'Gouverneurs ontslaan'; Primakov in actie tegen 'separatisme'

MOSKOU, 30 SEPT. In een poging het regionale separatisme in Rusland het hoofd te bieden, wil premier Jevgeni Primakov de centrale regering de wettelijke mogelijkheid geven gouverneurs te ontslaan.

In ruil daarvoor heeft Primakov in een bijeenkomst met de gouverneurs gisteren de regio's de mogelijkheid van eigen belastingfaciliteiten en een gedeelde accijns-heffing voorgespiegeld. De regionale leiders reageerden in meerderheid niet positief.

Doel van Primakovs plan is om gouverneurs, die de grondwet schenden door zelfstandig beleid te voeren dat haaks staat op de belangen van het 'ene en ondeelbare' Rusland, te verwijderen. In de Doema is daarvoor vermoedelijk wel een meerderheid te vinden, maar in de Federatieraad (de Eerste Kamer van het parlement) waarschijnlijk niet. Enkele belangrijke gouverneurs, die q.q. lid zijn van de Federatieraad, hebben zich er al tegen uitgesproken. “Ik voel geen enkele steun voor het idee van Primakov. Belangrijk is niet of je gouverneurs al dan niet ontslaat, belangrijk is dat we geen macht hebben”, aldus gouverneur Edoeard Rossel van Sverdlovsk. Zijn collega Vladimir Jakovlev van St-Petersburg nam dezelfde positie in. “De gouverneur zal dan helemaal onbeschermd zijn tegenover de centrale macht”.

Op een persconferentie betoogde gouverneur Aleksandr Lebed van Krasnojarsk dat de regering de omgekeerde weg bewandelt als ze de regio's wil intomen. “Rusland lijdt aan het syndroom van de dinosaurus: een groot lijf, een klein hoofd en geen hersens. We moeten uit sterke regio's een sterke staat maken”, aldus Lebed die, anders dan sommige collega's, overigens wel zijn vertrouwen in premier Primakov uitsprak. “De afgelopen jaren is er helaas niets positiefs gebeurd. Zeven jaar geleden was er hoop, nu is er niets meer. Het volk is bedrogen. Het vertrouwen is verdwenen. De president staat nu alleen. Met hem kan gebeuren wat met Kohl is gebeurd. Alleen minder rustig en beschaafd”, voegde de ex-generaal er aan toe.

Of het voornemen om de zelfstandigheid van de regio's aan banden te leggen, volledige steun heeft van het Kremlin is de vraag. De adjunct-chef van Jeltsins presidentiële staf, Oleg Sysoejev, heeft het plan geopperd om de gouverneursverkiezingen af te schaffen. Volgens Sysoejev noopt de huidige “gecompliceerde overgangsperiode” tot een terugkeer naar de eerste jaren na 1991, toen Jeltsin de gouverneurs per decreet benoemde.

De angst voor toenemend separatisme gaat gepaard met een verlangen een deel van de oude Sovjet-Unie te herstellen. Doema-voorzitter Gennadi Seleznjov sprak zich gisteren in het Oekraïense parlement uit voor een unie tussen Rusland, de Oekraïne en Wit-Rusland. De nationalisten verlieten tijdens de rede de zaal. Communistische afgevaardigden scandeerden enthousiast “vriendschap, vriendschap, vriendschap”.