Ook advocaten prepareren hun getuigen

Het Amsterdamse gerechtshof heeft een uitspraak over het trainen van getuigen door het OM voorlopig uitgesteld. Hoe bereidt de protesterende advocatuur getuigen voor?

ROTTERDAM, 29 SEPT. De advocaten van Etienne U. spraken er de afgelopen dagen volop schande van. Het openbaar ministerie in Haarlem bleek trainingen te hebben verzorgd voor politiemensen die tijdens het proces als getuige zouden worden gehoord.

“Een belediging van het hof”, vond raadsman C. Korvinus. “Dit tast de beginselen van het strafrecht aan”, riep ook A. Moszkowicz verontwaardigd.

Maar in feite is het prepareren van getuigen ook binnen de advocatuur heel gebruikelijk. Beginnende advocaat-stagiares leren hoe ze moeten omgaan met getuigen, dat is een gebruikelijk onderdeel van de opleiding. “We leren ze dat ze tijdens de zitting niet zomaar in de ruimte moeten vragen”, zegt F. Heemskerk, algemeen secretaris van de Orde van Advocaten. “Dat ze hun vragen moeten opbouwen naar het antwoord dat ze uiteindelijk willen hebben.”

Ook het opnemen van een zogenoemde 'kantoorverklaring' noemt Heemskerk “betrekkelijk normaal”. Hierdoor weet een advocaat wat een getuige kan vertellen en wat niet. “Tijdens de zitting kan hij vervolgens vragen naar de bekende weg.”

Beginnende advocaten leren wat wel en niet mag. Het benaderen van getuigen van de tegenpartij is bijvoorbeeld verboden. Ook mag de voorbereiding van de getuigen niet zover gaan dat de waarheid geweld wordt aangedaan.

Heemskerk geeft toe dat dit niet altijd even makkelijk is vast te stellen. Van een zekere beïnvloeding kan sprake zijn. “De ene advocaat zal ook verder gaan dan de andere.” Maar volgens Heemskerk is nog nooit een advocaat vervolgd wegens het aanzetten tot meineed: “Advocaten weten heel goed aan welke kant van de rode streep ze moeten blijven. Dat hoort bij hun beroep.”

Micha Kat, hoofdredacteur van het advocatenblad Amice, noemt “de drukte die de verdediging maakt” over de getuigentrainingen van het OM “nogal hypocriet”. “Elke advocaat die zijn werk serieus neemt, zal zijn getuigen voorbereiden op het verhoor in de rechtzaal.”

Volgens Kat zijn er zelfs advocaten die zich hebben gespecialiseerd in het prepareren van getuigen: “Het is over komen overwaaien uit de VS. Daar is het verschijnsel al veel langer bekend.”

Het trainen van getuigen zal steeds belangrijker worden, verwachten zowel Kat als Heemskerk. De tijd dat het Nederlandse strafproces vooral een papieren aangelegenheid was is voorbij. Heemskerk: “Het Nederlandse strafproces wordt steeds meer in de rechtzaal uitgevochten. Het horen van getuigen hoor hierbij.”