Vorm of vent

Foto: In Duitsland was even alles anders. Show, balletdansers, vliegende engels, olifanten. Klein Amerika in de republiek. Geïnspireerd door de VS en Engeland maakten de 'spindoctors' - de politieke strategen van de sociaal-democraten - de verkiezingscampagne tot een groots 'media-event'.

Als een perfect product werd de 54-jarige kanseliers-kandidaat Gerhard Schröder in de markt gezet. De charmante lach van de matador uit het noordelijke Hannover ('ik ben een heel gewone jongen') leende zich er helemaal voor. Schröder houdt van de camera. Zodra hij een lens ontwaart, verschijnt een brede lach op zijn gezicht en neemt hij automatisch de pose van de winnaar aan.

Hier brengt de charismatische populist, die de socioloog Max Weber zo trefzeker beschreven heeft, de massa's in vervoering, denkt de argeloze televisiekijker. Maar op het marktplein in Stendhal of Hamburg blijkt weinig over te zijn van het charisma van de acteur, die graag in de soap-opera 'Goede Tijden Slechte Tijden' een gastrol speelt. Weinig charisma, maar veel schmink. Zijn toespraken kunnen het publiek nooit lang boeien.

Hoe anders is de kanselier Helmut Kohl, die zich het hele jaar zelden tot interviews liet verleiden en met zijn 150 kilo niets van uiterlijk vertoon wil weten. Telkens weer slaagt de katholiek uit Rijnland-Palts erin met zijn persoonlijke levensvisie zijn toehoorders te overtuigen. Met plichtsbesef voedt hij de Duitsers op, sleept ze met zijn eigen oorlogsbelevenissen door het Duitse verleden om te eindigen bij de Duitse toekomst in Europa. Ook altijd een waarschuwing dat het zo niet langer door kan gaan. 'We wonen in een stabiel huis, maar het moet wel gerenoveerd worden', leert Kohl zijn volk, dat maar langzaam wil veranderen. Kohl is Kohl, de vader van de natie en dat is hij ook op het plein in Dresden of in de verkiezingshal in Dortmund.