VLADIMÍR MECIAR; Een getructe bokser in de politiek

ROTTERDAM, 1 OKT. Vladimír Meciar heeft gisteren zijn eigen tijdperk afgesloten: hij stapt na zijn verkiezingsnederlaag op. Het is, in zijn eigen woorden “het eind van de Slowaakse weg”. Met die uitspraak definieerde hij gisteravond kernachtig zijn eigen beleid en maakte hij tevens duidelijk dat Slowakije nu een andere weg inslaat. En in de context van Meciars gedachtenwereld kon dat wel eens de weg naar Europa worden die hijzelf zo bewust en zo hardnekkig heeft vermeden.

Voor Slowakije is het eind van een tijdperk. Of tijdperkje. Want veel van wat Meciar de afgelopen jaren tot stand heeft gebracht kan, als een nieuw bewind de regels van de democratie, het democratische fatsoen, respectering van de mensenrechten, rechten van minderheden en de onafhankelijke media, beter in acht neemt dan Meciar, relatief snel worden rechtgezet en de weg naar Europa en de NAVO ligt dan opnieuw open.

Het is een cliché: Meciar is een ex-bokser. Maar elk cliché komt voor uit een waarheid. Het cliché is bovendien relevant, want Meciar gedroeg zich in de politiek als een bokser, een onsportieve bovendien: altijd alert om zijn tegenstanders in een hoek te drijven of neer te halen, altijd klaar met stoten onder de gordel, altijd gedreven, altijd bereid de motieven van die tegenstanders af te branden.

Een nationalist. Een autocraat. En een populist, met een onuitputtelijk arsenaal van trucs, vuile incluis, niet te beroerd om de zoon van de president te laten ontvoeren om hem in het gareel te dwingen, 's lands beste kunstenaars te beschimpen als “derde klas artiesten” als ze protesteerden, het Constitutionele Hof te negeren, referenda te torpederen, kritische media te dwarsbomen, handtekeningen van kritische parlementariërs te vervalsen om aan te tonen dat ze vrijwillig hun zetel hebben opgegeven, demonstranten met nazi's te vergelijken of minderheden als de Hongaren of de Roma (zigeuners) te beledigen als ze hun rechten opeisten. Internationale kritiek - golven van kritiek - hebben hem nooit tot welke vorm van inkeer dan ook gebracht en hem nooit tot welke concessie dan ook bewogen. De kritiek was altijd de schuld van de oppositie, die Slowakije internationaal zwart zou maken.

Meciar heeft Slowakije tot een land van bittere polemieken gemaakt, zo schreven in april negen bisschoppen, bijgevallen door de kanseliers van alle Slowaakse universiteiten, in een open brief. “Mensen beschimpen elkaar om hun politieke mening. Die verschillen lopen vaak uit op wederzijdse haat en op apathie jegens openbare zaken. Disputen worden gevoed door constante haat tussen aanhangers en tegenstanders van de regerende coalitie. Moreel resulteert de wetteloosheid in gierigheid, corruptie en de acties van mafiagroepen.” 's Lands psychiaters raadden Meciar op een congres deze zomer aan in therapie te gaan.

Vladimír Meciar (56 en jurist) is na 1990 drie keer premier van Slowakije geweest. Hij werd in 1993 de architect van de Slowaakse onafhankelijkheid - al wijst veel erop dat hij die onafhankelijkheid aanvankelijk niet wenste: hij wilde 'slechts' de Slowaakse soevereiniteit binnen de Tsjechoslowaakse federatie opwaarderen en duidelijker en formeler afbakenen. Maar de Tsjechische premier, Václav Klaus, kreeg zo genoeg van Meciar en zijn niet eindigende lijst eisen dat hij de scheiding van Tsjechië en Slowakije forceerde die op 1 januari 1993 haar beslag kreeg.