Bondscoach Rijkaard gaat voorbij aan naam en status

ZEIST, 3 OKT. Kort nadat hij was aangesteld als bondscoach wilde Frank Rijkaard nog niets kwijt van zijn visie op het voetbal. Daar maakte hij gisteren radicaal een einde aan met de bekendmaking van z'n eerste selectie van het Nederlands elftal.

Die was net zo verrassend als Rijkaards benoeming tot roerganger van Oranje. Vijf debutanten en vooralsnog een streep door de namen van vaste krachten als Winter, Jonk, Zenden, Van Bronckhorst, Hesp en De Goey.

Gezegd moet worden dat zijn opvattingen over het algemeen goed zijn onderbouwd. Rijkaard weet wat hij wil. Heel bewust stippelt hij een marsroute uit naar Euro 2000. Of het allemaal zo uitpakt als hij voor ogen heeft, is natuurlijk de vraag.

Rijkaard wil spelers niet meer tegen hun natuur laten spelen. Dus Ronald de Boer hoeft niet bang te zijn dat hij onder de hoede van de nieuwe bondscoach als rechtsbuiten wordt opgesteld. Rijkaard heeft een duidelijke opvatting over vleugelaanvallers. Die moeten in zijn visie de achterlijn halen en een afgepaste voorzet kunnen geven.

Rijkaard streeft naar een strijdwijze die hij als een 'mix' omschrijft van systemen met twee en drie spitsen. In elk geval wordt de flankaanvaller in ere hersteld. “Want dat is een typisch kenmerk van het Nederlandse voetbal.” Vandaar invitaties voor Van Vossen, Talan en Reuser. Met de laatste twee wil hij experimenteren op rechts. Reuser speelde in Jong Oranje al verschillende keren rechtsbuiten.

Louter verdedigend ingestelde middenvelders bestaan er in de optiek van Rijkaard niet. “Want het woord zegt het al: een middenvelder vormt de schakel tussen de aanval en de verdediging en dient dus beide te beheersen.” Elke speler heeft een duidelijke taak hetgeen gekoppeld wordt aan een rugnummer. Was het niet Van Gaal die dit herkenbare systeem introduceerde? Verder zijn er ook invloeden van Cruijff merkbaar bij Rijkaard. De maestro bij wie hij als Ajacied ooit van de training wegliep. “Ik laat me niet vergelijken met welke coach dan ook”, stelt Rijkaard echter. “Het belangrijkste is dat ik mezelf blijf. Ik ben elke dag weer benieuwd wat ik in deze functie opsteek.”

Rijkaard wil niet proberen van de beste elf internationals een team te smeden. Hij kiest voor spelers die aan zijn visie beantwoorden. Dat is een eigenwijs standpunt, maar het gaat om het einddoel. “Ik ga voorbij aan naam en status. Er begint voor Oranje een nieuw verhaal van twee seizoenen.” Buiten kijf staat het algehele uitgangspunt: het Nederlands elftal moet immer het initiatief nemen, het spel dicteren, op balbezit spelen met de opzet om te scoren.

Toch verfrissende geluiden in Zeist waar bondscoaches als Advocaat en Hiddink jarenlang diplomatiek te werk gingen. Oranje oefent volgende week zaterdag voor het eerst onder de hoede van Rijkaard tegen Peru, drie dagen later tegen Ghana. Tegenstanders waarvan hij zelf zei: “Die zouden niet mijn voorkeur hebben gehad.” Volgende maand volgt Duitsland. Zijn eerste echte proeve van bekwaamheid als bondscoach.

De verrassende keuzen zie Rijkaard heeft gemaakt liet hij gisteren in Zeist stuk voor stuk de revue passeren. Hij heeft doelman Oscar Moens erbij gehaald om hem aan het grote internationale werk te laten ruiken. De Goey (31) en Hesp (bijna 33) worden al een jaartje ouder, al heeft Rijkaard ze nog niet afgeschreven. Moens, de sluitpost van AZ, is een keeper voor de toekomst. Verdediger Van Wonderen moet zijn uitverkiezing zien als blijk van waardering voor zijn goede spel bij Feyenoord. “Hij heeft zich centraal achterin goed ontwikkeld, zowel in de mandekking als opbouwend. Hopelijk was de misser tegen Stuttgart een incident.”

Marc van Hintum, de linksback van Vitesse, kwam in beeld doordat Bogarde en Numan door blessures nog niet beschikbaar waren. Jonk (bijna 32) en Winter (31) zijn over twee jaar waarschijnlijk te oud voor het EK. Hij heeft ze persoonlijk afgebeld. “Dat waren nooit leuke gesprekken. Ik heb nog niet definitief een streep door hun namen gezet. Maar nu heb ik te veel spelers voor dezelfde posities.”

Rijkaard heeft Peter van Vossen, zijn oude maatje bij Ajax, ook een nieuwe kans gegund. Samen rookten ze heel sigaretjes en dat schiep een band. “Peter heeft nog steeds een geweldige dadendrang. Hij kan op links prima uit de voeten maar is ook geschikt voor het sleur en loopwerk achter de spitsen.” Zenden moet even in de wachtkamer. “Ik heb met hem gewerkt op het WK. Laat hij eerst maar eens aarden bij Barcelona.” Giovanni van Bronckhorst kreeg geen uitnodiging “omdat hij bij Oranje toch niet aan spelen toekomt”.

En verder zijn er natuurlijk veel topspelers, zoals de broers De Boer, Bergkamp en Kluivert waar hij niet om heen kon. “Veel posities staan min of meer al vast. Nu gaat het er nog om hoe je een optimale veldbezetting creëert.”

Voor de trainers die nog niet kunnen wennen aan een volstrekt onervaren bondscoach, had Rijkaard nog een aardige afsluiting. “Het is hun probleem. Ik wens ze hiermee veel sterkte en hoop dat ze ermee kunnen leren leven dat Frank Rijkaard vanaf nu als bondscoach functioneert.”