Schwaz hoort Nederlandse muziek in loods

Festival Klangspuren '98 met Orkest de Volharding o.l.v. Jurjen Hempel en Nederlands Blazers Ensemble o.l.v. Kasper de Roo. Gehoord: 25, 26/9 Schwaz, Oostenrijk.

Een opslagloods voor onbewerkte tabak, een elektriciteitsfabriek, een hotel op 1300 meter hoogte, een sporthal. Evenals in het legendarische festivalstadje Donaueschingen in Duitsland zijn de concertlocaties van Klangspuren, het festival voor nieuwe muziek in het Oostenrijkse Schwaz, onalledaags. Dit Tiroolse stadje van zo'n 12.000 inwoners op twintig minuten afstand van Innsbruck, beschikt niet over een concertzaal. In Schwaz heeft men van deze nood echter een deugd gemaakt en met de vierde editie die zaterdag werd besloten is dit tiendaagse festival met twaalf concerten intussen uitgegroeid tot een van de grootste in zijn soort in Oostenrijk.

Dit jaar was het programma voor een belangrijk deel gewijd aan Nederlandse muziek. Vorige week voerde het festivalensemble geleid door Peter Rundel ...Sub nocte per umbras... van Klaas de Vries uit, dit weekeinde traden Orkest de Volharding en het Nederlands Blazers Ensemble voor het voetlicht met onder anderen werk van Louis Andriessen en Cornelis de Bondt.

De keuze voor Nederlandse componisten werd bepaald door dirigent Kasper de Roo. Hij was van 1992 tot 1997 Musikdirektor in Innsbruck en maakt vanaf het begin deel uit van de adviesraad van Klangspuren. Tegenwoordig is hij onder meer chefdirigent van het National Symphony Orchestra Dublin.

De Roo dirigeerde zaterdag het slotconcert door het Nederland Blazers Ensemble in de fabriek voor huishoudelijke apparaten Elektra Bregenz. Het voor het concert afgeschermde gedeelte van de fabrieksloods was met zo'n vierhonderd toehoorders goed gevuld. Met de sobere dodenmars van Purcells Music for the funeral of queen Mary werd een dramatische sfeer gecreëerd waarin De Deuren Gesloten van Cornelis de Bondt, dat hier onmiddellijk op volgde, uitstekend kon gedijen.

De Bondt is een componist die er als het ware een punt van maakt dat in de hedendaagse muziek de kompasnaald niet automatisch meer naar het tonale noorden wijst, maar dit richtinggevend gereedschap toch enigerwijs wil blijven hanteren. Niet uit angst stuurloos te zijn, maar omdat de overzichtelijke ordening in windrichtingen de wereld zo'n benijdenswaardige wijdse aanblik gaf. In zijn intrigerende queestes naar ruimtelijkheid en dramatiek gaat hij daarom veelvuldig te rade bij muziek die anderen vóór hem componeerden, in het geval van De Deuren Gesloten onder meer Purcell en Beethoven.

De uitvoering door het Blazers Ensemble was uiterst geconcentreerd, emotioneel sterk geladen door met name de indringende slagwerk-meppen en was, zeker voor een fabriekshal, uitstekend in balans. De Deuren Gesloten is onderdeel van de monumentale, vijfdelige cyclus het Gebroken Oor, waarvan na afloop van het concert de nieuwe cd werd gepresenteerd (Donemus CV 70/71).

Kort daarvoor was Klangspuren '98 afgesloten met een wervelende uitvoering van Louis Andriessens' De Stijl, deel drie van het muziektheaterstuk De Materie. Met Beppie Blankert als hoekig dansende spreekster, een T gevormd door groene laserbundels en Frank Mol als boogie-woogie-pianist achter in de zaal sprak deze 'Mondriaan-compositie' ook theatraal sterk tot verbeelding.

Een dag eerder speelde Orkest de Volharding onder leiding van Jurjen Hempel in Austria Tabak - omringd door metershoog opgetaste, sterk riekende tabaksbalen, affiches van sensueel rokende dames en bordjes met Nicht Rauchen - eveneens muziek van Andriessen en van componisten die bij hem hebben gestudeerd. Van Michael Torke's Overnight Mail was met name het slotdeel 'Standard Delivery' met die hinkende beat geslaagd. Dat Steve Martland al in 1986 de syncopische spetter tot stijlfiguur had gemaakt bleek uit Shoulder to shoulder en Stevan Kovacs Tickmayer liet zich met kwarttonen, glissandi, fladderende flageoletten en een sterk kleurgevoel toch vooral kennen als een atypische Andriessen-leerling.

Hoogtepunt vormde de niets ontziende vertolking van de intussen 25 jaar oude Volharding-klassieker On Jimmy Yancey met die kabelbanen van langgerekte tonen en, opnieuw, massieve boogie-klanken. Na Klangspuren '98 zal de Oostenrijker zich Louis Andriessen vooral herinneren als boogie-woogie-componist. Maar met composities die tot de beste van de afgelopen jaren gerekend mogen worden en met Nederlandse top-ensembles is weer eens onderstreept dat de Nederlandse muziek het verdient om tot ver over de landsgrenzen te worden gehoord.