Proces tegen producenten; Gasstoring ontwricht Australië

WELLINGTON, 30 SEPT. De economische gevolgen van een explosie in een gasfabriek in de Australische staat Victoria worden ook elders in het land voelbaar. De explosie, vorige week vrijdag in een Esso-fabriek in Langford, heeft het gasgebruik in Victoria (4,5 miljoen inwoners) vrijwel stilgelegd.

Het kan nog enkele weken duren voordat de gastoevoer wordt hersteld. Naast het persoonlijk ongemak van koude douches en problemen bij het bakken van de ontbijteieren, zijn er grote economische gevolgen. Duizenden werknemers, in bedrijfstakken variërend van de etnische restaurants in Melbourne tot en met autofabrieken, zijn zonder betaling naar huis gestuurd. De schade van de storing wordt op minstens 35 miljoen Australische dollar (38,5 miljoen gulden) per dag geraamd. Ook in andere staten wordt personeel tijdelijk ontslagen, omdat de toelevering van componenten uit Victoria stokt.

Staatspremier Jeff Kennett van Victoria heeft de situatie als “een noodtoestand, maar geen ramp” bestempeld. Kennett verklaarde dat het ongeluk aantoonde hoe kwetsbaar zijn staat is met slechts één gasfabriek, die 98 procent van het gas in Victoria verwerkt. “Het is gemakkelijk om achteraf te praten”, aldus Kennett, die door wil gaan met de plannen van zijn regering om de gasbedrijven te privatiseren. Hij hoopt dat daardoor de concurrentie zal toenemen en de toevoer van gas uit andere staten zal worden vergemakkelijkt.

Bij de explosie op 25 september werden twee Esso-werknemers gedood en raakten acht gewond. De oorzaak van het ongeluk is nog onbekend. Premier Kennett heeft verklaard dat deze door een regeringscommissie zal worden onderzocht. Intussen heeft het advocatenkantoor Slater and Gordon in Melbourne een begin gemaakt met een mogelijke rechtszaak tegen Esso en VENCorp, het staatsbedrijf dat het gas in Victoria distribueert. Het gaat om een zogenaamde 'class action' naar Amerikaans model, waarin het kantoor alle getroffen bedrijven wil vertegenwoordigen. Volgens het advocatenkantoor is snelle actie geboden, omdat veel bedrijven door de storing in grote financiële nood zijn geraakt. Ook vakbonden overwegen rechtszaken om compensatie voor tijdelijk ontslagen werknemers te verkrijgen.

De federale minister-president John Howard, die zaterdag zijn baan kan kwijtraken bij de nationale parlementsverkiezingen, heeft gezegd dat de door de gascrisis ontslagen werknemers onmiddellijk een werkloosheidsuitkering kunnen ontvangen.

Normaal kan dat pas een week na ontslag. Woordvoerder John Camillo van de Australian Manufacturers Workers Union, heeft Howards aankondiging verwelkomd, maar zegt dat de maatregel voor veel werknemers onvoldoende is.

De gasproblemen in Victoria vormen overigens al de derde grote crisis van nutsbedrijven in Oceanië dit jaar. Twee maanden geleden was het drinkwater in Sydney wekenlang ondrinkbaar door vergiftiging door de Giardia-bacterie. Begin dit jaar werd de binnenstad van Auckland in Nieuw Zeeland langdurig geteisterd door periodieke en urenlange stroomuitval.