Boijmans kocht 5 werken van nazi's

ROTTERDAM, 3 OKT. Museum Boijmans van Beuningen heeft tijdens de oorlog vier aquarellen en een schilderij van de Duitse bezetters gekocht die joods bezit waren. Dit blijkt uit een onderzoek dat een ambtelijke werkgroep in opdracht van het Rotterdamse gemeentebestuur heeft ingesteld naar de herkomst van de aanwinsten van de Rotterdamse musea in de periode 1940-1948. Van 15 procent van de in totaal 5.000 kunstvoorwerpen die in die periode zijn verworven, kan de herkomst niet of niet volledig worden vastgesteld.

In samenwerking met de Inspectie Cultuurbezit van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de directeuren van de vier Rotterdamse musea deed de historicus dr. A.J. Bonke de afgelopen maanden archiefonderzoek. Zijn belangrijkste conclusie: slechts in twee gevallen werd tijdens de oorlog gestolen kunst uit joods bezit van de Duitsers gekocht.

In 1943 kocht Boijmans van Beuningen vier aquarellen van Breitner, Bauer en Van de Waart. Een daarvan is waarschijnlijk direct doorverkocht. Van de oorspronkelijke eigenaar van de Breitner ontbreekt elk spoor. Van de twee overige is de speurtocht naar de mogelijke erfgenamen vastgelopen in Israel. “In deze gevallen kunnen nog claims komen”, aldus wethouder H. Kombrink (kunst). Boijmans kocht in 1943 ook een schilderij, een portret van Adriaen Hanneman (1601-1671), dat al in 1950 werd teruggegeven aan de erfgenamen van de oorspronkelijk joodse eigenaar.

Rotterdam heeft als beleid dat kunstwerken die tijdens of na de oorlog onrechtmatig uit joods bezit in de gemeentelijke musea zijn terechtgekomen, worden teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen. Gisteren werd bekend dat het in 1647 schilderij 'Stilleven met tulp' van Dirk van Delen dat Boijmans van Beuningen in 1978 door een legaat van een Russisch joodse verzamelaar verwierf, wordt overgedragen aan de Franse staat, die optreedt namens de erfgenamen van de Frans joodse verzamelaar Schloss. Dit schilderij is tijdens de oorlog gestolen en via de Duitse bezetters verkocht.

Onlangs is bij de gemeente een nieuwe claim ingediend met betrekking tot een kunstwerk dat onrechtmatig in het bezit van een Rotterdamse museum zou zijn gekomen. Kombrink weigerde nadere details te geven behalve dat het kunstwerk in de periode 1940-1948 is aangekocht.

Van drie schilderijen en zeven tekeningen in museum Boijmans van Beuningen is overigens de herkomst volledig onbekend, aldus dr. Bonke in zijn verslag.