Euro geeft EU meer weerstand tegen financiële onrust

Ondanks de problemen in Azië en Rusland blijft de economie in de Europese Unie het relatief goed doen. Dit optimisme klonk afgelopen weekeinde op tijdens de informele bijeenkomst van ministers van Financiën in Wenen.

WENEN, 28 SEPT. De Europese Unie doet het best, ondanks de internationale financiële crisis. De verwachtingen over de economische groei volgend jaar moeten wellicht iets naar beneden worden bijgesteld, maar serieus is dat niet. Er is dus geen reden voor paniek.

Dit geluid klonk het afgelopen weekeinde tijdens de informele bijeenkomst in Wenen van de ministers van Financiën van de EU uit vele monden. De zorgelijker geluiden werden door de aanwezige ministers, hoge ambtenaren en centrale bankiers binnenskamers gehouden. Daar klonk de verwachting dat de effecten van de crisis veel ingrijpender zullen zijn dan tot nu toe officieel is verklaard.

Vorige week zei de president van de Europese Centrale Bank, Duisenberg, in het Europese Parlement dat de economische groei in de EU maar weinig minder zal zijn dan afgelopen voorjaar werd verwacht. De Europees commissaris voor monetaire zaken, De Silguy, verklaarde dit weekeinde dat de gezondheid van de Europese economie goed is. Hij zei dat de interne vraag in de EU toeneemt. De aangetaste export naar Rusland en Azië zou slechts van zeer beperkt belang zijn voor de resultaten van de EU. De financiële specialisten die in Wenen de ministers van Financiën vergezelden, zeiden op basis van anonimiteit dat inderdaad de invloed van de handel met Rusland en Azië op de Europese economie niet zo groot zal zijn. Maar volgens hen begint pas langzaam duidelijk te worden welke negatieve gevolgen de financiële crisis heeft voor de resultaten van internationale ondernemingen. Mede als gevolg daarvan kan het vertrouwen in de toekomst van de economie afnemen, wat vervolgens ook ongunstige gevolgen heeft.

Officieel heet het dat de groeiverwachting van de EU voor 1999, die de Europese Commissie afgelopen voorjaar nog op drie procent stelde, volgende maand in het slechtste geval op zo'n 2,8 procent zal uitkomen. Centrale bankiers houden in werkelijkheid echter rekening met een daling van de groeiverwachting die kan oplopen tot 0,7 procent. Onder monetaire deskundigen bestond het afgelopen weekeinde daarom ergernis over het gedrag van de ministers van Financiën van de EU, die veel tijd besteedden aan de vraag hoe de elf landen die aan de euro deelnemen gezamenlijk bij internationaal financieel overleg vertegenwoordigd kunnen zijn. “Het is te zot om daarover te beginnen terwijl een groot deel van de wereld in brand staat”, zei een centrale bankier. Maar hij verwachtte niet dat deze moeizame discussie het vertrouwen in de euro zou aantasten, omdat de wisselkoersen van de aan de euro deelnemende landen vastliggen en speculanten geen schijn van kans hebben daarin verandering te brengen.

Algemeen heerst de overtuiging dat de EU dankzij de euro de internationale financiële onrust veel beter weerstaat dan het geval zou zijn geweest als elf EU-lidstaten zich niet hadden vastgelegd om met ingang van volgend jaar hun nationale munten in te wisselen voor de eenheidsmunt. De president van de Duitse Bundesbank, Tietmeyer, zei afgelopen vrijdag in Wenen dat de euro ondanks de wereldwijde moeilijke omstandigheden de eerste test heeft doorstaan: de financiële markten hebben de “de facto monetaire unie” al aanvaard.

Een Ierse diplomaat zei in Wenen dat zonder de euro speculanten de munt van zijn land vrijwel zeker onder druk hadden gezet. De Italiaanse minister van Financiën, Ciampi, heeft ook gezegd dat dankzij de euro de Italiaanse lire stabiel is.

Door het grote draagvlak voor de euro is Europa ongevoeliger geworden dan de individuele landen waren. Monetaire specialisten wijzen op Denemarken, dat niet aan de euro meedoet, maatregelen moest nemen ter bescherming van de Deense kroon. Die traditioneel stabiele munt is kwetsbaarder gebleken dan de munten in de euro zone. Ze voorspellen ook dat Groot-Brittannië financieel kwetsbaarder zal blijken dan de landen van de euro zone.

De ministers van Financiën van de elf euro landen hebben in Wenen afgesproken dat ze oudejaarsavond om half twaalf definitief vaststellen tegen welke koersen de betrokken munten vanaf 1 januari in de euro komen. De ministers behoeven daarvoor niet vanachter de oliebollen vandaan te komen, omdat zij de zaak schriftelijk zullen afhandelen.

Er zijn echter ook aspecten van het europroject die minder soepel verlopen. Zo stellen centrale bankiers vast dat het overleg aan de top van de Europese Centrale Bank dikwijls moeizaam verloopt. Dat wordt niet aan bankpresident Duisenberg verweten. Het probleem zou zijn dat het voor de president van de centrale bank van een groot land als Duitsland nogal wat aanpassing vergt om te aanvaarden dat de directeur van de centrale bank van Luxemburg een even zware stem heeft. De gouverneur van de Belgische centrale bank, Verplaetse, heeft gezegd dat er in het bestuur van de ECB soms lichte spanningen ontstaan tussen bankpresidenten uit grotere en uit kleinere landen.