UITSTOOT VAN METHAAN NEEMT DE LAATSTE 125.000 JAAR TOE

Methaan (CH) behoort tot de belangrijkste 'broeikasgassen' en de toename ervan in de atmosfeer baart dan ook zorg. Methaan komt daarin overigens van nature voor, maar de waargenomen stijging van de concentratie wordt gewoonlijk toegeschreven aan menselijk handelen; het gaat daarbij onder meer om ontsnappend gas bij de winning en het transport van aardgas, maar ook om de domesticatie van runderen (de gedomesticeerde soorten produceren veel meer methaan dan hun soortgenoten, wat samenhangt met de via fokken veranderde voedingsgewoontes) en de natte rijstbouw.

Onderzoek van Russische en Franse onderzoekers (Global and Planetary Change, 16/17) geeft echter aan dat niet alle schuld aan de mens kan worden gegeven: door klimaatfluctuaties en daarmee samenhangende veranderingen in de vegetatie treden wereldwijd wijzigingen op in de uitstoot van methaan. Voor de onderzochte periode (de laatste 125.000 jaar) geldt zelfs een sterke toename van de uitstoot. De gebieden in het noorden van Europa en Azi¨e spelen daarbij een belangrijke rol, vooral door de methaan-ontwikkeling in toendra's en bostoendra's, en sterker nog in veengebieden.

De onderzoekers hebben de hoeveelheden daarvan op basis van vegetatie- en geologische gegevens gereconstrueerd. Als ijkpunten hebben ze de twee warmste tijdstippen uit het 'recente' geologische verleden genomen: het laatste klimatologische optimum uit het interglaciaal tussen de twee laatste ijstijden (125.000 jaar geleden), en het klimatologisch optimum na de laatste ijstijd (6.000-5.500 jaar geleden). Daarnaast hebben ze berekeningen uitgevoerd voor nu en schattingen opgesteld voor het jaar 2030.

De methaan-uitstoot blijkt niet alleen steeds verder toe te nemen, maar volgens het gehanteerde model ook in absolute zin 125.000 jaar geleden al gigantisch groot te zijn geweest. Alleen al voor noordelijk Rusland bedroeg de uitstoot via (bos)toendra's en venen toen al zo'n 4,5 miljoen ton (!); omstreeks 6.000 jaar geleden was dat verdubbeld, en nu is het ca. 10,5 miljoen ton. De onderzoekers verwachten dat dit omstreeks het jaar 2030 zal zijn gestegen tot 13 miljoen ton.

De gehanteerde modellen gaan uiteraard uit van een toenemende begroeiing bij stijgende temperatuur, en als gevolg daarvan een verhoogde uitstoot van methaan dat, door zijn broeikaswerking, weer bijdraagt aan temperatuurstijging en vegetatie, zodat er sprake is van een (wel binnen bepaalde grenzen blijvende) vicieuze cirkel. Opvallend is dat de door menselijke activiteit veroorzaakte toename van de methaan-uitstoot relatief gering is bij de fluctuaties die van nature blijken voor te komen.