Met Voorhoeve is VVD opeens voor uitbreiding NAVO

DEN HAAG, 1 OKT. De VVD-fractie in de Tweede Kamer is niet meer tegen maar vóór uitbreiding van de NAVO met Tsjechië, Polen en Hongarije. Met de andere 'paarse' fracties (PvdA en D66) vraagt haar woordvoerder Voorhoeve de regering in een motie nu zelfs om binnen de NAVO stappen te nemen om méér Oost-Europese landen al in 1999 “een concreet perspectief” op toetredingsonderhandelingen te geven.

De positieverandering van de VVD bleek gisteren bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van de geplande NAVO-uitbreiding, die volgend voorjaar van kracht moet worden. Anderhalf jaar geleden diende de toenmalige VVD-fractievoorzitter, Bolkestein, nog een motie in tegen die uitbreiding.

In een Kamerdebat op 4 maart 1997 had hij drie redenen genoemd voor zijn afwijzing. Hij achtte de voorgenomen uitbreiding “ongewenst” omdat de NAVO zijns inziens “nog niet plausibel” had gemaakt dat zij de stabiliteit in Midden- en Oost-Europa dient, de samenwerking met Rusland niet schaadt en geen nieuwe scheidslijn door Europa trekt. Bolkesteins houding maakte het in dat debat nodig dat premier Kok tussentijds de ministers Van Mierlo (Buitenlandse Zaken, D66) en Voorhoeve (Defensie) kwam bijstaan bij de verdediging van de Nederlandse regeringssteun voor de Navo-uitbreiding. Van Mierlo had destijds aangekondigd dat de regering die (uiteindelijk verworpen) motie niet zou uitvoeren terwijl Voorhoeve Bolkesteins opvatting als “verkeerd” getypeerd had.

Gisteren nam Bolkestein, die inmiddels als fractieleider teruggetreden is en backbencher is geworden, niet aan het debat deel. Voorhoeve noemde het “een prettige bijkomstigheid” dat hij nu, en niet collega's die vorig voorjaar in de VVD-fractie zaten, het woord kon voeren. “De VVD steunt de toetreding van Polen, Tsjechië en Hongarije van harte”, zei hij en voegde daaraan na vragen uit de fracties van CDA, D66 en GPV aan toe dat Bolkestein de risico's van de geplande Navo-uitbreiding vorig jaar te hoog had getaxeerd. Niettemin noemde de GPV'er Van Middelkoop de nieuwe VVD-positie “redelijk ongeloofwaardig” en zag de D66'er Hoekema in Voorhoeve “een koorddanser in spagaat”. Behalve de fracties van GroenLinks en SP ging de hele Kamer gisteren akkoord met de uitbreiding.

Minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) zei ook voorstander te zijn van een uiteindelijke Navo-toetreding van landen als Roemenië en Slovenië, waarvoor in de Kamer was gepleit. Maar hij is niet van plan om daarvoor op korte termijn stappen te nemen in het bondgenootschap omdat in de landen “geen valse hoop” moet worden gewekt. Na kritiek van onder andere Van Middelkoop op het “beschamende” trage Nederlandse tempo van ratificaties van internationale verdragen beloofde Van Aartsen op dit stuk voor meer snelheid te zullen gaan zorgen.