In de klem

Vandaag begint in Elista, de hoofdstad van Kalmukki¨e, de olympiade. Ongeveer duizend schakers worden verwelkomd door Kirsan Iljoemzjinov, president van Kalmukki¨e en van de FIDE, de wereldschaakbond.

Omdat de Russische Glasnost Defence Foundation de schakers had opgeroepen om de olympiade te mijden vanwege schendingen van de mensenrechten in Kalmukki¨e, vroeg de Schotse schaakbond advies aan de Britse regering. Het antwoord werd gepubliceerd in het Internetweekblad The Week in Chess.

De Britse regering zei de Glasnost Defence Foundation te kennen als een respectabele organisatie die zij onlangs nog had voorgedragen voor een onderscheiding. Vele ondertekenaars van de oproep waren gewaardeerde contactpersonen van de Britse ambassade in Moskou.

Hoewel de Britse regering geen eerstehands informatie over de situatie in Kalmukki¨e zei te hebben, meende zij op grond van de rapporten van de mensenrechtenactivisten en de verslagen van doorgaans betrouwbare journalisten dat er inderdaad reden tot bezorgdheid was. De regering wilde geen advies geven, maar raadde aan om ernstig rekening te houden met deze berichten en, voor het geval dat men toch zou gaan, te beseffen dat men voor propagandadoeleinden gebruikt zou kunnen worden.

Krachtige taal voor een regering. Na rijp beraad besloten de Schotten toch naar Elista te gaan. Volgens de FIDE hebben maar twee landen afgezegd, Koeweit en Noorwegen.

In de Volkskrant van donderdag besprak columnist Jan Mulder een televisieuitzending waarin de voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond om zijn mening was gevraagd. Gaan of niet gaan? Het is een moeilijk geval, zou de voorzitter ongeveer hebben gezegd. Dat maakte geen goede indruk op Mulder, maar ik kan niet goed bedenken wat die voorzitter dan wel had moeten zeggen.

Een individuele schaker kan zeggen: “Het bevalt me daar niet in Elista, om allerlei redenen. Ik ga er niet heen, en verder denk ik mijn schaakloopbaan gewoon te vervolgen.“ Maar een bond kan dat niet.

Is het mogelijk om een evenement te boycotten omdat je eigen president het organiseert? Dat kan wel, maar daar kan het dan toch niet bij blijven. Een bond kan niet het volgende standpunt innemen: “Wij beschouwen de president van onze overkoepelende organisatie als een politieke crimineel en daarom gaan wij niet bij hem op bezoek. Maar voor alle andere evenementen zijn hij en zijn geld hartelijk welkom.“

Een bond die de olympiade boycot en daarmee kenbaar maakt van mening te zijn dat er een misdadiger aan het hoofd van de schaakwereld staat, kan het daar niet bij laten. De man afzetten, wat niet lukt, of anders de contacten verbreken, dat is de consequentie. Maar geen bond zal bereid zijn zich in zijn eentje af te snijden van het internationale schaakleven. Het zou samen met andere bonden moeten, maar dat lukt ook niet. We zitten klem.

Sergej Kovalev, de bekendste van de Russische verdedigers van de mensenrechten, zei: “Ik begrijp niet hoe iemand als Iljoemzjinov de leider van een internationale sportbond kon worden.“ Het kon ook alleen omdat de rot er al een tijd in zat.

Iljoemzjinov heeft in het verleden hoog opgegeven over zijn schaakkracht. Als hij zijn best had gedaan was hij bij de wereldtop gekomen, zei hij. Of het waar is weet ik niet, want ik ken maar ´e´en partij van hem, die een tijdje geleden in de Volkskrant stond.

