BZ heeft Van Dam wèl geholpen

Hans van Dam klaagde over een gebrek aan hulp van de Nederlandse ambassade. Was Buitenlandse Zaken wel zo nalatig? En hoe zit het met de andere Nederlander die in India gevangen zit?

DEN HAAG, 3 OKT. “Een beetje ondankbaar is Hans van Dam wel. Hij ziet niet wat anderen voor hem doen. Maar gevangenen reageren nou eenmaal vaak egoïstisch. Een bezoeker is voor hen de enige lijn naar de buitenwereld en die willen ze gebruiken”, zegt dominee J. Spoor. Hij ijverde voor de vrijlating van Van Dam, die in de gevangenis van Madras (India) onder erbarmelijke omstandigheden een straf van tien jaar uitzat omdat hij anderhalve kilo hasj op zak had.

Van Dam beklaagde zich in die periode herhaaldelijk over de gebrekkige bijstand van de Nederlandse ambassade. Ook bij terugkeer in Nederland, eergisteren, zei hij dat er “niets voor hem gedaan is” en dat er “geen enkele opvang” is geregeld in Nederland.

De lezing van het ministerie van Buitenlandse Zaken is heel anders. “Wij hebben het vuur uit onze sloffen gelopen om zijn toestand te verbeteren”, zegt een woordvoerder. Van Dam heeft “herhaaldelijk gelogen” over de hulp die hem is geboden. Hij is wèl vaak bezocht, de ambassade heeft zich nadrukkelijk ingespannen voor zijn vrijlating en - tegen de regels - is er uiteindelijk zelfs van alles voor hem betaald: kleding, medicijnen, een airconditioning. En over de hulp bij terugkeer in Nederland? “In Delhi is hem aangeboden dat de reclassering opvang zou regelen, maar dat weigerde hij”, zegt een woordvoerder. Van Dam ontkent dat hem opvang is aangeboden.

Zeker is dat Van Dam in de gevangenis heel regelmatig is bezocht door honorair consul S. Jacobs, maar slechts zelden door Nederlandse medewerkers van de ambassade. Zeker is ook dat de ambassade het afgelopen jaar wel in actie is gekomen. Spoor en andere betrokkenen bevestigen dat. “Hans zal dat later zelf ook wel erkennen”, aldus Spoor.

Een tot nu toe onbekende, maar vergelijkbare zaak, pleit enigszins voor de lezing van het ministerie. In India zit nog een Nederlander in de gevangenis. Op vier december vorig jaar werd Wessel van Beelen opgepakt in Goa. Volgens de Indiase politie was hij in het bezit van 45 gram hasj. Van Beelen ontkent dit. Zijn vrouw, Margalith de Ruig, zegt dat de politie boos was dat ze geen onverwachte huiszoeking mocht doen en zou plots drugs hebben gevonden. “Maar die hadden we echt niet.”

“De consul uit Bombay kwam vrijwel meteen na Wessels arrestatie. Een week later kwam ook de ambassadeur. Ze hebben gesproken met de gouverneur van Goa, om iets te regelen. En de ambassade heeft geholpen een advocaat te vinden”, zegt De Ruig. Over de assistentie van de ambassade klaagt ze niet, al zijn de kosten voor de advocaat “torenhoog”.

Ondanks de hulp werd Van Beelen na ruim acht maanden voorarrest op 20 augustus, twee dagen nadat zijn zoon Sacha was geboren, veroordeeld tot tien jaar cel. De kranten in Goa kopten Newborn baby won't see father for ten years. Het is de standaardstraf in India. “Wessel zit nu in de Aguada Central Jail. De omstandigheden gaan wel, er zijn daar veel buitenlanders. Ik mag hem van de leiding ook wat vaker bezoeken omdat ons zoontje net geboren is.”

Van Beel uit de gevangenis praten doet de ambassade niet. Op de rechtsgang in een ander land wordt geen druk uitgeoefend. Dat ligt “moeilijk”, staat in een interne richtlijn van Buitenlandse Zaken. Aan een gratieverzoek werkt de Nederlandse vertegenwoordiging in principe wel mee. Een gedetineerde wordt ook “regelmatig bezocht”, al wordt er niet bij verteld hoe vaak dat is. “Dat verschilt per land en hangt af van de conditie van de gedetineerde”, zegt een woordvoerder. Verder heeft de ambassade vooral een bemiddelende rol: een lening regelen, pakjes doorsturen, en de vinger aan de pols houden.

In de begroting van Buitenlandse Zaken is voor volgend jaar extra geld vrijgemaakt voor zulke hulp. Twee miljoen gulden, voor medische kosten, wat meer bezoekjes, eventueel kleding en andere attenties (“als iemand op zijn bril gaat zitten, bijvoorbeeld”). De gedetineerde moet dan wel armlastig zijn: eerst wordt geprobeerd de familie te laten betalen.

En Van Dam? De reclassering klopte gisteren bij hem aan. Uitkering, ziekenfonds, nieuwe huisarts en eventueel een opvanghuis worden geregeld.