VOORZITTER UCI; Om de geloofwaardigheid

Als gevolg van dopingperikelen ontbreekt een aantal renners op het WK. De UCI voert een bittere strijd tegen de verboden stimulantia.

'EEN PAAR TELEURSTELLINGEN” is Hein Verbruggen rijker sinds de door dopingaffaires bevlekte Tour de France, maar zijn liefde voor de wielersport is allerminst bekoeld. Ook al eisten Franse wielrenners als Jalabert en Leblanc het aftreden van de de Nederlandse UCI-voorzitter. “Ik heb geen moment overwogen het bijltje er bij neer te gooien. Toch zijn die renners er in geslaagd de discussie te concentreren op de UCI. In de Ronde van Spanje heb ik nog tegen Richard Virenque gezegd dat het niet de UCI is die doping neemt.”

Een aantal renners nam het Verbruggen kwalijk dat hij tijdens de eerste helft van de Tour in het buitenland zat. “Ik had zwaarwegende privé-redenen om er niet te zijn en ik zou 't precies weer zo doen. Jalabert vroeg me wat er dan zo belangrijk kon zijn geweest. Dat was mijn familie. Toen Leblanc dat hoorde, bood hij meteen zijn excuses aan. Ik heb ook veel positieve reacties gehad. Mensen als Gianni Bugno en Eddy Merckx belden en zeiden 'dat die klootzakken zoiets zeggen, daar moet u zich niks van aantrekken'.”

Voor het eerst sinds Verbruggen in 1991 aantrad als voorzitter van de UCI, worden de WK wielrennen in Nederland gehouden. Maar boven het evenement hangt nog de schaduw van de Tour, die voor de Festina-ploeg voortijdig eindigde nadat ploegleider Roussel had toegegeven dat zijn renners systematisch doping gebruikten. Als gevolg van deze affaire ontbreken alle renners van Festina in Valkenburg, onder wie de Franse wereldkampioen van 1997, Brochard.

“Het reglement zegt dat een renner die in een procedure is verwikkeld niet aan de WK mag meedoen. Waarom doen we dat? Voor de geloofwaardigheid. Ik herinner aan het geval-Danny de Bie. Die hebben we een paar jaar geleden niet laten meedoen aan het WK veldrijden in Gieten, omdat er een dopingprocedure tegen hem liep. De Belgische bond had hem geschorst, maar ze hadden een fout gemaakt door hem niet eerst te horen. De rechter oordeelde dat zijn rechten niet waren gerespecteerd en dat hij daarom niet geschorst had mogen worden. De Bie moest geselecteerd worden voor de WK, maar wij liepen het risico dat er een renner wereldkampioen zou worden die een maand later alsnog geschorst zou worden. Een dag voor het WK besloten we dat hij niet mocht meedoen en diezelfde middag stond ik in kort geding voor de rechter. Die stelde ons gelukkig in het gelijk.”

Renners die sinds de Tour in dopingaffaires zijn verwikkeld, hebben desondanks alweer in verscheidene wedstrijden op de fiets gezeten. Alex Zülle, een van de Festina-renners die bekende EPO te hebben gebruikt, reed de Ronde van Spanje. Verbruggen: “Het is niet te verkopen, maar we kunnen niet anders. Onze advocaten zeiden, 'je moet mensen de kans geven om de verdediging te organiseren, dat is in het normale leven ook zo'. Als je vandaag een overtreding begaat, sta je normaal gesproken morgen niet voor de rechter. Je moet zorgvuldige procedures hebben. Onze reglementen schrijven voor dat de bonden een bepaalde tijd hebben om hun renners te straffen. Ik had Festina liever niet in de Vuelta gezien, maar laten we het maar doen zoals de advocaten het wensen.”

Festina werd niet uit de Tour gezet omdat renners op doping waren betrapt, maar omdat de ploeg na de bekentenis van Roussel het evenement in diskrediet had gebracht.

Op diezelfde basis had de UCI de renners toch langer op non-actief kunnen stellen? Verbruggen: “Ja, maar dan moet je wel het risico willen lopen dat ze langs de kassa komen voor een paar miljoen wanneer ze naderhand worden vrijgesproken. Een wielrenner heeft een carrière van tien jaar. Twee jaar is al twintig procent van zijn carrière, de financiële schade is enorm.”

