Hongkongs Donald Tsang bindt strijd aan met de hedgefondsen; 'Financiële stelsel vertoont grote hiaten'

De op een na machtigste man van Hongkong, Sir Donald Tsang, is op kruistocht om een eind te maken aan de speculatieve hedgefondsen die valuta van landen waar zij zelf geen belangen hebben kunnen aanvallen.Er moet een code komen voor die fondsen, vindt hij. In de grote financiële centra moeten grondregels komen voor openheid van wat ze doen, en ook openheid van de banken die de fondsen financieren.

DEN HAAG, 2 OKT. Hij is bij Bundesbank-president Tietmeyer geweest, bij president Duisenberg van de Europese Centrale Bank en heeft in twee dagen het gehele Duitse financiële establishment aan zich voorbij zien trekken. Zojuist komt hij van een afspraak met president Wellink van de Nederlandsche Bank, straks gaat hij langs minister Zalm van Financiën. Morgen vertrekt hij naar Washington voor topoverleg en de IMF-jaarvergadering, om daarna via Groot-Brittannië terug te keren naar Hongkong. Sir Donald Tsang, minister van Financiën, en algemeen beschouwd als de op een na machtigste man in Hongkong, is in het offensief.

Sinds Hongkong, dat zichzelf beschouwt als de meest vrije economie ter wereld, vorige maand met steunaankopen ingreep op de beurs om de aandelenkoersen te steunen en termijnhandel op beurs en de valutamarkt aan banden legde, heeft Tsang iets uit leggen. De ingrepen zijn volgens hem gedaan om te voorkomen dat 'speculatieve fondsen' Hongkong kapotspeculeerden. Tsangs reis is dan ook een kruistocht tegen hedge funds, speculatieve beleggingsfondsen die tientallen miljarden dollars op de been kunnen brengen. Die moeten volgens hem aan banden worden gelegd. Kort voor hij vertrok, kreeg Tsang steun uit onverwachte hoek. Het bijna-bankroet van Long Term Capital Management, een hedgefonds dat voor honderden miljarden dollars posities op de kapitaalmarkt innam, moest met hulp van de Ameriklaanse centrale bank worden gered. Dat heeft de discussie over dergelijke fondsen in een stroomversnelleing gebracht.

U zult maatregelen voorstellen op de IMF-vergadering van volgende week om de invloed van hedge funds op de financiële markten te beteugelen. Welke maatregelen zijn dat?

“Ik moet nog met veel meer mensen praten voordat ik met vastomlijnde voorstellen kom. Maar een van de zaken waar ik niet op zal doelen is het instellen van beperkingen op het kapitaalverkeer. We moeten wel beter en vollediger begrijpen wat hedge funds zijn. Ik zal me inzetten voor meer openheid en transparantie, niet alleen vanwege de invloed van deze fondsen op landen die door hen worden aangevallen, maar ook vanwege de betrokkenheid van de bankiers die de fondsen steunen. Ik ben bijvoorbeeld verrast dat een fonds als Long Term Capital Management in staat is geweest om met relatief weinig eigen middelen zoveel vermogen aan te trekken om mee te speculeren. Ik weet niet wie aan ze heeft geleend, en op welke basis, maar het is bizar.

De Hongkongse autoriteiten zijn vorige maand tot interventies in de aandelenmarkt en het beperken van de termijnhandel overgegaan om een dubbelspel van speculanten tegen te gaan. Die zetten druk op de Hongkong dollar, joegen zo de rente op en maakten vervolgens winst op de aandelenkoersen die door de hoge rente kelderden. Hoe ontdekte u dat dit dubbelspel plaatsvond?

“We ontdekten plotseling een scherpe toename van shortposities (het lenen en verkopen van aandelen met de bedoeling ze vervolgens na een koersdaling goedkoop weer in te kopen, red.) van 40 procent, en vervolgens een stijging van nog eens tien procent in twee dagen. Tegelijkertijd ontstond er een enorme druk op de Hongkongdollar en doken in de media geruchten op over een voorgenomen devaluatie van de renminbi (Chinese valuta) en de Hongkongdollar. Je hebt nooit hard bewijs, vanwege de obscuriteit waarin de hedge funds opereren, maar we konden ons een vrij goed oordeel vormen over wat er aan de hand was: er zijn manipulatoren aan het werk.

De maatregelen die u instelde, leidden aanvankelijk tot forse kritiek uit de buitenwereld. Hongkong zou zijn vrije-marktprincipes hebben opgegeven. Heeft u het idee dat de stemming inmiddels is veranderd?

“De kritiek hadden we verwacht. De maatregelen zijn ook pas genomen na een diepgaand zelfonderzoek van onze kant. De belangen van Hongkong, van China, van stabiliteit in de hele regio zijn gewogen. We geloven dat als de Hongkongdollar gevallen was, de valuta's in de hele regio nogmaals mee naar beneden zouden zijn gesleept. Om niet te spreken van problemen in andere regio's zoals in Latijns Amerika. Onze internationale verantwoordelijkheid speelde mee in de overwegingen. Maar veel van de kritiek was rhetorisch, en kwam van investeringsbankiers - de deur naar speculatie werd gesloten.

