Frans Gentils

Frans Gentils, t/m 17/10 bij Flatland Galerie, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht. Wo t/m za 12-17 uur. In de Watertoren in Vlissingen/Oost-Souburg heeft Frans Gentils een tentoonstelling samengesteld met eigen werk en dat van 6 collega's. T/m 6/12, wo t/m zo 12-17 uur.

Als galeriehouder kun je je geen mooiere expositieruimte voorstellen dan die van de Flatland Galerie in Utrecht. Claar Griffioen en Martin Rogge hebben wel eens overwogen om naar Amsterdam te verhuizen, maar toen acht jaar geleden de ruimte van de Archeologische Dienst vrijkwam, besloten de galerie-eigenaren toch in Utrecht te blijven. In het gebied waar het nieuwe museumkwartier wordt ontwikkeld beschikt Flatland over vier tentoonstellingszalen in een oud schooltje, gebouwd op de resten van een klooster en idyllisch gelegen aan het Abraham Dolehofje. In deze historische omgeving brengt de galerie, die al sinds 1981 bestaat, werk van jonge, hippe kunstenaars als Désiree Dolron, Micha Klein en Erwin Olaf. Maar ook meer gevestigde kunstenaars als Lydia Schouten, Bea de Visser en Korrie Besems behoren tot de vaste stal van Flatland.

Vergeleken met de gladde foto- en computerbeelden van jonge honden als Klein en Dolron valt de huidige tentoonstelling in Flatland, van de Belgische kunstenaar Frans Gentils, uit de toon door het grimmige en onheilspellende karakter van de werken. Gentils (1951) is een kunstenaar in de traditionele zin van het woord. Hij doet zijn inspiratie op in de havens van Gent en Antwerpen, of plaatst zijn draagbare schildersezel in verlaten fabriekshallen. In een documentaire zien we de kunstenaar, gekleed in dikke winterjas, pet en handschoenen, aan het werk in een vervallen loods, terwijl om hem heen de brokstukken naar beneden vallen en het licht door gaten in het dak op de met rotzooi bezaaide vloer schijnt.

In zijn schilderijen en tekeningen zet Gentils de troosteloze architectuur naar zijn hand en creëert hij angstaanjagende werelden die nog het meest doen denken aan apocalyptische visioenen. Ondanks het feit dat niet in één oogopslag duidelijk wordt wat er op de voorstellingen is afgebeeld, proef je de sfeer van oorlog en ellende. Zo zou een in morsig bruin en grijs geschilderd doek van op elkaar gepropte mensen een weergave van een dansende menigte kunnen zijn, maar worden ook associaties met concentratiekampen opgeroepen. Op andere schilderijen gaan broodmagere mensen in kolkende zeeën ten onder of doemen spookachtige wezens en duivelsachtige figuren uit de achtergrond op. De enige redding lijkt van boven te komen, vanwaar het hemelse licht in bundels op de aarde valt.Twee metersgrote zeildoeken, die Gentils in de haven van Antwerpen vond, behoren tot de meest indrukwekkende werken op de tentoonstelling. De kunstenaar bewerkte de doeken, waarop de letters PA gedrukt stonden, met pastel en houtskool tot familieportretten, maar dan wel van het luguberste soort. In ZUS zweven amorfe vormen, gebaseerd op prehistorische schedels door de fabrieksruimte, terwijl op het werk met de letters MA skeletten onder het naar beneden gevallen puin begraven liggen. Wat betreft onderwerpskeuze en cynisme herinnert het werk van Gentils aan dat van zijn landgenoot James Ensor, die in zijn beangstigende doeken ook regelmatig skeletten en gedrochten liet figureren.

Binnen het tentoonstellingsbeleid van Flatland, dat zich voornamelijk richt op toegankelijke kunst (getuige de foto's van Olaf en de glamourmodellen van Klein), is Gentils met zijn diepzinnige en gelaagde werk een vreemde eend in de bijt. Zijn schilderijen zijn op het eerste gezicht onaantrekkelijk, maar worden aangrijpender naarmate je er langer naar kijkt. Gelijktijdig met zijn expositie in Utrecht organiseert de Belg een tentoonstelling in de Vlissingse Watertoren. Wellicht dat zijn werk in deze voormalige industriële ruimte beter op zijn plaats is.