Hans van Dam: 'Je wordt aan je lot overgelaten'

Hans van Dam is vanmorgen in Nederland teruggekeerd. Hij is ernstig verzwakt na ruim zeven jaar in een Indiase gevangenis. Het was er volgens hem “onmenselijk” en de Nederlandse regering deed “niets”.

VIANEN, 1 OKT. Vanmorgen om 6.13 uur landde Hans van Dam op Schiphol, na zeven jaar en drie maanden in Madras in de gevangenis te hebben gezeten.

Hij werd in 1991 gearresteerd met anderhalve kilo hasj in zijn bezit en werd veroordeeld tot tien jaar cel. In de gevangenis verzwakte hij, hij liep een ernstige beenwond op en raakte besmet met het HIV-virus.

Een uitzending van het televisieprogramma Zembla vestigde de aandacht op zijn toestand en riep vragen op over de houding van de Nederlandse ambassade in India. Die zou niet voldoende geprobeerd hebben Van Dam vrij te krijgen. Afgelopen week verleende de Indiase regering hem onverwachts gratie. In mei van dit jaar had toenmalig minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) daar om humanitaire redenen om gevraagd.

Hoe bent u bij aankomst op Schiphol opgevangen?

“Er was helemaal niemand. Geen mensen van Buitenlandse Zaken, niemand van de reclassering. Er is geen opvang in een verzorgingstehuis of iets dergelijks geregeld. Niks. En ik ben erg verzwakt. Ik heb een grote,open wond aan mijn been, van mijn knie tot mijn enkel. En mijn voet is helemaal opgezet. Ik moet nodig naar een dokter. Het verband moet eigenlijk elke dag worden vernieuwd.”

Opmerkelijk dat er niemand was.

“Ja, ze doen weer niets. Het is net als in India: je wordt aan je lot overgelaten.”

Kunt u begrijpen dat het ministerie van Buitenlandse Zaken het niet als haar verantwoordelijkheid beschouwt? U heeft tenslotte in drugs gehandeld?

“Ik heb niet gehandeld. Ik had anderhalve kilo in mijn bezit. Dat was voor persoonlijk gebruik.”

Anderhalve kilo voor persoonlijk gebruik, is dat niet wat veel?

“We zaten daar met meerdere buitenlanders, gewoon een beetje hangen op het strand. Dan gaat er al snel een paar ons doorheen. Maar natuurlijk had ik het niet moeten doen. En wat Buitenlandse Zaken betreft: het is gewoon nalatigheid. Er zat een Ier, die was na 22 maanden vrij. Een Engels meisje was na 12 maanden vrij. Allebei waren ze ook tot tien jaar veroordeeld. Dat is de standaard straf. De Engelsen zetten er gewoon meer druk op. Dat heeft Nederland nagelaten.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt nu dat ze zich meer gaat inzetten voor Nederlanders in buitenlandse gevangenissen.

“Dat moet ik nog maar zien.”

U heeft ruim zeven jaar in de gevangenis in Madras gezeten. Hoe bent u er doorheengekomen?

“Leven van dag tot dag. Het was een hel. Een smerige, onmenselijke boel. Ik schreeuwde elke dag van de pijn, maar er gebeurde niets. Ik heb niet in de toekomst gekeken, dat kon ik niet. De angst dat ik daar tien jaar zou zitten was eigenlijk het ergst.”

En nu, kunt u nu in de toekomst kijken?

“De HIV draag ik mee en die wond moet eerst genezen. Dat is het meest urgent. En daarna, ja, dat weet ik nog niet. Bij mijn zus kan ik niet blijven.”