Nederland 'laks' bij vervolging van oorlogsmisdrijven

ROTTERDAM, 26 SEPT. Van het voornemen oorlogsmisdadigers op Nederlands grondgebied actief te vervolgen en te berechten is tot nu toe niets terechtgekomen. Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen bij justitie en wetenschappers. Nederland loopt daarmee achter bij andere Europese landen. Daar werden de laatste jaren wel enkele oorlogsmisdadigers uit ex-Joegoslavië veroordeeld, van wie één tot levenslang.

Sinds de oprichting van het Joegoslavië Tribunaal in 1993 doen West-Europese landen ook zelf onderzoek naar oorlogsmisdadigers op hun grondgebied. Nederland, dat het Tribunaal huisvest, zou vanaf 1994 oorlogsmisdadigers gaan vervolgen. Sindsdien is er nog tegen geen enkele verdachte vluchteling vervolging ingesteld.

Volgens een aantal wetenschappers en betrokkenen bij de opsporingen is het uitblijven van vervolging te wijten aan het openbaar ministerie. Jurist Menno Kamminga, rapporteur van de International Law Association op het gebied van oorlogsmisdadigers, zegt dat Nederland tot nu toe “te lamlendig” is geweest.

Zo is het OM in Arnhem, verantwoordelijk voor de opsporing van oorlogsmisdadigers, nog geen vooronderzoek begonnen naar de Bosnisch-Servische verdachte Darko K., die in 1995 was uitgekozen om als eerste vervolgd te worden. K. is inmiddels zelfs voor zijn advocaat onvindbaar.

Ook heeft het OM in Arnhem nooit opsporingsonderzoek verricht naar dertien Nederlandse vrijwilligers in het Kroatische leger die mogelijk hebben meegewerkt aan etnische zuivering. Vorige maand bleek al dat het OM ook geen strafrechtelijk onderzoek had ingesteld naar Nederlandse Dutchbat-militairen die in Srebrenica over moslims waren heengereden. Deze zaak is het OM nu opnieuw gaan bekijken.

Mr. A. Besier, de officier van justitie die de afgelopen jaren was belast met de opsporing, wijst de kritiek van de hand. “Natuurlijk wil iedereen dat het sneller gaat, maar je móet zorgvuldig zijn, de zwaarste criteria aanhouden.” Besier zegt dat hij er altijd een hard hoofd in had of vervolging zou lukken. De Hoge Raad besliste vorig jaar november dat Arnhem bevoegd is in Nederland buitenlanders te vervolgen die hun oorlogsmisdaden in het buitenland hebben gepleegd. De Bosnisch-Servische verdachte in het proefproces - beschuldigd van onder meer moord - kon op dat moment worden vervolgd.