Straat keek toe bij verjaging Afghaans gezin

In Brabant is voor de derde keer een buitenlands gezin weggepest. Burgemeesters willen een verbod op racisme in het huurcontract.

VLIJMEN, 3 OKT. Haar woning is een meisjesdroom: roze behang, roze gordijnen, rode rozen in een roze vaas op tafel. Maar onder haar blonde pony kijkt Dorien de Wit (30) venijnig. “Jessica wilden ze vermoorden en verkrachten”, zegt ze. Over tafel schuift ze een boterham met kaas en limonade naar haar dochter: “Toch, Jess? Joehoe meiske, cón-tact!?” Dochter Jessica (10) zwijgt en zal dat blijven doen.

“Ze”, dat zijn de Afghaanse weduwe Aslami en haar vijf kinderen van nummer 9. In het Brabantse Vlijmen zijn zij begin september na een vechtpartij met familie van Dorien de Wit uit hun woning in de Jan Tooropstraat gevlucht. De Aslami's wíllen er niet meer wonen. Daarom mogen Dorien, haar vriend Johan en hun drie kinderen voorlopig op nummer 11 blijven wonen.

Het was de derde keer in een jaar dat in Brabant buitenlanders werden getackeld. Vorig jaar werd in Den Bosch een Somalische vrouw door een straat vol Nederlanders weggepest. Daarna zijn in Oss huizen van buitenlanders met racistische leuzen beklad. In Vlijmen ging het anders: de rest van de straat had niets tegen de familie Aslami. Dreigementen over moord en verkrachting? Onzin, is steeds het antwoord: de Aslami's waren heel aardig. Ze vielen gewoon niet goed bij buurvrouw Dorien.

De burgemeesters van Den Bosch, Oss en Heusden, waartoe Vlijmen behoort, zijn het eens: racisme en discriminatie worden in de regio niet getolereerd. Niet de asielzoeker moet voortaan bij moeilijkheden zijn huis uit, maar de racist. Er komen convenanten met de plaatselijke woningstichtingen, politie en justitie. In huurcontracten wordt voortaan opgenomen dat discriminerend gedrag in en rond de woning niet is toegestaan. “We hopen dat het makkelijker zal zijn huurders om die reden door de rechter uit huis te laten zetten, als ze zo'n contract zelf hebben ondertekend”, zegt burgemeester H. Willems van Heusden.

Voor de bewoners van de Tooropstraat begint de voorstelling op 2 september pas echt als de ruzie zich verplaatst naar de voorzijde van de woningen. De straat is een rechthoek van rijtjeshuizen, met een speelveldje in het midden. Een locatie als een arena, dus plaats genoeg “voor de tientallen bewoners die naar het vechten stonden te kijken”, zoals de meneer van nummer 20 in de Tooropstraat het nu beschrijft. “Niemand deed wat. Ja, ik keek ook wel uit.”

Pagina 7: 'Ongenuanceerde klappen' vallen

Met de verhalen van de burgemeester, de directeur van de woningstichting, de politie, een handvol bewoners uit de straat en Dorien de Wit laat zich dit reconstrueren: op woensdag 2 september maakte dochter Jessica de Wit over de schutting wat ruzie met zoon Ali Aslami - die had gevraagd of het spelen wat zachter kon. (De buren in het rijtje seniorenwoningen: “Alle vechtpartijen hier de laatste jaren begonnen met een ruzie over de kinderen.”)

Dan komen Dorien de Wit en mevrouw Aslami zich ermee bemoeien. Wordt er vervolgens over en weer gedreigd? Gescholden? Pakt Ali werkelijk een mes uit de keuken? De burgemeester: “Hoe dan ook, toen heeft mevrouw De Wit per telefoon haar mensen opgetrommeld.”

