Abbey Lincoln in gesprek met baby

Concert: Pianist Michel Petrucciani en het kwartet van zangeres Abbey Lincoln. Gehoord: 28/9 Concertgebouw, Amsterdam.

Door het overlijden van Betty Carter afgelopen weekeinde is Abbey Lincoln (68) als jazz-zangeres vrijwel alleen komen te staan. Niet alleen omdat ze Carter beschouwde als een 'sister', die niet te beroerd was haar te attenderen op goede begeleiders, maar ook omdat er in haar leeftijdsgroep nu niemand meer is met wie ze zich kan vergelijken. Bijvoorbeeld op het gebied van vrouwelijk ondernemerschap maar ook wat betreft eigenwijsheid, al manifesteert die zich bij Lincoln op een andere manier. Wijdde Carter zich aan het krachtig naar haar hand zetten van bekende standards, zodanig dat je ze soms nauwelijks meer herkende, de ambities van Lincoln gaan veel verder. Ze schrijft meer en meer haar eigen repertoire, zowel de teksten als de muziek, en gebruikt standards slechts om de gaatjes te vullen. Op haar laatst verschenen cd Who used to dance zijn vijf van de negen stukken van haarzelf, op de cd die binnenkort verschijnt zijn het er maar liefst acht van de tien.

Het verschil tussen het leenrepertoire en dat van haarzelf, steekt, zo bleek gisteren in het Concertgebouw, allereerst in de omvang. Lagen aan 'Another Time, another Place' van altsaxofonist Benny Carter slechts acht tekstregels ten grondslag, voor haar compositie 'Another World' pende Lincoln er maar liefst 52 neer. Waren die regels allemaal even spannend dan was dat natuurlijk geen enkel bezwaar, maar de teksten van Lincoln zijn doortrokken van kosmologie en een cryptisch soort medemenselijkheidsgevoel. Met neme enkele regels uit haar 'Conversation with a baby': 'They say that life is fleeting and we vanish / Living here's not all that it could be / But is it like a circle, a dimension / A calculation measured by degree?'. Wat zeg je daarop als je luier vol zit?

Gelukkig drukte Lincoln zich op andere momenten bondiger en muzikaler uit, bijvoorbeeld in 'Midnight Sun' van Johnny Mercer en Lionel Hampton, 'Throw it away', een eigen compositie uit 1980 en de toegift 'I'll be seeing you'. Het begeleidende trio opereerde hecht en toegewijd en vooral pianist Marc Carey speelde bij vlagen de sterren van de hemel.

Dat laatste gold voor de pauze ook voor de Italiaanse Fransman Michel Petrucciani die tegenwoordig in New York woont. Hij speelde een medley van drie kwartier waarin behalve een handvol eigen composities ook een vroege blues van Ornette Coleman en Duke Ellingtons 'Take the A-Train' opdoken. De kleinste volwassen pianist ter wereld moet het nog steeds erg van virtuositeit hebben maar zijn spel wordt wel steeds melodieuzer. En op de momenten dat hij zijn bewijsdrang even weet in te tomen, onstaat er iets dat voor geen enkel drama hoeft onder te doen, dankzij een werkelijk voortreffelijke timing.