Belgische staat 'vergeet zijn fundamentele rol'

Zo'n vijfduizend mensen waren zaterdag in Brussel op een herdenkingsdienst voor de omgekomen Nigeriaanse asielzoekster Sémira Adamu.

BRUSSEL, 28 SEPT. Het is dringen bij de ingang van de Brusselse Sint-Michielskathedraal. Mannen met een witte band om hun arm controleren wie naar binnen gaat. Als ze politici herkennen, wordt hun resoluut de toegang geweigerd, want zij worden verantwoordelijk gesteld voor de dood van de Nigeriaanse Sémira Adamu. De koning is evenmin welkom. Hij stuurde een rouwkrans. Op de witte kist voor in de kerk liggen rozen en een lint 'van het Belgische volk'.

Duizenden mensen kwamen zaterdag naar Brussel voor een herdenkingsdienst voor Sémira Adamu. De jonge Nigeriaanse overleed aan een hersenbloeding, na een hardhandige poging van de rijkswacht om haar het land uit te zetten. Minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback was dusdanig aangeslagen door haar dood en het optreden van de rijkswacht, dat hij zijn ontslag indiende. Ondanks een opmerkelijke verklaring van de regering, waarin Tobback bijna wordt gesmeekt om te blijven, hield de minister vast aan dit besluit.

De kathedraal was te klein voor de mensenmassa, die zich zaterdag uitrolde over de trappen voor de kathedraal. Jongeren met felgekleurde hanenkammen, ouders met kinderen, een oudere non. Toen het asielbeleid enkele jaren geleden werd verscherpt, gingen slechts enkele honderden demonstranten de straat op. Maar nu heeft het gevolg van dit beleid een gezicht gekregen.

“Het is vreselijk schokkend”, vindt een geschiedenisstudent, een witte roos in de hand. “In een democratie wordt een meisje gedood, dat geen enkele fout maakte.” De directe schuld voor haar dood draagt volgens hem de rijkswacht. “Maar de schuld ligt vooral ook bij de Vlaamse socialisten die de asielwet hebben verscherpt en bij de politici die vóór die wet stemden.” Dat minister Tobback zijn ontslag heeft ingediend vindt hij terecht. “Maar daarmee houdt het niet op. De asielwet moet menselijker worden.”

Onder de aanwezigen zijn de ouders van Mélissa Russo, een van de slachtoffers van kinderontvoerder Marc Dutroux. Hoewel er volgens de Brusselse student geen direct verband is tussen de affaire-Dutroux en de dood van Adamu, tonen ze beide aan dat de Belgische overheid faalt. “De staat vergeet haar fundamentele rol: het beschermen van de meest zwakken in de samenleving.” Politici hebben geen lessen geleerd uit de affaire-Dutroux, vindt ook een jonge werkloze vrouw. “Dit land is geen democratie meer. Tobback moet plaats maken voor meer integere mensen.”

Protest tegen het “onmenselijke asielbeleid” klinkt door in de korte toespraken tijdens de oecumenische dienst. Op de eis dat de agenten in burger de kerk verlaten, volgt luid applaus. Een Congolese vrouw, die zelf vijf jaar geleden naar België vluchtte, volgt de dienst met gemengde gevoelens. “Hypocriet is het, al die mensen die nu hier zijn, maar die niets lieten horen toen de asielwet strenger werd.” Toen ze enkele dagen eerder naar de rouwkapel van Adamu ging, schreeuwden jongeren haar nog toe: “We hebben genoeg van jullie.”

Na de dienst trekken enkele honderden mensen in een rouwstoet achter de witte lijkwagen. Ze dragen spandoeken tegen het uitzettingsbeleid en kussentjes, een verwijzing naar het kussen waarmee de rijkswachters Adamu in bedwang trachtten te houden en dat haar mogelijk verstikte. “Tobback moordenaar”, roepen de demonstranten en “regering treedt af”. Voor het hoofdkwartier van de socialisten houdt de stoet een minuut stilte. Als aan het eind van de tocht politie in gevechtstenue verschijnt, wordt ook hun toegeschreeuwd: “politie moordenaars”. De rijkswacht kwam later op de dag met een verklaring waarin excuses werden aangeboden aan de familie.