Michael Mussa, de topeconoom van het IMF, waarschuwde woensdag voor het risico van een wereldwijde recessie. Deelt u die bezorgdheid?

“Er is de mogelijkheid, zij het geen grote. Als er een totaal mismanagement is van de grote economieën van de VS en Europa, en Japan, die een vermindering van de liquiditeit op de kapitaalmarkten tot gevolg heeft. Als in andere woorden iedereen zich egoïstisch gedraagt, dan is er de mogelijkheid van een wereldrecessie. Maar gelukkig zijn de meeste centrale bankiers en ministers van Financiën zich acuut bewust van problemen en uitdagingen die ze te wachten staan. We ontmoeten elkaar in Washington volgende week om juist deze kwestie te bespreken. Ik hoop dat er een oplossing zal komen. Cruciaal is dat de kwestie enerzijde onmiddellijke actie vraagt, maar ook een lange termijnstratie.

Hoe ziet die lange termijnstrategie er volgens u uit?

“Onderzoeken hoe efficiënt we acute betalingsbalansproblemen van soevereine staten kunnen bestrijden. Of de huidige machinerie daarvoor efficiënt is, of dat wat het IMF en de Wereldbank doen voor verbetering vatbaar is. Kortom: of we opnieuw moeten kijken naar het naoorlogse internationale financiële stelsel van Bretton Woods.

Nu wordt er de laatste tijd wel meer grote woorden gesproken over het veranderen van de internationale financi¨le architectuur..

“Nee, ik heb het niet over de architectuur. Ik denk dat die goed is. We moeten eerder spreken over een huis dat nodig gerenoveerd moet worden, niet omgetrokken en herbouwd. Omdat we niet weten wat te bouwen. Er zijn grote hiaten, en er kunnen veel dingen gebeuren in de tussentijd. We kunnen niet slopen om daarna pas te gaan denken wat we gaan bouwen, terwijl intussen de wereld in vlammen staat. Zoals Nero die zingt terwijl Rome brandt.

U hebt al gesproken met de machtigste monetaire mannen in Europa; Bundesbank-president Tietmeyer en ECB-president Duisenberg. Delen die uw mening over het inperken van hedge funds?

“Er is vrijwel unanimiteit over de noodzaak van grotere openheid en transparantie van deze fondsen. Alleen de methodiek daartoe, daarover is discussie.

De meeste hedge funds zijn besloten fondsen die niet verplicht zijn tot verslaglegging en bovendien meestal in landen zijn gevestigd waar openheid niet wordt vereist, zoals de Kaaiman-eilanden. Betekent dit dat de enige manier waarop ze kunnen worden aangepakt via de crediteuren, de banken, loopt die de fondsen van kapitaal voorzien?

“Er zijn zo veel manieren om dat te doen. Hedge funds mogen dan opereren vanuit derde landen, die wellicht niet zo geïnteresseerd zijn in regelgeving, maar zij moeten hun beleggingen toch doen via de grote financiële centra, zoals Londen, New York, Hongkong of Tokio. In die centra moeten dus grondregels komen voor openheid van wat ze doen, en ook openheid van de banken die de fondsen financieren. Ik denk dat we een code nodig hebben, niet zozeer juridisch afdwingbare regels. Zo'n code kan door de Bank voor Internationale Betalingen worden ontwikkeld.

Wat wilt u doen aan de korte-termijn kapitaalstromen?

“Het is moeilijk om concreet te zijn, omdat we niet weten hoe groot het korte-termijnkapitaal is dat door speculatieve beleggingen wordt voortgebracht. Er zijn schattingen van 2.000 miljard dollar of 3.000 miljard. Maar wat doen de fondsen precies? Legitieme speculaties, of zijn ze meedogenloos genoeg om een valuta aan te vallen tot hij bezwijkt? Een valuta van een land waarin ze geen werkelijke investeringen of belangen hebben?

U heeft het telkens over hedge funds. Maar een beetje bank kan, met 5 procent eigen vermogen, ook miljarden dollars op de financiële markten bewegen. De macht waarover u spreekt kan evengoed vanuit de dealing rooms van de gevestigde banken komen. Moeten maatregelen tegen hedge funds ook opgaan voor banken zelf.

“Dat kan ook. Er is een definitieprobleem. Waar we het over hebben zijn agressieve financiële dealers met veel geld achter zich. Of die in het bestuur van een gevestigde bank zitten, of bij een brievenbus op de Kaaiman-eilanden, ze zijn hetzelfde.

Dus een hedge fund kan wel worden gedefinieerd als deel van een gevestigde bank?

“Dat kan. Waar we ons op moeten richten is de vraag of we een fonds, hoe je het ook noemt, het toestaan om een munt aan te vallen van een land waar het geen echte investeringen heeft. Dat is het punt.

Dus het probleem van de financiële markten is volgens u dat er te veel geld rondklotst dat met de reële economie niets te maken heeft?

“Dat is juist. De kracht van dat kapitaal wordt via de financiële-derivatenmarkt vermenigvuldigd, duizendmaal. Het is enorm, vergeleken met de officiële reserves van landen, die er tegenover staan.”