Labour-leden kiezen linkse critici van Tony Blair in bestuur van partij

Op de linkervleugel van Labour groeit de kritiek op Tony Blair, die de socialistische beginselen zou verkwanselen. Voor de premier zijn de critici niets anders dan 'dromers'. Maar anderen zijn van mening dat het gaat om 'serieuze' partijleden. Die zouden door Blair monddood worden gemaakt.

BLACKPOOL, 28 SEPT. De leden van de Britse Labour-partij hebben vier critici van premier Tony Blair uit de linkervleugel van de partij gekozen in het National Executive Committee (NEC), dat het regeringsbeleid vaststelt en politieke benoemingen regelt.

De uitslag van de stemming werd bekendgemaakt aan de vooravond van de jaarlijkse partijconferentie, die vandaag in Blackpool begint, en wordt algemeen uitgelegd als een gevoelige tik op de neus van Blair. De linker partijvleugel, vaak aangeduid als 'Old Labour', vindt dat Blairs 'New Labour' de socialistische beginselen van de partij verkwanselt, bijvoorbeeld door te weinig te doen om ontslagen te voorkomen. Ook vindt Oud Labour dat Blair critici monddood wil maken.

In de wandelgangen van de Winter Gardens, het bejaarde zalencomplex in het centrum van de badplaats waar de conferentie wordt gehouden, deden Blairs assistenten gistermiddag hun best de uitslag te bagatelliseren. “Het betekent alleen dat we onze successen beter moeten laten zien”, aldus een woordvoerder van de premier.

Zowel binnen het NEC als onder de leden kan de premier, die Labour na vier nederlagen in 1997 naar een stembusoverwinning voerde, nog steeds op brede steun rekenen. Maar die kan eroderen door onzekere economische vooruitzichten, ledenverlies, de Euro-controverse en mogelijke tussentijdse nederlagen in Schotland of Wales.

Blair vat de crisis aan de linkerflank ernstig op. Dat bleek ook al uit zijn beslissing om de uitslag al vóór het officiële begin van de conferentie bekend te laten maken en niet tijdens conferentie, vlak voor zijn eigen speech, zoals aanvankelijk de bedoeling was. Blair nam die extra tijd meteen te baat om krachtdadig aan damage control te doen. Tijdens een vragenuurtje met gedelegeerden schilderde hij de dissidenten af als “dromers”. “De keuze gaat niet tussen de Labour-regering van jullie dromen en de Labour-regering die je hebt, maar tussen de regering die je hebt en een Tory-regering,” aldus Blair.

Hij benadruktie niet te zullen toegeven aan de roep om een renteverlaging, om het bedrijfsleven te steunen. “Het is hard maar we moeten volhouden, want het is de juiste weg”, aldus Blair, die zei een “prudente en verantwoordelijke” koers te willen volgen om de komende verkiezingen [uiterlijk in 2002] te kunnen winnen. De minister van Financiën, Gordon Brown, en de minister van Handel en Industrie, Peter Mandelson, zullen die boodschap vandaag naar verwachting in hun toespraken tot de conferentie herhalen.

Zo'n 400.000 Labour-leden mochten de afgelopen weken hun stem uitbrengen voor zes plaatsen in het 30-leden tellende comité, waarin ook parlementariërs en leden van de regering zitten, onder wie Blair zelf. De regering heeft actief campagne gevoerd om medestanders van Blair op de zes posten gekozen te krijgen. Daartoe werden zelfs 100.000 extra brieven verstuurd naar leden die formeel geen stemrecht hadden, maar van wie werd aangenomen dat ze met Blair sympathiseerden. Voormalig Labour-leider Neil Kinnock steunde de regering door twee NEC-kandidaten eerder deze maand “trotskisten en parasieten” te noemen, die de “partij willen verscheuren”.

Kinnock doelde op Mark Seddon, hoofdredacteur van het kritische Labour-weekblad Tribune, en op Liz Davies, een advocate, die in 1995 van het toenmalige NEC een verbod kreeg om zich kandidaat te stellen voor de parlementsverkiezingen. Beiden vertegenwoordigen de zogeheten Grassroots Alliance, die zichzelf centrum-links noemt. Beiden werden, met twee andere leden van die beweging, gekozen. De twee overblijvende zetels gingen naar medestanders van Blair.

De kritiek van de linkervleugel spitst zich nu ook toe op de conferentie zelf. Die lijkt volgens hen opgezet om radicale kritiek geen kans te geven. Vakbonden en andere groepen gebruikten de bijeenkomst traditioneel om de partijleiding aan te vallen. Blair zou de conferentie sinds zijn aantreden in 1994 echter hebben veranderd “van een vergadering waar beslissingen worden genomen in een applausmachine naar Amerikaans model”.

Baroness Castle, een voormalig Labour-staatssecretaris, zei gisteren voor de BBC-radio dat de partij “de conferentie van elke democratische vitaliteit heeft ontdaan”. Besluiten zijn vaak al voorgekookt in werkgroepen onder controle van Blair-medestanders. Discussie tussen partijleiding, afgevaardigden en leden is tot een minimum teruggebracht en zorgvuldig geregisseerd. Wie mag spreken, waarover en hoe lang, wordt vaak van tevoren bepaald, onder meer aan de hand van dossiers die over gedelegeerden worden bijgehouden. Sommige tegenstanders uit eigen gelederen krijgen zelfs geen toegang tot de conferentie, zoals het ultralinkse Labour-blad Red Pepper overkwam, nadat het felle kritiek had geleverd op de minister van Financiën.

“Je kunt het de serieuze maar creatieve partijleden niet kwalijk nemen dat ze zich zorgen maken”, aldus Baroness Castle. “Als ze geen stem krijgen leidt dat er alleen maar toe dat degenen die zich gepasseerd voelen in een hoek complotten gaan zitten smeden.”

De parlementariër Austin Mitchell, ook een vertegenwoordiger van 'Oud Labour', leverde deze week in een blad van het Lagerhuis ongezouten kritiek op Blairs economische beleid “in het zicht van een recessie”. Volgens hem zijn veel partijleden ongelukkig met Blairs koers, maar mogen ze dat niet zeggen. Mitchell zal niet in Blackpool zijn, want dan is hij met een delegatie in Cuba. “Old Labour mijmert over de goeie oude tijd met old commies; twee uitgestorven soorten in een socialistisch Jurassic Park die zich afvragen wat er fout is gegaan”, aldus Mitchell.