Robots (slot)

VOOR DE ÉÉN is het Internet de utopische gemeenschap van de toekomst, voor de ander een vunzig pakhuis vol porno en bomrecepten. Nog weer anderen zien het vooral als een middel om snel rijk te worden, maar er zijn er ook die het ge‹rriteerd schouderophalend afdoen als een overschat modeverschijnsel. Maar je hoort nou nooit eens iemand zich opwinden over wat er aan het Internet werkelijk heel bijzonder is: het is de broedplaats en leefomgeving bij uitstek van bots, software robots. Sterker nog, het Internet zou zonder bots letterlijk niet kunnen bestaan. De schat aan ervaring die hier met de nukken en kuren, de mogelijkheden en beperkingen van bots wordt opgedaan, zal op den duur misschien nog wel meer invloed op het dagelijks leven hebben dan het Internet zelf.

Bots vind je er op alle niveaus. Technisch lijkt het Internet wel wat op Zeeland tijdens de watersnoodramp van 1953: een duister gebied waar overal rijen mannen elkaar in ijltempo zandzakken doorgeven, zonder veel benul van waar die zakken ooit vandaan kwamen, of waar ze uiteindelijk heengaan. Op het net bevatten die zakken geen zand, maar zijn het kleine pakketjes bytes, en zijn de mannen niet van vlees en bloed, maar bots. Bots die wonen in de tienduizenden computers die de knooppunten vormen in het web dat Internet heet, en die onverstoorbaar alle aangeboden pakketjes aannemen en naar een volgend knooppunt op weg naar de eindbestemming proberen te sturen. E‚n keer, en als het niet meteen lukt twee keer, of desnoods honderd keer. Dat werk doen ze allemaal vierentwintig uur per dag, op eigen gezag, zonder menselijke tussenkomst. Dat moet ook wel, want het is een karwei dat alleen al door zijn omvang en de vereiste snelheid en volharding nooit door mensenhanden gedaan zou kunnen worden.

En dan zijn er nog de server-programma's voor het World Wide Web, die zorgen dat op uw computer volautomatisch de juiste 'pagina' verschijnt als u op een link klikt of een bepaald adres intikt. Ook dat zijn bots, die zelfstandig de wacht houden en alle langskomende klanten bedienen. Een niveautje hoger komen op het World Wide Web de zoekprogramma's in beeld. De Altavista's, Webspiders en hoe ze verder ook mogen heten. Heeft u zich ooit afgevraagd hoe Altavista aan al die adressen komt waarmee u na een zoekopdracht om de oren geslagen wordt? Met behulp van een bot, natuurlijk, die dag en nacht over het net zwerft. Het ding probeert willekeurige adressen uit, en onthoudt wat het daar aantreft (Hoewel, laat die term 'zwerven' u niet misleiden. De bot 'draait' gewoon op de computer van zijn eigenaar, en 'bezoekt' adressen precies zoals u dat zelf doet.). Ook de nieuwsgroepen van Usenet bestaan dankzij bots die de groepen vullen met nieuwe berichten, en verouderde berichten weggooien, net zoals email werkt dankzij bots die de verzending verzorgen en bewaken en onbestelbare post terugsturen.

Kortom, wie inlogt op het Internet, wordt bedient door hele horden nuttige bots, waar je niets van merkt - en zo hoort het ook. Maar niet alle bots doen hun werk geruisloos, tot vreugde of verdriet. Een echte pest zijn de zogeheten spambots. Dat zijn bots die onverlaten gebruiken om reclameboodschappen naar tienduizenden willekeurige emailadressen te versturen, meestal met valse retouradressen erboven. Ze doen in seconden, helaas, wat met de hand jaren zou vergen.

Leuker is de vakantiebot, die veel providers aan hun klanten ter beschikking stellen. Als u de vakantiebot activeert, krijgt iedereen die u een emailbericht stuurt automatisch een berichtje terug dat u momenteel afwezig bent. Dat is prettig, maar toch gaat het met vakantiebots alweer grandioos fout, in typische robotstijl. Zo stuurde een vakantiebot eens een berichtje terug aan iemand die er een automatische mailinglist-bot op nahield, waar het adres van de eigenaar van de vakantiebot ook op stond. Het vakantieberichtje werd dus door de ontvanger automatisch doorgestuurd naar alle adressen op de lijst... inclusief dat van de vakantiebot. Die antwoordde uiteraard braaf opnieuw dat de baas niet thuis was, waarop het hele spel van voren af aan begon. Binnen een paar minuten vlogen tienduizenden zinloze vakantiemededelingen over het net, honderden elektronische postbussen overstroomden. Afijn, in elk geval wisten daarna een boel mensen welke tovenaarsleerling er op vakantie was.

Bewust misbruik komt ook voor. Providers gebruiken op het Usenet vaak cancelbots, die automatisch berichten wissen. Zo weren ze bijvoorbeeld (ruimtevretende) plaatjes uit groepen die niet voor plaatjes bedoeld zijn. Maar regelmatig duiken er gekken op die een zelfgemaakte cancelbot inzetten om alle berichten van bepaalde gebruikers te laten wissen, of zelfs hele nieuwsgroepen.

Bijna net zo vervelend zijn de scheld- en stalk-bots die rancuneuze types en geschifte zeloten op Usenet en in de kanalen van IRC (Internet Relay Chat) loslaten. Zulke bots 'lezen' alle boodschappen en braken zodra ze bepaalde woorden tegenkomen, bijvoorbeeld 'Irak', 'fuck', of 'jezus', of onwelgevallige afzenders, ellenlange litanie‰n al dan niet onwelvoeglijke nonsens uit. Op het oorspronkelijke IRC-netwerk, een enorme verzameling babbelboxen, werd het zo erg, dat bots er nu categorisch verboden zijn. Maar op andere, afgeleide IRC-netten, zoals Undernet, kunt u nog steeds genieten van alle zin en onzin die het bot-wezen vandaag de dag te bieden heeft. Van kletsbots die conversatie maken in de rol van bartender, stamgast, of zelfs recht-op-en-neer prostitu‚e, via reclamebots, die zich in de discussie mengen om u naar een bepaalde plek te lokken, tot bots die als quizmaster optreden toe.

Wie de wondere wereld van de Undernet-IRC-bots met eigen ogen wil zien, doet er goed aan om het programma mIRC te downloaden. Dat kan bijvoorbeeld gratis vanaf http://tucows.wau.nl, in de rubriek Communications, afdeling Chat-IRC. Start, na installatie, het programma, laat u verbinden met Undernet, en 'join' bijvoorbeeld het kanaal #chaos (dat hekje moet u ervoor tikken!), om u in de absurdistische quiz van de chaosbot te storten. Als u daarna nog durft, ligt heel Undernet met al zijn bots voor u open.