'Zes predikantenopleidingen al te driest gereorganiseerd'

De zes predikantenopleidingen in Nederland worden gehalveerd. De opleidingen aan de universiteiten van Leiden, Amsterdam en Kampen gaan dicht. Die in Groningen, Utrecht en aan de Vrije Universiteit mogen blijven bestaan.

ROTTERDAM, 28 SEPT. Zes protestantse predikantenopleidingen voor in totaal enkele honderden studenten is wel wat veel van het goede. Daar is iedereen het wel over eens. Maar het advies van de gezamenlijke synode van de Samen-op-wegkerken (hervormden, gereformeerden en Lutheranen) om het aantal te halveren, is hard aangekomen.

In november moeten de drie kerken samen beslissen of deze opleidingen geconcentreerd kunnen worden in Utrecht, Amsterdam en Groningen. “Deze radicale ingreep is onverteerbaar”, zegt L.J. Lietaert Peerbolte, secretaris onderwijs en onderzoek van het theologisch wetenschappelijk instituut. Lietaert Peerbolte is verantwoordelijk voor de kwaliteit en opzet van de predikantenopleidingen van de Hervormde kerk.

Was het niet gewoon nodig dat het aantal opleidingen zou worden gehalveerd? Dat was tenslotte de aanbeveling van de visitatiecommissie Godgeleerdheid in 1997?

“Dat klopt. De studentenaantallen lopen terug en het is vaak moeilijk om docenten te vinden voor de praktische vakken zoals gemeenteopbouw en pastoraat. Maar het is wel heel radicaal om drie van de zes opleidingen over boord te zetten. Je zou ook een of twee opleidingen kunnen opheffen.

De predikantenopleidingen fungeren als een soort bruggehoofd, en het is belangrijk voor de kerk om die positie niet prijs te geven.''

Waarom komen de besturen van de Samen-op-wegkerken dan zelf met zo'n drastisch voorstel?

“Toenmalig minister van Onderwijs Ritzen heeft het heel bot gespeeld. In februari van dit jaar heeft hij alle betrokkenen laten weten dat ze binnen vier weken met een voorstel voor een verregaande reductie van de opleidingen moesten komen. Zo niet, dan zou hij het zelf doen. Vier weken is krankzinnig. Later hebben ze uitstel gekregen tot november, maar de voorstellen zijn onder zware druk tot stand gekomen.”

Vanwaar die afhankelijkheid van het ministerie? Waarom beginnen de kerken niet gewoon hun eigen predikantenopleiding?

“Het domineeschap is, zeker in de huidige tijd, een zwaar beroep. Ze krijgen binnen hun gemeente te maken met mensen voor wie het geloof niet vanzelfsprekend is. Het is goed dat ze tijdens hun studie al geconfronteerd worden met ongelovigen en dat ze daarmee om leren gaan.

Overigens hebben de bestuurders van de vier klassieke universiteiten, Leiden, Utrecht, Groningen en Amsterdam, zich kortgeleden uitgesproken voor het behoud van een theologische faculteit. Blijkbaar vinden ze het belangrijk voor hun profiel als klassieke universiteit. Bovendien is het nuttig dat iemand die theoretische natuurkunde studeert, weet dat er ook zo iets bestaat als theologie.''

Wat gebeurt er met de opleidingen van de kleine kerkgenootschappen die gelieerd zijn aan de gereformeerde opleidingen?

“Het is wrang. Maar omdat ze zo klein zijn, hebben ze geen stem. Het lot van bijvoorbeeld de Doopsgezinden en de Remonstranten ligt in de handen van de Samen-op-wegkerken.”

Wat zou uw oplossing zijn?

“Mijn grote bezwaar tegen het huidige voorstel is dat alleen is gekeken naar regionale spreiding en kerkpolitiek, niet naar de kwaliteit. De opleiding aan de Universiteit Leiden zou moeten sluiten, terwijl juist die herhaaldelijk door verschillende visitatiecommissies als beste in Nederland werd beoordeeld. Bovendien is het de oudste hervormde opleiding met een traditie van 425 jaar. En Leiden heeft een zeer uitgebreide en waardevolle bibliotheek. Opheffen betekent een geweldige kapitaals- en expertisevernietiging.

Het liefst zou ik zien dat naast Leiden en Utrecht ook Kampen blijft bestaan, omdat dat de oudste gereformeerde opleiding is en na Utrecht de grootste. De universiteiten in Amsterdaam en Groningen zouden dan hun doctorale religiestudies kunnen uitbreiden. Aan de VU in Amsterdam zou dan een internationaal onderzoeksinstituut moeten komen, waarin de kerken participeren. Maar ik ben me ervan bewust dat hiervoor de neuzen onvoldoende dezelfde kant op wijzen.''