pe7-d5 14. Le3-d2 Pd7-c5 15. b2-b4 Pc5-e4 16. Dd1-a4+ b7-b5

17. Pd4xb5 a6xb5 18. Lc4xb5+ Ke8-e7 19. Pf3-d4 Ta8xa4 20. Pd4-c6+ Ke7-d7 21. Pc6xd8+ Kd7xd8 Wits vermetele actie heeft tot een materieel ongeveer gelijke stand geleid. 22. Lb5xa4 Lf8-e7 23. g2-g3 Lg6-h5 24. Ta1-a2 Later zal hij spijt krijgen dat hij zwarts loper niet met 24. Ld1 heeft ge‰limineerd. 24...Lh5-f3 25. 0-0 Le7-g5 26. Ld2xg5+ h6xg5 27. Ta2-c2 Pe4-c3 Nu wint zwart materiaal, maar het wordt nog heel spannend. 28. Tf1-c1 Pc3-e2+ 29. Tc2xe2 Lf3xe2 30. La4-c6 g5-g4 31. b4-b5 Th8-h5 32. Lc6xd5 e6xd5 33. b5-b6 Le2-a6 34. f2-f4 g4xf3 35. Tc1-c7 Th5xe5 36. Tc7-a7 Te5-e1+ 37. Kg1-f2 Te1-f1+ 38. Kf2-e3 La6-e2 39. Ta7-a8+ Kd8-d7 40. b6-b7 d5-d4+ 41. Ke3-d2 Tf1-d1+ 42. Kd2-c2 f3-f2 43. Ta8-d8+ Kd7-c6 44. b7-b8D Le2-d3+ Maakt aan wits illusies een eind. Zwart wint de witte dame of geeft mat. Wit gaf op.