Bij zijn aantreden nam Verbruggen zich voor de wielersport geloofwaardiger te maken. Behalve als gevolg van dopinggebruik stond het wielrennen in een kwaad daglicht doordat renners koersen verkochten. “Je zag ze altijd met elkaar praten en daar kon je altijd aardig over speculeren. Feit was dat er koersen werden verkocht. Ik vond dat een groot gevaar, want in de sport mag er nooit twijfel bestaan over een uitslag. Ik ben niet tegen een beetje combine. Een ploeg die een beetje samenwerkt met een andere, elkaar een beetje helpen, dat is tegen de regels, maar het is de kleur van de sport, dat moet kunnen.

“Maar dat is iets anders dan verkopen. Door een ranking in te voeren was dat niet meer interessant. Alleen de 22 best geklasseerde ploegen mogen aan de wereldbekerwedstrijden meedoen, dus die hebben belang bij punten. Die renners zeggen, 'verkopen? Niks verkopen! Hoe meer punten, hoe meer salaris'. We zijn in onze opzet geslaagd. Kijk maar hoeveel klassiekers er bijna met fotofinish worden beslist. Dat heeft de geloofwaardigheid van de sport veel goed gedaan.”

Belangrijkste UCI-maatregel in de strijd tegen de doping is de invoering van gezondheidscontroles volgend jaar. Om de paar maanden worden de renners medisch onderzocht. Als zich belangrijke afwijkingen voordoen, heeft de UCI het recht de renners aan de kant te zetten. “Je zult altijd problemen houden met producten die je niet kunt ontdekken. De problemen worden groter omdat de industrie steeds meer met lichaamseigen stoffen werkt. Dus als je vaker wordt geconfronteerd met producten als EPO, is het minste wat je kunt doen periodiek de gezondheid controleren.”

Een lang gekoesterde wens van de UCI is dat er in de landen van de Europese Unie eenduidige dopingwetgeving wordt ingevoerd. “In de tweede plaats moeten overheden doen waar ze goed in zijn, zoals auto's aanhouden en controleren, hoe vervelend dat voor ploegleiders ook is. That's part of the game. Walter Godefroot (ploegleider Telekom, red.) zei me dat ze voor de Vuelta via Italië zouden omrijden en vandaar de boot naar Spanje zouden nemen. Ik heb gezegd, 'ben je besodemieterd? Je rijdt gewoon door Frankrijk. En dan word je aangehouden en dan controleren ze je. Je hebt toch niks te verbergen?”

Ondanks de dopingschandalen hebben de toeschouwers zich na de Tour niet afgekeerd van de wielersport. De populariteit van Festina is groter dan ooit, na de Tour stonden er bij de criteriums in Nederland tienduizenden mensen langs de kant en op de eerste wereldbekerwedstrijd na de Tour, de HEW Cyclassic in Hamburg kwam een half miljoen mensen af. Verbruggen: “Gert-Jan Theunisse is nooit zo populair geweest als toen wij hem een jaar hadden geschorst. De mensen zeggen blijkbaar - en daarmee praat ik het niet goed - 'het is nou eenmaal een zware sport en je kunt de Tour niet op een boterham rijden'. Sponsors die door de dopingaffaires hun handen van het wielrennen aftrekken, kent Verbruggen niet. “Integendeel. We krijgen zeer interessante aanbiedingen van grote sponsors, zoals Rabobank en Telekom. Die zeggen, 'hier moeten we samen uitkomen'. Heel opmerkelijk.

“Ik ben tot de overtuiging gekomen dat het dopingprobleem meer een mediaprobleem dan een consumentenprobleem is. Niet zozeer in Nederland, maar in landen als Engeland en de VS veroorzaakt nieuws over doping een gigantische mediahype. Engelsen, Canadezen, Amerikanen en Australiërs hebben een aangeboren gevoel van fairness en fairplay. Ze zijn blind voor de realiteit en verliezen uit het oog wat er in de maatschappij gebeurt: mensen bedriegen elkaar. Wij kijken daar toch wat nuchterder tegenaan. Als in de maatschappij list en bedrog bestaat, dan zal het ook in de sport wel voorkomen. Daar moeten we tegen knokken, maar wel met een koel hoofd.”

DOPINGCONTROLE

Zestig wielrenners op het WK zullen worden gecontroleerd op het gebruik van doping. De reglementen van de UCI schrijven voor dat zowel bij de tijdritten als bij de wegwedstrijden en zowel bij de mannen als de vrouwen telkens de vier snelsten zullen worden getest en bovendien twee deelnemers die door middel van loting worden aangewezen.