Uit het Zeeuws Museum; Schilderij van Mondriaan ontvreemd

ROTTERDAM, 29 SEPT. Uit het Zeeuws Museum in Middelburg is vorige week een schilderij van Piet Mondriaan gestolen. Dat heeft de politie van Middelburg gisteren bekendgemaakt.

Het gestolen doek, De Boom, dateert uit 1908/1909. “Dit is voor ons een heel belangrijk stuk”, zegt directeur I. Spaander van het Zeeuws museum. De Boom is de enige Mondriaan die het museum bezit. In de jaren 1908 en 1909 woonde Mondriaan vooral in Amsterdam maar verbleef hij regelmatig samen met andere kunstenaars in Domburg in Zeeland.

Het schilderij werd donderdagavond voor het laatst met zekerheid gezien. Zaterdagochtend ontdekte personeel van het museum dat het doek was verdwenen. Het schilderij stelt een zwarte appelboom voor tegen een donkerblauwe achtergrond.

Het Zeeuws Museum kocht De Boom in 1994 op de TEFAF in Maastricht voor 260.000 gulden. De Boom had in 1994 (het Mondriaanjaar) een prominente plaats in de tentoonstelling Mondriaan en Toorop temidden van hun tijdgenoten in het Zeeuws Museum. Het zal voor de dieven moeilijk verkoopbaar zijn omdat het diverse malen gepubliceerd is, onder andere in het boek Reünie op het duin, Mondriaan en tijdgenoten in Zeeland en in de onlangs verschenen oeuvrecatalogus met de nu bekende werken van Piet Mondriaan, geschreven door Joop M. Joosten en Robert P. Welsh.

Het schilderij meet 27,2 bij 38,4 centimeter en heeft geen signatuur en datum. Het is waarschijnlijk in de openlucht vervaardigd met olieverf op papier, dat vervolgens op doek werd geplakt. Mondriaan schilderde in de periode waarin het gemaakt is veel (appel)bomen. De appelboom speelt een belangrijke rol in Mondriaans ontwikkeling naar de volledig abstracte schilderkunst. In De Boom is de eerste, voorzichtige aanzet te zien tot abstrahering die uiteindelijk zou leiden tot de beroemde doeken met horizontale en verticale lijnen en strikt rechthoekige vlakken in primaire kleuren.

Van de nu gestolen appelboom tegen een blauwe achtergrond bestond ook een tweede, grotere versie uit 1909, die in particulier bezit in New York was, maar dit schilderij is bij een brand vernietigd.

De gestolen Mondriaan werd van de schilder waarschijnlijk gekocht door ene C. Kickert. Het heeft daarna omzwervingen gemaakt voordat het in 1994 op de kunstbeurs in Maastricht belandde.

Het Zeeuws Museum had De Boom laten verzekeren, aldus directeur Spaander, maar ze wil niet zeg voor welk bedrag.