Theo Waigel; Doortastende EMU-aanhanger

BERLIJN, 29 SEPT. Theo Waigel (59), partijvoorzitter van de CSU en minister van Financiën in de regering-Kohl, heeft gisteren zijn consequenties getrokken uit de verkiezingsnederlaag en het CSU-voorzitterschap neergelegd.

Waigel zei dat zowel de CDU als zijn Beierse CSU nu “hun profiel moeten verscherpen” om in de Bondsdag en Bondsraad goede oppositie te kunnen vormen. Hij zei tevens in het jaar 2002 niet opnieuw herkiesbaar te zijn voor de Bondsdag. Tot die tijd blijft hij een “eenvoudige parlementariër”, zei Waigel.

Met Waigel vertrekt een doortastende minister van Financiën en een capabele partijvoorzitter, die er telkens op kundige wijze in slaagde de belangen tussen de soms tegenstribbelende CSU en haar zusterpartij CDU te verzoenen.

Theo Waigel, geboren als zoon van een boer en metselaar, is de langst zittende minister van Financiën geweest na de Tweede Wereldoorlog. Na zijn rechtenstudie werd hij politiek actief en in 1988 volgde hij de overleden Frans Josef Strauss op als partijvoorzitter.

Een jaar later haalde bondskanselier Helmut Kohl hem als minister van Financiën in zijn kabinet; beide politici hebben de afgelopen jaren een sterke band ontwikkeld. Het was dan ook niet verwonderlijk dat na Kohl ook Waigel zich gedwongen zag het partijvoorzitterschap neer te leggen.

De kroon op het werk van Waigel is de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU), die op 1 januari 1999 begint. De afgelopen jaren zag Waigel het als zijn belangrijkste taak Duitsland klaar te stomen voor de Europese muntunie. Dat was geen eenvoudige opgave gezien de grote uitgaven voor Oost-Duitsland en de stijgende werkloosheid, die de laatste jaren almaar voor nieuwe belastingtegenvallers zorgde. De tekorten liepen alleen maar op.

In zijn koortsachtige zoeken naar extra geld dreigde hij in het voorjaar van 1997 zijn reputatie te verspelen door de zogenoemde 'Operatie Rheingold'. Na een forse miljardentegenvaller kreeg Waigel de inval om de goud- en deviezenvoorraad van de Bundesbank te herwaarderen. Dit moesten overigens alle centrale banken in West-Europa doen in verband met de monetaire unie. Maar Waigels actie droeg de nare sporen van grote paniek om toch vooral op tijd aan de muntunie te kunnen deelnemen.

Geschrokken van een plotseling belastingtegenvaller van 18 miljard, probeerde hij de Bundesbank over te halen de herwaardering van de goudvoorraad naar voren te schuiven. De extra gelden van de herwaardering kon Waigel dan mooi in zijn begroting bijschrijven. 'Berooft Waigel de Bundesbank van haar goudschat?', luidden de commentaren. Waigel maakte het nog bonter met zijn aankondiging snel een extra pakket aandelen Deutsche Telekom op de markt te brengen, zonder dat het bestuur van het telecombedrijf hiermee had ingestemd.

Waigel dreigde met zijn ondoordachte optreden het internationale vertrouwen in het Duitse financiële beleid in diskrediet te brengen. De Bundesbank keerde zich echter krachtig tegen het bruuske optreden van de minister, die van zijn voornemen afzag. Waigel kreeg het nog even zwaar te verduren in het parlement, waar de oppositie zijn aftreden eiste, maar na de zomer was de 'goudroof' geen thema meer.

Waigel heeft zich vervolgens zwijgzaam op zijn begroting geconcentreerd en het is hem gelukt door tal van bezuinigingsmaatregelen en privatiseringen Duitsland glansrijk te laten slagen voor het EMU-examen.