Oproep ergert vakbonden; Kabinet-Kok maant tot loonmatiging

DEN HAAG, 29 SEPT. Het kabinet-Kok maant de vakbeweging om de looneisen te matigen. In een brief aan de sociale partners doet het een dringend beroep op hen om bij de komende CAO-onderhandeling rekening te houden met een verslechtering van het economisch klimaat.

Ambtenaren van het ministerie van Sociale Zaken hebben in een vertrouwelijke nota gewaarschuwd voor de gevolgen van te hoge looneisen in een verslechterende economische situatie. De notitie is door minister De Vries (Sociale Zaken) aan werkgevers en werknemers gestuurd ter voorbereiding van het zogeheten Najaarsoverleg. Dit overleg, waaraan kabinet, werkgevers en werknemers deelnemen, heeft morgen plaats.

De vakcentrale FNV reageert geïrriteerd op de oproep van het kabinet. “We hebben wat stukken gekregen over de economische vooruitzichten. Als het echt zoveel slechter zou worden, dan moet het kabinet dat als de wiedeweerga aan de Kamer laten weten. Dat kan nogal wat gevolgen hebben voor de begroting”, aldus een woordvoerder van de FNV.

De vakcentrale eist bij de komende CAO-onderhandelingen een loonsverhoging van 3,5 procent. Dat komt neer op een stijging van de koopkracht van 1,75 procent. De vakbeweging wil met het kabinet “harde afspraken” maken over het werkgelegenheidsbeleid en armoedebestrijding. “Maar het kabinet wil alleen maar kennismaken en en passant even de lonen matigen”, aldus een FNV-woordvoerder.

De werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft al laten weten de looneis van 3,5 procent “niet realistisch” en “gevaarlijk” te vinden. De vakbonden moeten meer rekening houden met de veranderende omstandigheden, vinden de werkgevers. De werkgevers willen niet inhoudelijk reageren op de oproep van het kabinet.

Ambtenaren van Sociale Zaken wijzen onder meer op de nadelige gevolgen voor de ontwikkeling van de werkgelegenheid. Al eerder toonde minister Jorritsma (Economische Zaken) in het voorwoord van de Macro-Economische Verkenningen zich bezorgd over de looneis.

Begin jaren negentig leidde een stijging van de arbeidskosten bij een dalende conjunctuur tot een “snelle erosie van de winsten en een sterke groei van de werkloosheid.”

In een toelichting op zijn begroting riep minister De Vries al op om de lonen te matigen. Volgens hem zijn de meeste Nederlanders “goed af” geweest met de loonmatiging. “Mensen die de jaren zeventig en tachtig hebben meegemaakt zullen nooit vergeten wat het is om er elke maand 15.000 werklozen bij te krijgen”, aldus De Vries.

Vorig jaar spraken werkgevers en werknemers af om het beleid van loonmatiging de eerstkomende vier jaar te continueren. Werknemers krijgen in ruil voor de matiging meer flexibele beloning, soepeler verlofregelingen en permanente scholing.

Het akkoord was een vervolg van een vergelijkbare overeenkomst eind 1993. De afspraken die zijn gemaakt dienden als basis voor de collectieve arbeidsovereenkomsten die in verschillende bedrijfstakken zijn gesloten. In het akkoord gaven de sociale partners aan dat ze door willen gaan met de “verantwoorde loonkostenontwikkeling” zoals in 1982 in het zogenoemde Akkoord van Wassenaar is afgesproken.