Speelse geesten

Het zal wel weer tegenvallen, net zoals de vier Fred Haché Shows die de VPRO inmiddels heeft herhaald in Weerzien op 3 niet meer zo opzienbarend zijn als zij vroeger waren. Maar toch verheug ik me op de herhalingen van Hadimassa waarmee de VARA vanavond en volgende zaterdag de serie voortzet. Zelfs wat nu tegenvalt, is boeiend om te zien. En ook los van leuk of niet-leuk is het goed dat we er dit seizoen zo'n levend televisie-museum bij hebben gekregen, al was het maar om er vanwege het late uur pas de volgende dag op video naar te kijken.

Hadimassa was het geesteskind van Dimitri Frenkel Frank, die ook samen met Wim de Bie en Kees van Kooten de meeste teksten schreef. Speelse geesten, alle drie, met een scherp oog voor de modieuze malligheden die volop voorhanden waren in de vijf jaar (1967-1972) dat het programma heeft bestaan. Bovendien kwam er een zeldzame samenbundeling van uitvoerend talent in samen: Van Kooten en De Bie zelf, de in treffende typeringen gespecialiseerde acteurs Ton van Duinhoven en Ton Lensink, en de ravissante Annemarie Oster die met een komisch soort sloomte opdraaide voor de meeste vrouwentypes. Naast hen traden voorts tal van gastschrijvers en gastacteurs aan, onder wie vaak de beste van het land.

Frenkel Frank was eerder mederedacteur en medepresentator geweest van het scherp-satirische Zo is het toevallig ook nog eens een keer. Daarna wendde hij zich echter af van de politieke actualiteit. Hadimassa spotte niet met het nieuws in de krant, maar met de snel veranderende zeden en gewoonten in de tweede helft van de jaren zestig. Veel van de sketches gingen over de alles-mag-en-alles-kan-cultuur van die dagen, en het hevige verlangen van velen om tot de voorhoede van die nieuwe permissiviteit te behoren. Zo'n scènetje in de vanavond vertoonde aflevering over een alternatieve trouwerij, met Annemarie Oster die tegelijk met Van Kooten èn De Bie wil trouwen - en wellicht ook wel met alle anderen die zich aandienen - heeft nu waarschijnlijk weinig meer te zeggen, maar was toen de tot in het extreme doorgeredeneerde consequentie van de vlotte, onbezorgde ruimdenkendheid die men zichzelf graag toedichtte.

Beide afleveringen zijn compilaties. De eerste werd in 1970 samengesteld om hors concours te worden vertoond op het jaarlijkse tv-festival in Montreux, en bevat hoogtepunten als de door Ton van Duinhoven vertolkte Chinees op bezoek in Nederland, de verwarring die bij een huwelijksbureau kan ontstaan als de partnerkeuze per computer gaat (de computer was toen immers nog een gloednieuw apparaat), een kluchtige uitwas van de nieuwe rage in vliegtuigkapingen, een uitzinnig nummer over verre vakantie-oorden waarin de moderne mens zich alles laat welgevallen, en een zorgelijke quasi-documentaire over een aseksuele jongen: “Ik merkte het pas in m'n puberteit. Een meisje wou ik niet, een jongen ook niet, m'n moeder huilde omdat m'n lakens altijd schoon bleven, m'n vader gaf me een geitje - daar had ik wel geestelijk contact mee, maar verder werd 't ook weer niks. Toen begreep ik dat ik 't was...”

Die van volgende week is een 'luxe editie' bij het afscheid in 1972, met Van Duinhoven als de partyrobot die op ieder feest de juiste conversatie ten beste kan geven, en Van Kooten en De Bie die in pyjama en met frisgewassen haartjes het nostalgische 1948 (Toen was geluk heel gewoon) zingen - een ontroerende uitzondering op de regel dat Hadimassa het moest hebben van de omkering, de overdrijving, de parodie en de hypermoderne vormgeving van Jaap Drupsteen.

In het Algemeen Handelsblad van 29 oktober 1967 werd de eerste aflevering 'nogal verrassend' genoemd. Het komende weerzien zal, hoop ik, nog weer iets van die verrassing weten op te roepen.

Weerzien op 3: Hadimassa, zaterdag, Ned.3, 01.28-02.07u.