Wit Alexander Sacharov-zwart Kirsan Iljoemzjinov, teamwedstrijd Sovjet-Unie 1978

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Lc1-g5 Pb8-d7 5. e2-e3 Lf8-e7 6. Pg1-f3 Pf6-e4 7. Lg5xe7 Dd8xe7 8. c4xd5 Pe4xc3 9. b2xc3 e6xd5 10. Lf1-d3 0-0 11. 0-0 Pd7-f6 12. Dd1-c2 g7-g6 13. Tf1-e1 c7-c5 14. c3-c4 d5xc4 15. Ld3xc4 Lc8-f5 16. Dc2-b3 Ta8-b8 17. d4xc5 De7xc5 18. Ta1-c1 Dc5-e7 19. Pf3-d4 Lf5-d7 20. e3-e4 De7-e5 21. Pd4-f3 De5-f4 22. g2-g3 Df4-h6 23. e4-e5 Pf6-e8 24. e5-e6 f7xe6 25. Lc4xe6+ Ld7xe6 26. Db3xe6+ Kg8-h8

27. Pf3-e5 Dh6-g7 28. Pe5-d7 Dg7-f7 29. De6xf7 Zwart gaf op.

De volgende partij is uit de voorrondes van het Europese clubkampioenschap die afgelopen weekeinde in Breda gespeeld werden. Het Nederlandse Panfox Breda won drie wedstrijden met de overweldigende totaalscore van 17 uit 18. Van de drie overwinningen van Jan Timman was de volgende de moeilijkste.

Wit Ward (Invecta, Engeland)-zwart Timman (Panfox)

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. g2-g3 d7-d5 5. Lf1-g2 0-0 6. Pg1-f3 d5xc4 7. 0-0 Pb8-c6 8. Tf1-e1 Pf6-d5 9. Dd1-c2 Lb4-e7 10. Pc3-e4 Pd5-b4 11. Dc2-c3 Want na 11. Dxc4 Dd5 wint zwart een kwaliteit. 11...b7-b5 12. a2-a3 Pb4-d5 13. Dc3-c2 Lc8-d7 Zwart is stevig op de hem aangeboden gambietpion gaan zitten en het is de vraag of wit er genoeg aanvalsspel voor heeft. 14. Pe4-g5 Pd5-f6 15. h2-h4 h7-h6 16. Pg5-h3 Le7-d6 17. Lc1-f4 Pf6-d5 18. Lf4xh6 Een dapper besluit, waarschijnlijk ingegeven door de gedachte dat hij anders inderdaad nauwelijks compensatie voor zijn pion zou hebben. 18...g7xh6 19. e2-e4

Nu kan zwart met 19...Pb6 zijn stuk houden en ik kan niet zeggen dat ik zie hoe wit daarna zijn aanval met succes zou kunnen vervolgen. Misschien met 20. e5 gevolgd door Te1-e4-g4. 19...e6-e5 Timman geeft er de voorkeur aan zijn materiaal terug te geven om het initiatief over te nemen. 20. d4xe5 Pc6xe5 21. Pf3xe5 Ld6xe5 22. e4xd5 Dd8-f6 23. Te1xe5 Weer met opmerkelijke onverschilligheid voor materi¨ele overwegingen gespeeld. 23. Te2 zal hem niet zijn bevallen wegens 23...Lf5 gevolgd door 24...Ld3. 23...Df6xe5 24. Ph3-f4 Tf8-e8 25. Dc2-d2 Ta8-b8 26. Lg2-f3 Tb8-b6 27. Ta1-c1 Tb6-f6 28. Kg1-g2 Tf6xf4 In tegenstelling tot wits offers is dit tegenoffer van zwart niet uit nood geboren. Zwart houdt een duidelijk beter eindspel over. 29. Dd2xf4 De5xf4 30. g3xf4 Ld7-f5 Wit is er slecht aan toe, want zwart staat klaar om met Ld3, a5 en b4 zijn meerderheid te activeren. Waarschijnlijk in tijdnood kiest wit een actieve verdediging. 31. a3-a4 a7-a6 32. a4xb5 a6xb5 33. Tc1-a1 b5-b4 34. Ta1-a7 c4-c3 35. b2xc3 b4xc3 36. Ta7xc7 c3-c2 Wits activiteit heeft hem regelrecht naar het verderf gevoerd. Hij kan 37...Tc8 niet goed meer verhinderen. 37. Lf3-g4 Hoopt nog op 37...Tc8 38. Txc2 37...Lf5xg4 Wit gaf op.