Zelfs de 'kanslozen' moeten wachten

Sinds 1994 geldt bij aanmeldcentra voor asielzoekers de '24-uursprocedure', een snelle manier om kansloze asielzoekers uit 'het systeem' te filteren. Maar door het grote aantal asielzoekers dat naar Nederland komt wordt de 24 uur vaak niet gehaald.

ZEVENAAR, 26 SEPT. De asielzoeker is afgelopen donderdag om drie uur aangekomen bij het aanmeldcentrum in Zevenaar. Hij zegt dat hij uit Kosovo komt, maar de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) gelooft hem niet. De man is daarom 'uitverkoren' voor de 24-uursprocedure, een snelle manier om kansloze asielverzoeken af te handelen. Advocaat G. Willemse, werkzaam op het centrum, bereidde de man gistermiddag voor op het tweede en mogelijk laatste gesprek met een ambtenaar van de IND.

De IND twijfelt aan de nationaliteit die de man heeft opgegeven omdat hij een Macedonisch paspoort heeft, te weinig weet te vertellen over Kosovo en geen Servo-Kroatisch spreekt. “Ik wil geen taal spreken die niet de mijne is”, verklaart hij tegen Willemse. Als zij zegt dat mensen uit Kosovo altijd een beetje Servo-Kroatisch spreken, zegt hij dat hij de taal nooit nodig heeft gehad.

Als ze vraagt waarom hij een Macedonisch paspoort heeft als hij uit Kosovo komt, zegt hij dat hij in 1982 naar Macedonië is gegaan, maar in 1995 is teruggegaan naar Kosovo. “Ik begrijp niet waarom men mij al die vragen stelt”, zegt hij. “Ik heb zeven dagen in een vrachtwagen opgesloten gezeten. Ik heb zevenduizend mark betaald voor de reis. Ze vragen mij: hoe laat bent u uit de bergen vertrokken? Maar ik ben gevlucht, dan kijk je niet op je horloge.”

Willemse zegt dat als hij een Macedonisch paspoort heeft, de staatssecretaris ervan uitgaat dat hij uit Macedonië komt. “Ik heb niks te zoeken in Macedonië”, zegt de man. “Ik had gehoord dat Nederland een democratisch land is dat mensenrechten respecteert en goed zorgt voor asielzoekers.” Willemse zegt dat hij aannemelijk moet maken dat hij uit Kosovo komt. “Als dat niet lukt, ben ik bang dat uw procedure niet goed afloopt. U zegt dat u een Macedonisch paspoort heeft, dus kunt u terug naar Macedonië.”

Macedonië behoort tot de zogenoemde 'veilige landen'. Als de man de IND niet kan overtuigen dat hij uit Kosovo komt, is het asielverzoek kansloos, zegt Willemse na afloop van het gesprek. Advocaat Wittich, die de zaak later van haar collega Willemse overnam, meldde gisteravond dat het IND de zaak op de valreep rond had gekregen. Het verzoek van de man is afgewezen, hij zal worden teruggestuurd.

Vaak loopt het anders en komen kansloze asielzoekers toch in opvangcentra terecht. De 24-uurs procedure leek een goede vondst. De IND kan er evident kansloze asielverzoeken (meestal die van personen uit landen die als veilig te boek staan) snel mee afhandelen zodat tijd, geld en opvangcapaciteit bespaard worden. Maar de IND heeft grote moeite om de tijdslimiet van 24 werkuren te halen.

Vorige week hebben zich aan het ijzeren hek van het vlakbij de Duitse grens gelegen aanmeldcentrum Zevenaar zeshonderd asielzoekers gemeld, vertelt de juridisch coördinator van de stichting Rechtsbijstand Asiel (SRA), R. Hendriks. De stichting houdt kantoor op het aanmeldcentrum om asielzoekers juridisch bij te staan.

Van de zeshonderd aanmeldingen behandelt de IND er ongeveer zestig in de snelle procedure, de overige asielzoekers gaan naar opvangcentra waar ze in vaak langdurige procedures terecht komen. Volgens Hendriks zou het dubbele aantal verzoeken in 24 uur kunnen worden afgehandeld als de IND efficiënter zou werken. “Als het hier druk is, zeggen IND-ambtenaren vaak bij voorbaat al: 'stuur maar door want we halen het niet.”' Advocaat Willemse zegt: “Gisteren kreeg ik een man pas te zien toen er al 26 uur voorbij waren. Zijn zaak is kansloos, maar hij zit nu toch in een opvangcentrum.”

De vorige staatssecretaris voor het Vreemdelingenbeleid, E. Schmitz, heeft voorgesteld om de 'snelle procedure' te verlengen naar 48 uur. De nieuwe staatssecretaris J. Cohen heeft bij de begrotingspresentatie verklaard dat dit voor hem ook een optie is. Volgende week gaat hij maatregelen bekend maken die de instroom van asielzoekers moeten beperken.

Hendriks van de SRA ziet niets in verlenging van de 24 uur. “Het zou betekenen dat asielzoekers hier vijf, zes dagen op ongemakkelijke stoeltjes moeten zitten wachten.” Bovendien zijn de asielzoekers op het aanmeldcentrum gedetineerd, terwijl ze niets hebben misdaan.

Volgens Hendriks moet de IND niet de procedure verlengen, maar zelf efficiënter werken. “Ze laten veel tijd weglekken. Het duurt vaak zeven of acht uur voordat asielzoekers iemand van de vreemdelingendienst te zien krijgen. Tegen de tijd dat onze advocaten het eerste gesprek hebben, is vaak al zestien uur verstreken.”

Advocaat Willemse schrijft de vertraging in de procedure toe aan het grote verloop onder beslissingsambtenaren. “Zodra een ambtenaar ervaring heeft, stroomt hij door naar een hogere functie. Het steeds inwerken van nieuwe krachten kost veel tijd.”

De gemeenten Hilversum en Laren breiden de capaciteit van het asielzoekerscentrum Crailo uit met 100 plaatsen. De nieuwe bewoners worden ondergebracht in 60 caravans op de parkeerplaats op het terrein van het centrum. De toezegging komt na een verzoek van staatssecretaris Cohen (Justitie) en het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers. “Nu de nood zo hoog is,zijn de gemeenten graag bereid de helpende hand toe te steken”, zei burgemeester Bakker van Hilversum gisteren. Met de noodmaatregel, onderdeel van een tijdelijke verhoging van de capaciteit met 250 tot 300 plaatsen, komt het totaal aantal asielzoekers van AZC Crailo op ongeveer 1.400. (ANP)