Arnon Grunberg negeert zijn opdracht

Voorstelling: You are also very attractive when you are dead, van Arnon Grunberg, door de Folkwang-Hochschule Essen en Studio Yoram Loewenstein Tel Aviv. Regie: Brian Michaels. Gezien: 24/9 Schauspielhaus Düsseldorf. Daar nog op 28 en 30/9 en op 3 en 5/10; inl. 0049 211 8523140/141.

'Welcome to Nightclub Israel, willkommen, bienvenue.' Kraaiend opent zangeres Franziska de avond, die iets bijzonders worden moet, want de club viert z'n vijfde verjaardag. Maar de jongelui aan de lange, kale bar hebben wel wat anders aan hun kop dan feestjes. Een knul grijpt kermend naar zijn onderkin: verdomme, hij begint op zijn opa te lijken! Een meisje schreeuwt: 'Ik wil mijn vegetarische maaltijd!' En haar buurvrouw windt zich op over de mannen, die niet eens de kunst van het fingerfucken beheersen.

Deze animeergelegenheid, gerund door de Israeliër Koby ofwel The King of Düsseldorf, is eerder een sneer- en een frustreertent. Hier vindt men niet de lust maar wel de lusteloosheid; hier zevert men over oud zeer. De een baalt van zijn arme ouders, de ander van zijn rijke. De een is Bad Neuenahr zat, de ander Tel Aviv. De een had kunstenaar willen worden, de ander dominee. Ze begonnen allemaal sprankelend en eindigden uitgeblust. Als hoer of hoerenloper, in Nightclub Israel. En ze zijn nog maar twintig! Waar moet dat heen? Auteur Arnon Grunberg, zevenentwintig, weet het ook niet precies. Zijn werk is af, zijn stuk is klaar, kassa en verder maar. Tussen de bedrijven door even het zoveelste portret van Generatie Niks geschilderd. Een toefje verveling, een spatje onzekerheid, een laagje eenzaamheid en een klodder existentiële wanhoop: da's altijd raak, moet Grunberg hebben gedacht.

De opdracht was om een stuk te schrijven over het vijftigjarig bestaan van Israel en over de verhouding tussen joden en Duitsers, maar fuck de opdracht, niet weer dat gezeur over de holocaust, dan liever wat onderwerpen bij de neus gepakt die jongeren bezighouden. Seks en geld en kleding en lifestyle, en een beetje verdriet maar niet te veel. Hier en daar een toespeling op de geschiedenis, maar ook daarvan niet te veel, hier spreekt tenslotte de derde generatie, die meer aan onderkinnen lijdt dan aan Auschwitz. Een harde grap zo nu en dan: okee.

Over joodse joden bijvoorbeeld: die zijn nog erger dan Arabieren, die stinken naar getto, zegt een meisje in een glimmende Versace-jurk. 'Sterke, gezonde joden hebben wij nodig'. Waarbij ze op haar pronte borstjes wijst en op haar pezige dijen. Waarna ze een moord gaat plegen omdat ze haar kracht en gezondheid toch ergens op moet testen. Ook amusant: de Duitse Daniel die de jood in zichzelf voelt groeien sinds hij gelezen heeft dat de joden veel hebben geleden. Nou, de Duitsers hebben ook veel geleden, in Dresden weet je wel, dus dat Israelische grietje en hij zijn geknipt voor elkaar, ook al sputtert ze tegen dat zij persoonlijk helemaal niet zoveel leed heeft gekend. Of: de joodse hoer die haar Duitse klant alles wil geven, haar ziel, haar lichaam, opdat hij vergeet dat hij de oorlog heeft verloren.

Grunberg draait verwachtingen behendig om. Israeliërs houden bij hem van Duitsers (zij het op een valse, geldbeluste manier) en de gebruikelijke kritiek op het anti-semitisme verandert bij hem in wantrouwen tegen een plotseling de kop opstekend filosemitisme. Dat is aardig, maar niet genoeg. Zijn bijna-avondvullende stuk, met de publieksgeile titel You are also very attractive when you are dead, gaat over domme mensen met domme vooroordelen, die niet choqueren omdat de omkering te zeer voor de hand ligt. De omkering is een truc die eerst nog wel werkt, dankzij het enthousiasme van de jonge acteurs. Maar ook deze briljante toneelschoolstudenten, acht Duitsers en acht Israeliërs, hoe netjes, kunnen niet verhinderen dat de truc op den duur doorzichtig wordt. Dat de Duits en Engels gesproken tekst uiteenvalt in losse monoloogjes, overduidelijk ontstaan uit de oninteressante levensgeschiedenissen van de spelers, naar wie ook de personages vernoemd zijn. Dat de grappen uitgemolken worden, de leidmotiefjes te dikwijls herhaald, de tics van de figuren te gretig tentoongesteld.