De PvdA van Kok

DEN HAAG, 29 SEPT. Regeren maakt realistisch. Al weer bijna tien jaar draagt de Partij van de Arbeid onafgebroken regeringsverantwoordelijkheid en dat heeft geleid tot gematigde standpunten.

Waar het beginselprogramma van de Nederlandse sociaal-democraten (uit 1977) nog oproept tot klassenstrijd, richt de partij zich net als de liberalen en christen-democraten tot de middengroepen. Samenwerking en consensus zijn ook voor de PvdA sleutelbegrippen geworden.

De ideologie van de klassenstrijd is verwisseld voor die van het poldermodel: nauwe samenwerking met sociale partners. Solidariteit heet in die typisch Nederlandse samenwerkingsvorm vooral loonmatiging.

Onder de voormalige vakbondsleider Wim Kok werd de PvdA van een onmachtige oppositiepartij met radicale opvattingen tot een gematigde regeringspartij. Ze committeerde zich de afgelopen tien jaar voluit aan sanering van de overheidsuitgaven en - minder voluit, maar uiteindelijk toch - aan een beperking van de sociale voorzieningen. Zo behield ze haar plaats in het centrum en haar machtspositie.

Als partij heeft de PvdA onder leiding van Wim Kok veel aan profiel verloren. De 'Kok-partij' wordt de PvdA regelmatig genoemd: als regeringspartij valt haar partijprogramma steeds meer samen met de compromissen van het regeringsprogramma.