Jeltsin ontslaat twee jonge hervormers uit kabinet

MOSKOU, 29 SEPT. De laatste twee zogeheten 'jonge hervormers' in Rusland hebben de regering van Jevgeni Primakov onvrijwillig verlaten. Gisteren heeft president Boris Jeltsin de vice-premiers Boris Fjodorov (Belastingen) en Viktor Christenko (Economie) ontslagen. Beide bewindslieden hadden afgelopen anderhalve maand geweigerd eigener beweging op te stappen.

Tegelijkertijd nam ook de hoge functionaris Dmitri Vasiljev, chef van de staatscommissie die de obligatiemarkt moet controleren, ontslag uit protest tegen het nieuwe beleid. Vooral het vertrek van Fjodorov is een indicatie voor de koers die de nieuwe regering wil varen. Fjodorov is een harde nationalist met liberale economische opvattingen. Als chef van de fiscale inspectie ging hij, na zijn benoeming dit voorjaar, onvervaard tekeer tegen de belastingontduikers. Gewapende inspecteurs gingen de straat op om de boeken van de bedrijven te controleren en desnoods te confisqueren.

Zijn belangrijkste tegenstander was het gasconcern Gazprom, politiek en financieel het belangrijkste conglomeraat van Rusland. Volgens Fjodorov betaalde Gazprom te weinig belasting. Anders dan zijn belangrijkste bondgenoten bleef Fjodorov na het ontslag van de regering-Kirijenko eind augustus echter gewoon op zijn post. Die houding werd de afgelopen maand als slim beoordeeld. Menigeen hoopte dat Jeltsin het niet zou aandurven hem de laan uit te sturen, omdat verhoging van de belastinginkomsten de sleutel is voor mogelijk herstel van de Russische economie en Fjodorov aanzien geniet bij onder meer het IMF, dat steeds aandringt op een deugdelijk fiscaal stelsel. Als mogelijke opvolger circuleert de naam van parlementslid Georgi Boos, een man uit de entourage van burgemeester Joeri Loezjkov van Mosou. Fjodorov weigerde gisteren elk commentaar op zijn ontslag. Vasiljev deed dat niet. In scherpe bewoordingen hekelde hij het beleid van de centrale bank onder leiding van Viktor Gerasjtsjenko. Volgens Vasiljev, wiens commissie vier jaar geleden in het leven werd geroepen om piramideconstructies met allerhande waardepapieren voortaan te voorkomen, is het gedaan met de hervormingen. De pogingen van de regering om de roebelkoers te stabiliseren en greep te krijgen op valutatransacties zullen alleen de 'oligarchen' van de grote financieel-economische conglomeraten in de kaart spelen. “We gaan terug naar het oude systeem, met smeergeld en zwarte zones. Precies zoals het in 1989/90 was”, aldus Vasiljev.

De regering-Primakov laat zich door deze kritiek niet op andere gedachten brengen. Hoewel er pas binnen tien dagen een afgerond crisisprogramma op tafel zal liggen, gaat de centrale bank door met “gecontroleerde” roebelemissies. Gisteren meldde Primakov in een gesprek met president Jeltsin dat de achterstallige lonen aan de militairen en de studenten (in totaal ongeveer 50 miljoen gulden) zodoende inmiddels zijn uitbetaald. Zondag waarschuwde minister Michail Zadornov van Financiën dat verdere emissies onvermijdelijk zullen zijn als het IMF niet over de brug komt met de tweede tranche van het hulppakket. Het IMF wees deze eis gisteren van de hand. “Gecontroleerde emissies bestaan gewoon niet”, aldus Martin Gilman, chef van de IMF-vertegenwoordiging in Moskou. President Jeltsin bemoeit zich ondertussen niet met deze discussies. Hij liet gisteren alleen weten dat het vertrek van vice-premier Aleksandr Sjochin van Financiën, die vrijdag ontslag nam uit protest tegen de benoeming van Zadornov, een actie tegen de staat was.