Teamchef W. Lievens van de politie spreekt van “een aantal ongenuanceerde klappen”. Anders gezegd: Doriens moeder Riek, 50 jaar oud, geeft de Afghaanse buurvrouw een oplawaai. (“Asielzoeker!”, zegt ze nu. “Het wóórd alleen al! Die worden voorgetrokken.”) Doriens vriend Johan, beaamt Dorien nu zelf, slaat vervolgens zoon Ali met een ijzeren staaf op het hoofd. Ali wordt daarvoor later behandeld in het ziekenhuis. En Doriens eveneens opgetrommelde broer Wilco staat intussen dreigend gereed met zijn luchtdrukpistool. Voorts wordt nog wat Afghaans huisraad vernield. En ergens in de chaos loopt een Afghaanse baby van anderhalf een hoofdwond op.

De Aslami's kregen al snel een nieuwe woning toegewezen in Drunen, een naburig dorp. Hun oude huis staat nog leeg en zal ook niet meer worden bewoond. De komende drie jaar wordt het de standplaats van de wijkagent, een nieuwe buurtwerker en het maatschappelijk werk, heeft de gemeente besloten. De ingegooide ruiten zijn provisorisch gedicht.

De Aslami's hebben een jaar in de Tooropstraat gewoond. Ze willen niet meer praten over het gebeurde. Zoon Ali (17) is de bewuste avond als enige geboeid afgevoerd. Tot de agenten na een half uurtje begrepen juist een slachtoffer te hebben ingesloten.

En Dorien de Wit? Die heeft niks gezien. Daarvoor was ze “veel te bang”, zegt ze. Ze is “in paniek” naar haar schoonzus verderop gelopen, vandaar. Maar iedereen die zich de laatste jaren heeft verdiept in de problemen van de Tooropstraat zegt: “Alles begint en eindigt steeds bij Dorien de Wit.” Die vervolgens van niets weet.

En de burgemeester kreeg een brief: 'GRIJP IN!'. Getekend door 'de bewoners' van de Tooropstraat, die daarnaast naar mevrouw Aslami een bloemstuk stuurden. En nog een anonieme oproep: Iedereen die bang was in de straat voor De Wit c.s., zou op een avond een kaars voor het raam branden. De politiechef: “De tekst van dat pamflet was veel te beschaafd. Zo praten ze hier niet. Die kwam van een actiegroep.” De burgemeester: “Ik heb 'de bewoners' gezocht. Iedereen in de straat ontkent de brief te hebben gestuurd.”

De bewoners durfden niet, omdat ze werden geterroriseerd, zo werd in plaatselijke kranten geschreven. Om dat zichtbaar te maken, kreeg Dorien alle kans zich racistisch uit te laten. Dat “die zwarten” volgens haar wegmoeten, werd overal grif geciteerd. Voor burgemeester Willems was het aanleiding om bij justitie nog eens extra aan te dringen op haar vervolging wegens discriminatie. Over twee weken moet Dorien voorkomen. Haar broer Wilco en haar vriend Johan zullen dan terechtstaan wegens geweldpleging.

Burgemeester Willems zegt eerst licht verontschuldigend dat hij ook socioloog is. Dan: “Vlijmen is vergelijkbaar met een ander, vanouds nogal berucht Brabants dorp, St. Willebrord. Ook in Vlijmen werden begin deze eeuw mensen neergezet die in de stad niet te handhaven waren. En sindsdien is ook in Vlijmen een hechte sociale structuur ontstaan van autochtonen op wie justitie en politie geen vat hebben.” Dan, voorzichtig: “Het probleem in de Tooropstraat bestaat uit meer families, die elkaar niet snel zullen afvallen.” Daarom is het tijd om “terrein terug te winnen”, zegt Willems. Hij kan zich opwinden over gemeenteraadsleden die liever niet hebben dat hij “zo stigmatiserend” van een probleemwijk spreekt. “We besteden er tónnen aan om de wijk te verbeteren. Hoe moet ik het dán noemen?”